მემკვიდრეობითი... უნაყოფობა?! - მკურნალი.გე

რუბრიკები

ოჯახის მკურნალის ანონსი

ივლისი 2020

კითხვა-პასუხი

მემკვიდრეობითი... უნაყოფობა?!

მემკვიდრეობითი... უნაყოფობა?!

ადამიანის უნაყოფობის დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში მიღწეული წარმატებების მიუხედავად, პაციენტთა გარკვეულ ნაწილს დღემდე უშედეგოდ მკურნალობენ, რაც გარკვეულწილად განპირობებულია სასქესო უჯრედების - სპერმატოზოიდებისა და კვერცხუჯრედების - ჩამოყალიბებისა და განვითარების პროცესის გენეტიკურ მექანიზმთა არასაკმარისი ცოდნით. ცნობილია, რომ სპერმატოზოიდებისა და კვერცხუჯრედების ჩამოყალიბებისა და განვითარების - სპერმატოგენეზისა და ოოგენეზის - პროცესში მიმდინარეობს იმ სასქესო უჯრედთა აქტიური სელექცია, რომლებიც გენეტიკური ანომალიის მატარებლები არიან. მიუხედავად ამისა, ასეთი გამეტების ნაწილს მაინც აქვს განაყოფიერების უნარი და დასაბამს აძლევს გენეტიკური ანომალიის მქონე, მაგრამ სიცოცხლისუნარიან ნაყოფს.

დადგენილია აგრეთვე, რომ ქრომოსომულ ანომალიათა

სიხშირე რეპროდუქციული ფუნქციის სხვადასხვა დარღვევის დროს საკმაოდ მაღალია: პირველი ტრიმესტრის აბორტებში - 50%, მკვდრადშობილებში - 10%, ქალური ფენოტიპისა და პირველადი ამენორეის მქონე ინდივიდებში - 40%, აზოოსპერმიის მქონე მამაკაცებში - 27%, ამიტომ სპერმატოგენეზისა და ოოგენეზის მრავალეტაპიან პროცესში იმ სტადიის დადგენა, როდესაც გენეტიკური ანომალია წარმოიშობა, ამ ანომალიის
აღმოცენების მიზეზების მიგნება, იმ სასქესო უჯრედთა ხვედრითი წილის დადგენა, რომლებიც გენეტიკურ ანომალიას ატარებენ, მედიკოსებს ისეთი პრობლემების მოგვარებაში დაეხმარებოდა, როგორიც არის პოპულაციაში გენეტიკური ანომალიების რიცხვის შემცირება და პროფილაქტიკური ღონისძიებების ჩატარება. გენეტიკოსთა მიერ მიღებული ინფორმაცია, რომელიც უნაყოფობის პრობლემებს ეხება, მრავალწლიანი კვლევის შედეგად არის დაგროვილი. ინფორმაცია, რომელსაც ეყრდნობიან დღეს პრაქტიკაში გენეტიკოსები და რეპროდუქტოლოგ-კლინიცისტები, ძირითადად სომატურ უჯრედთა (ლიმფოციტთა) ქრომოსომულ ანალიზზეა დაფუძნებული, ვინაიდან სასქესო უჯრედთა გენეტიკური კვლევისთვის აუცილებელი მასალის, სასქესო უჯრედებისა და ზიგოტების (განაყოფიერებული კვერცხუჯრედების), მოპოვება ციტოგენეტიკური ანალიზისთვის რიგ სირთულესთან იყო დაკავშირებული (მათ მოსაპოვებლად საჭირო გახლდათ სასქესო ჯირკვალთა ბიოფსია, თანაც ამ მეთოდით მოპოვებული მასალა მეტისმეტად ცოტა იყო სრულყოფილი ანალიზისთვის, განსაკუთრებით - ოოგენეზის კვლევისას). ამასთანავე, გასული საუკუნის 70-იან წლებამდე არ არსებობდა მარტივი და მისაღები მეთოდი გამეტებში ქრომოსომათა შესასწავლად. ამის გამო მეიოზური კვლევის შედეგად მოპოვებული ინფორმაცია ძირითადად სპერმატოგენეზს ეხებოდა, ვინაიდან სპერმატოზოიდები, მამაკაცთა სასქესო უჯრედები, სპერმატოგენეზის თავისებურებათა გამო მკვლევართათვის უფრო ხელმისაწვდომი იყო, ვიდრე ოოციტები. მიუხედავად სპერმატოგენეზსა და ოოგენეზში მიმდინარე გენეტიკური პროცესების მსგავსებისა, მათ შორის დიდი განსხვავებაა: ოოგენეზი ძალზე გაჭიანურებული პროცესია, კვერცხუჯრედების მომწიფება გოგონას ემბრიონული განვითარების პერიოდში იწყება, დაბადების მომენტისთვის წყდება და სქესობრივი მომწიფების პერიოდში კვლავ განახლდება. თვით სქესობრივი სიმწიფის პერიოდშიც ოოგენეზი პერიოდულად წყდება და მხოლოდ მაშინ განახლდება, თუ კვერცხუჯრედი განაყოფიერდა. სპერმატოგენეზი კი ვაჟის სქესობრივი მომწიფების პერიოდიდან იწყება და მთელი სიცოცხლე გრძელდება. ახალშობილი გოგონას საკვერცხეში 2 მლნ-მდე მოუმწიფებელი კვერცხუჯრედია და მათგან მხოლოდ 400 თუ მიაღწევს სრულ სიმწიფეს. ამასთანავე, თითოეული კვერცხუჯრედის ჩამოყალიბება ციკლურად ხდება, როცა მილიონობით სპერმატოზოიდის წარმოშობის პროცესი უწყვეტია. მდგომარეობა გაუმჯობესდა 1978 წელს, როდესაც ამერიკელმა მეცნიერებმა რუდაკმა და ჯეკობსმა ადამიანის სპერმატოზოიდების პირდაპირი კარიოტიპირების მეთოდი შემოგვთავაზეს.  ამ მეთოდის არსი ასეთი იყო: ოქროსფერი ზაზუნას კვერცხუჯრედებს ადამიანის სპერმატოზოიდებით ანაყოფიერებდნენ. თავდაპირველად ამ მეთოდს მხოლოდ სპერმატოზოიდების შეღწევადობის უნარის დასადგენად იყენებდნენ, მაგრამ შემდეგ გაირკვა, რომ იგი საშუალებას იძლეოდა, შეესწავლათ სპერმატოზოიდის მთელი ქრომოსომული კომპლექსი და მიეღოთ სრულყოფილი ინფორმაცია მათში არსებული ქრომოსომული ანომალიების შესახებ. მიუხედავად ამისა, მეთოდმა ფართო გამოყენება ვერ პოვა - ის ძალზე ძვირი და შრომატევადი აღმოჩნდა და ბევრ ლაბორატორიას მისი ჩატარების შესაძლებლობა არ აღმოაჩნდა. მკვლევარებმა მეთოდის ნაკლად მიიჩნიეს ისიც, რომ შესაძლებელი იყო მხოლოდ იმ სპერმატოზოიდების გაანალიზება, რომლებმაც კვერცხუჯრედი გაანაყოფიერეს. მეცნიერებმა ასეთ პირობებშიც კი მოახერხეს ინფორმაციის მიღება და დაადგინეს, რომ ჯანმრთელი მამაკაცის სპერმატოზოიდების 10% ამა თუ იმ გენეტიკურ ანომალიას ატარებს. 90-იანი წლებიდან დაიწყო გამოკვლევათა ახალი ტალღა. მას ხელი შეუწყო ერთი მხრივ მოლეკულური ციტოგენეტიკის ახალი მეთოდების დანერგვამ, მეორე მხრივ კი ქალთა და მამაკაცთა უნაყოფობის მკურნალობის ახალი მიმართულებების, ინ ვიტრო განაყოფიერებისა და მისი ერთ-ერთი სახეობის, სპერმატოზოიდის ინტრაციტოპლაზმური ინექციის, ტესტიკულური ქსოვილიდან სპერმატოზოიდების ექსტრაქციისა და სხვა დამხმარე რეპროდუქტოლოგიური ტექნოლოგიების ფართოდ დანერგვამ. როგორც ცნობილია, ინ ვიტრო განაყოფიერების არსი იმაში მდგომარეობს, რომ ქალის ორგანიზმიდან იღებენ კვერცხუჯრედებს და ხელოვნურად, სინჯარაში ანაყოფიერებენ სპერმატოზოიდებით.



ამ ავტორის სხვა სტატიები
გააკეთეთ კომენტარი
კომენტარი არ გაკეთებულა
დიეტოლოგია
ედინბურგის უნივერსიტეტის მკვლევარების განცხადებით, კანის სიჯანსაღისა და ახალგაზრდობის შენარჩუნების
გადაცემაში "თქვენი კლინიკა" მოისმენთ 7 აკრძალვას, რომელთა
მოცხარმა ონკოლოგების ყურადღება მიიპყრო. კვლევამ აჩვენა, რომ ამ კენკრას შეუძლია კიბოს უჯრედებთან ბრძოლა.
კატეგორიის სხვა სტატიები
ადამიანის ბიოლოგიური სახეობა გამოირჩევა ამტანობითა და დიდ დისტანციებზე სირბილის უნარით. მეცნიერების აზრით,
აღმოჩენები გენეტიკაში, რომლებზეც ამ სტატიაში გიამბობთ, სამუდამოდ შეცვლიან ჩვენს მომავალს!
ბუნებაში ბევრი ისეთი მოვლენაა, რომელთა ახსნა ძალიან რთულია. რატომ, რის გამო ხდება ასე? რას უკავშირდება ესა თუ ის გასაოცარი მოვლენა?
დღეს ბევრი მარტოსული ადამიანია. ზოგიერთი ფიქრობს, რომ თანამედროვე ცხოვრების რითმი აძლიერებს
აგრესიის გამოვლინება ბევრ ცხოველს ახასიათებს. მას გარკვეული უპირატესობის მიცემა შეუძლია, ისეთის,
მეცნიერებმა უჩვეულო კვლევის ჩატარების შემდეგ დაადგინეს, რომელი ბიოლოგიური ფუნქციის გაკონტროლება
ექსეტერის უნივერსიტეტში შეადგინეს უკანასკნელი 10 წლის მანძილზე დედამიწის ატმოსფერული დაბინძურების რუქა.
ექიმები დიდი ხანია ელიან იმ დროს, როდესაც ცხოვრების ჯანსაღი წესი უბრალო მოდად კი არ ჩაითვლება,
ბოლო დროს საქართველოში ძალიან მომრავლდა ტკიპები, ბუნებას მონატრებულმა ადამიანებმა
ზაფხულის უხერხულ პრობლემათაგან ერთ-ერთი უმთავრესი ჭარბი ოფლიანობაა.
Notice: Undefined variable: new_price in /var/www/mkurnali.ge/public_html/modules/mod_rss_center/tmpl/default.php on line 227 Notice: Undefined variable: old_prcie in /var/www/mkurnali.ge/public_html/modules/mod_rss_center/tmpl/default.php on line 235 Notice: Undefined variable: deffered_price in /var/www/mkurnali.ge/public_html/modules/mod_rss_center/tmpl/default.php on line 243
+
გახდი რეკომენდებული ექიმი
თუ გსურთ ერთის გარდა რამოდენიმე კლინიკის მითითება დააწექით ღილაკს.
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად
+
გახდი რეკომენდებული კლინიკა
თუ გსურთ ერთის გარდა რამოდენიმე კლინიკის მითითება დააწექით ღილაკს.
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად
+
შეტყობინება წარმატებით გაიგზავნა !
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად