ნინო გიგიშვილი

როდესაც მგზავრს წინასწარ შერჩეული აქვს მოსახერხებელი მარშრუტი, ნაპოვნი აქვს იაფი ავიაბილეთები და ფრენისთვის სათანადოდ არის მომზადებული, დანიშნულების ადგილზე გაცილებით ნაკლებად დაღლილი ჩადის. რამდენიმე საათის განმავლობაში ერთ პოზიციაში ჯდომა, სალონის მშრალი ჰაერი, შეზღუდული სივრცე, ხმაური და დროის სარტყლის ცვლილება ხშირად იწვევს ფეხების შეშუპებას, კუნთების დაჭიმულობას, ძილიანობასა და საერთო დისკომფორტს. თუმცა რამდენიმე მარტივი ჩვევისა და პრაქტიკული ლაიფჰაკის დახმარებით შესაძლებელია, ცაში გატარებული დრო დასვენებისა და მოგზაურობისთვის მომზადების პერიოდად ვაქციოთ.

avia.ge-ის გუნდი მგზავრებს ურჩევს, მოგზაურობის დაგეგმვისას მხოლოდ ავიარეისის დროსა და ფასზე არ იფიქრონ. კომფორტული ფრენისთვის ასევე მნიშვნელოვანია სავარძლის მდებარეობა, ტანსაცმელი, კვება, ხელბარგის სწორად მომზადება და ფრენის განმავლობაში მოძრაობა.

რატომ იწვევს ხანგრძლივი ფრენა დაღლილობასა და შეშუპებას?

თვითმფრინავის სალონში მგზავრი რამდენიმე საათის განმავლობაში თითქმის უძრავად ზის. როდესაც მუხლები დიდხანს არის მოხრილი, ფეხები ერთმანეთზეა გადადებული ან სავარძლის ქვეშ მოთავსებული ჩანთა მოძრაობას ზღუდავს, ქვედა კიდურებში სისხლის მიმოქცევა შეიძლება შენელდეს.

ხანგრძლივი უმოძრაობის გამო ფეხებში ხშირად ჩნდება სიმძიმის შეგრძნება, დაჭიმულობა და მსუბუქი შეშუპება. ადამიანების უმრავლესობისთვის ეს დროებითი დისკომფორტია, რომელიც მოძრაობისა და დასვენების შემდეგ მცირდება. თუმცა გარკვეული

რისკფაქტორების არსებობისას ხანგრძლივმა უმოძრაობამ ღრმა ვენების თრომბოზის განვითარების ალბათობაც შეიძლება გაზარდოს.

რისკის ჯგუფში შეიძლება შედიოდნენ ადამიანები, რომლებსაც ადრე ჰქონდათ თრომბოზი, ახლახან ჩაიტარეს ოპერაცია, აქვთ სისხლის შედედებასთან დაკავშირებული პრობლემა, ონკოლოგიური დაავადება ან სხვა ქრონიკული მდგომარეობა. დამატებითი ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ გაეცნოთ mkurnali.ge-ის სტატიას, სადაც განხილულია, როგორ შევამციროთ ხანგრძლივი მგზავრობისას თრომბოზის განვითარების რისკი.

დაღლილობას სალონის გარემოც აძლიერებს. მშრალმა ჰაერმა შეიძლება გამოიწვიოს თვალების, ტუჩებისა და ცხვირის ლორწოვანი გარსის გამოშრობა. დროის რამდენიმე სარტყლის სწრაფად გადაკვეთისას კი ორგანიზმის შინაგანი საათი ადგილობრივ დროს ვეღარ ემთხვევა, რაც ჯეტლაგის მიზეზი ხდება.

კომფორტული ფრენა გამგზავრებამდე იწყება

ერთ-ერთი გავრცელებული შეცდომაა ფრენამდე ღამის გათენება იმ იმედით, რომ მგზავრი თვითმფრინავში ადვილად დაიძინებს. სინამდვილეში, უძილო ღამის შემდეგ აეროპორტში მისვლა, რეგისტრაციის გავლა, რიგებში დგომა და რამდენიმე საათის განმავლობაში მგზავრობა ორგანიზმისთვის კიდევ უფრო დამღლელი ხდება.

გამგზავრებამდე ეცადეთ ჩვეულებრივად გამოიძინოთ. თუ მოგზაურობისას რამდენიმე დროის სარტყელს კვეთთ, ფრენამდე ორი ან სამი დღით ადრე შეგიძლიათ ძილის დრო თანდათან შეცვალოთ.

აღმოსავლეთის მიმართულებით მგზავრობისას ყოველდღიურად ოდნავ ადრე დაძინება შეიძლება სასარგებლო იყოს. დასავლეთის მიმართულებით მოგზაურობისას კი შედარებით გვიან დაძინება დაგეხმარებათ. ძილის რეჟიმი მკვეთრად არ შეცვალოთ, რადგან ორგანიზმის ახალ განრიგთან შეგუება თანდათანობით უფრო მარტივია.

ფრენამდე უმჯობესია მსუბუქად იკვებოთ. ძალიან ცხიმიანი, ცხარე ან მარილიანი საკვები შეიძლება სიმძიმის, წყურვილისა და შებერილობის მიზეზი გახდეს. უკეთესი არჩევანია მცირე ულუფა, რომელიც შეიცავს ცილას, ბოსტნეულსა და ზომიერი რაოდენობის ნახშირწყლებს.

ჩაიცვით თავისუფლად და რამდენიმე ფენად

ხანგრძლივი ფრენისას კომფორტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ძალიან მჭიდრო ჯინსი, მოჭერილი ქამარი ან სხეულზე მჭიდროდ მომდგარი ტანსაცმელი მოძრაობას ზღუდავს და რამდენიმე საათის შემდეგ დისკომფორტს აძლიერებს.

შეარჩიეთ რბილი და თავისუფალი ტანსაცმელი. უმჯობესია რამდენიმე თხელი ფენის ჩაცმა, რადგან თვითმფრინავის სალონში ტემპერატურა შეიძლება შეიცვალოს. თხელი მოსაცმელი, ჟაკეტი ან დიდი შარფი საჭიროების შემთხვევაში პლედის ფუნქციასაც შეასრულებს.

ფეხსაცმელი უნდა იყოს კომფორტული და ოდნავ თავისუფალი. ფრენის ბოლოს ფეხები შესაძლოა მცირედ შეშუპდეს, რის გამოც ზუსტად ზომაზე მორგებულმა ფეხსაცმელმა მოჭერა დაიწყოს.

ხელბარგში შეგიძლიათ ჩადოთ სუფთა წინდები ან მსუბუქი ჩუსტები. ფეხშიშველი სიარული, განსაკუთრებით თვითმფრინავის საპირფარეშოში, ჰიგიენური თვალსაზრისით სასურველი არ არის.

რომელი სავარძელი შევარჩიოთ ხანგრძლივი ფრენისთვის?

თუ ხშირად ადგომას გეგმავთ, გასასვლელთან მდებარე სავარძელი პრაქტიკული არჩევანია. ასე სხვა მგზავრების შეწუხების გარეშე შეძლებთ ფეხზე წამოდგომას, გაჭიმვასა და მცირე მანძილის გავლას.

ფანჯარასთან მდებარე ადგილი ხედებისა და ძილისთვის სასიამოვნოა, თუმცა მოძრაობის შესაძლებლობას ზღუდავს. თუ ფეხების შეშუპებისკენ ხართ მიდრეკილი ან ხშირად გჭირდებათ ადგომა, გასასვლელთან ჯდომა უფრო კომფორტული იქნება.

სავარძლის ქვეშ დიდი ჩანთის მოთავსებასაც მოერიდეთ. ფეხებისთვის თავისუფალი სივრცე უნდა დარჩეს, რათა მუხლებისა და ტერფების პოზიციის შეცვლა შეძლოთ.

კარგი ლაიფჰაკია სავარძლის შერჩევამდე თვითმფრინავის განლაგების ნახვა. ზოგიერთ რიგში ფეხებისთვის მეტი სივრცეა, თუმცა სავარძელი შეიძლება ბოლომდე არ იშლებოდეს ან საპირფარეშოსთან ახლოს მდებარეობდეს. ამიტომ მხოლოდ დამატებით სივრცეს ნუ მიაქცევთ ყურადღებას, შეაფასეთ ხმაური და მგზავრების გადაადგილებაც.

მარტივი ვარჯიშები, რომლებიც სავარძელშიც შეგიძლიათ შეასრულოთ

ფეხების გასააქტიურებლად რთული ვარჯიში საჭირო არ არის. რეგულარული და მარტივი მოძრაობები კუნთების დაჭიმულობის შემცირებასა და სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებაში დაგეხმარებათ.

სავარძელში ჯდომისას პერიოდულად:

• მოხარეთ და გაშალეთ ტერფები;
• ქუსლები იატაკზე დატოვეთ და ფეხის თითები ასწიეთ;
• ფეხის თითები იატაკზე დატოვეთ და ქუსლები ასწიეთ;
• ტერფებით ნელი წრიული მოძრაობები შეასრულეთ;
• დაჭიმეთ წვივის კუნთები რამდენიმე წამით და შემდეგ მოადუნეთ;
• შეძლებისდაგვარად გაშალეთ თითოეული ფეხი;
• ნელა ამოძრავეთ მხრები და კისერი.

ტელეფონში ყოველ 45 ან 60 წუთში შეხსენების დაყენებაც შეგიძლიათ. სიგნალის მიღებისას შეიცვალეთ პოზიცია, გაამოძრავეთ ტერფები ან, უსაფრთხოების წესების გათვალისწინებით, რამდენიმე წუთით გაიარეთ.

ტურბულენტობისას ან მაშინ, როდესაც უსაფრთხოების ღვედის ნიშანი ჩართულია, სავარძლიდან ნუ ადგებით. ასეთ დროს ფეხებისა და ტერფების მსუბუქი მოძრაობები მჯდომარე მდგომარეობაში შეასრულეთ.

როგორ შევამციროთ ფეხების შეშუპება?

ფრენისას ფეხების მსუბუქი შეშუპების შესამცირებლად ყველაზე მნიშვნელოვანი მოძრაობა და პოზიციის რეგულარული შეცვლაა. ფეხები დიდხანს არ გადაიდოთ ერთმანეთზე და მოერიდეთ ისეთ პოზიციას, როდესაც სავარძლის კიდე მუხლის უკანა მხარეს ძლიერ აწვება.

ძალიან მარილიანი საჭმლის მიღებამ შეიძლება წყურვილისა და სითხის შეკავების შეგრძნება გააძლიეროს. ამიტომ ფრენისთვის წასახემსებლის შერჩევისას უმჯობესია ნაკლებად მარილიან პროდუქტებს მიანიჭოთ უპირატესობა.

ზოგიერთი მგზავრისთვის სწორად შერჩეული კომპრესიული წინდები შეშუპების შემცირებაში შეიძლება სასარგებლო იყოს. თუმცა ისინი ყველასთვის აუცილებელი არ არის. მნიშვნელოვანია სწორი ზომისა და კომპრესიის ხარისხის შერჩევა.

თუ ადრე გქონდათ თრომბოზი, ახლახან ჩაიტარეთ ოპერაცია, გაქვთ ვენებთან დაკავშირებული პრობლემა, ორსულად ხართ ან იღებთ სისხლის შედედებაზე მოქმედ მედიკამენტებს, ფრენამდე ექიმს მიმართეთ.

თრომბოზის თავიდან ასაცილებლად ასპირინის ან სხვა სისხლის გამათხელებელი პრეპარატის თვითნებურად მიღება არ შეიძლება. ნებისმიერი ასეთი საშუალება მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით უნდა გამოიყენოთ.

წყალი დალიეთ მცირე ყლუპებით

თვითმფრინავის სალონში წყლის პერიოდულად დალევა პირის სიმშრალის, თავის ტკივილისა და საერთო დისკომფორტის შემცირებაში დაგეხმარებათ. წყალი მცირე ყლუპებით დალიეთ და საკუთარ წყურვილს მიაქციეთ ყურადღება.

უსაფრთხოების კონტროლის გავლის შემდეგ შეგიძლიათ ცარიელი მრავალჯერადი ბოთლი წყლით შეავსოთ. ასე სასმლის მისაღებად საბორტო მომსახურების დაწყებას აღარ დაელოდებით.

არ არის საჭირო მოკლე პერიოდში ზედმეტად დიდი რაოდენობის წყლის მიღება. მიზანია ნორმალური ჰიდრატაციისა და კომფორტის შენარჩუნება და არა სითხის ძალით მიღება. წყლის მიღებისა და ორგანიზმის ჰიდრატაციის შესახებ დამატებითი ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ წაიკითხოთ, როდის არის წყლის დასალევად საუკეთესო დრო.

ალკოჰოლმა შეიძლება თავდაპირველად მოდუნების შეგრძნება შექმნას, თუმცა ხშირად ძილის ხარისხს აუარესებს. კოფეინის დიდი რაოდენობაც პრობლემური შეიძლება გახდეს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ დანიშნულების ადგილზე ჩასვლის შემდეგ დაძინებას გეგმავთ.

როგორ დავიძინოთ თვითმფრინავში?

თვითმფრინავში სრულფასოვანი ძილი ყველას არ გამოსდის, თუმცა რამდენიმე ნივთი და სწორად შერჩეული პოზიცია დასვენების ხარისხს მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს.

ხელბარგში იქონიეთ:

• კისრის ბალიში;
• ძილის ნიღაბი;
• ყურის საცობები ან ხმაურის შემამცირებელი ყურსასმენები;
• მსუბუქი შარფი ან მოსაცმელი;
• ტუჩის ბალზამი;
• დამატენიანებელი კრემი;
• სუფთა წინდები.

თუ ძილისას თავი წინ გივარდებათ, კისრის ბალიშის სქელი ნაწილი შეგიძლიათ ნიკაპის მხარეს მოათავსოთ. ზოგიერთი მგზავრისთვის ეს პოზიცია კისერს უკეთ აფიქსირებს.

უსაფრთხოების ღვედი პლედის ან მოსაცმელის ზემოდან შეიკარით. ამ შემთხვევაში ეკიპაჟი დაინახავს, რომ ღვედი შეკრული გაქვთ და უსაფრთხოების შემოწმებისას თქვენი გაღვიძება ნაკლებად დასჭირდება.

საძილე ან დამამშვიდებელი პრეპარატის პირველად სწორედ ფრენისას გამოყენება რეკომენდებული არ არის. ზოგიერთმა საშუალებამ შეიძლება თავბრუსხვევა, დაბნეულობა ან ზედმეტად ძლიერი ძილი გამოიწვიოს. ნებისმიერი მსგავსი პრეპარატის გამოყენება ექიმთან უნდა შეთანხმდეს.

როგორ ავიცილოთ ყურების დაგუბება?

აფრენისა და განსაკუთრებით დაშვებისას სალონში წნევა იცვლება. შუა ყურსა და გარემოს შორის წნევის დროებითმა განსხვავებამ შეიძლება ყურის დაგუბება, ტკაცუნი ან ტკივილი გამოიწვიოს.

დისკომფორტის შესამცირებლად:

• ხშირად გადაყლაპეთ ნერწყვი;
• დაღეჭეთ საღეჭი რეზინი;
• დალიეთ წყალი მცირე ყლუპებით;

• რამდენჯერმე დაამთქნარეთ;
• ცხვირი მოიჭირეთ, პირი დახურეთ და ძალიან მსუბუქად სცადეთ ამოსუნთქვა.

ბოლო მეთოდის გამოყენებისას ძალა არ გამოიყენოთ. თუ გაციებული ხართ, ცხვირი ძლიერ გაქვთ გაჭედილი ან ყურისა და სინუსების ინფექცია გაქვთ, წნევის გათანაბრება შეიძლება გართულდეს. ასეთ შემთხვევაში ფრენამდე ექიმის ან ფარმაცევტის კონსულტაცია მიიღეთ.

შექმენით „ფრენის კომფორტის ჩანთა“

ფრენისას საჭირო ნივთები სხვადასხვა ჯიბეში არ გაანაწილოთ. მოათავსეთ ისინი ერთ პატარა ჩანთაში, რომელსაც სავარძელზე დაჯდომისთანავე ამოიღებთ.

ჩანთაში შეგიძლიათ მოათავსოთ:

• ყურსასმენები;
• დამტენი კაბელი;
• ტუჩის ბალზამი;
• ხელის სადეზინფექციო საშუალება;
• სველი და მშრალი ხელსახოცები;
• კბილის ჯაგრისი და მცირე ზომის კბილის პასტა;
• სათვალე ან ლინზების კონტეინერი;
• რეგულარულად მისაღები მედიკამენტები;
• კალამი.

ამ მეთოდით ფრენისას ზედა თაროზე მოთავსებული ხელბარგის რამდენჯერმე ჩამოღება აღარ დაგჭირდებათ.

აუცილებელი მედიკამენტები ყოველთვის ხელბარგში გქონდეთ და არა ჩასაბარებელ ბარგში. იქონიეთ იმდენი მედიკამენტი, რამდენიც მოგზაურობისთვის გჭირდებათ, მცირე დამატებითი მარაგით.

ავიარეისის, მიმართულებისა და მოგზაურობის პირობების წინასწარ გადასამოწმებლად შეგიძლიათ გამოიყენოთ https://avia.ge/. სასურველია საჭირო ინფორმაცია და დაჯავშნის მონაცემები ტელეფონშიც შეინახოთ, რათა ინტერნეტის დროებით არქონის შემთხვევაშიც ხელმისაწვდომი იყოს.

კიდევ ერთი პრაქტიკული ლაიფჰაკია გასართობი მასალის წინასწარ ჩამოტვირთვა. მუსიკა, ფილმები, ელექტრონული წიგნები, პოდკასტები და დანიშნულების ადგილის რუკა ინტერნეტის გარეშეც ხელმისაწვდომი იქნება.

როგორ შევამციროთ ჯეტლაგი?

ჯეტლაგი განსაკუთრებით შესამჩნევია მაშინ, როდესაც მგზავრი დროის რამდენიმე სარტყელს სწრაფად კვეთს. მისი ნიშნები შეიძლება იყოს დღისით ძილიანობა, ღამით

უძილობა, ყურადღების დაქვეითება, გაღიზიანება და საჭმლის მონელების დროებითი დარღვევა.

თვითმფრინავში ჩაჯდომის შემდეგ ტელეფონის საათი დანიშნულების ადგილის დროზე გადაიყვანეთ. ამის შემდეგ კვება, ძილი და ყავის მიღება შეძლებისდაგვარად ახალი დროის მიხედვით დაგეგმეთ.

თუ დანიშნულების ადგილზე დღისით ჩადიხართ, ეცადეთ ბუნებრივ სინათლეზე გახვიდეთ და ადგილობრივ საღამომდე ფხიზლად დარჩეთ. ძალიან ძლიერი დაღლილობისას შეგიძლიათ მცირე ხნით დაისვენოთ, თუმცა რამდენიმე საათიანი დღის ძილი ღამით დაძინებას გაართულებს.

თუ ჩასვლისთანავე მნიშვნელოვანი შეხვედრა, ღონისძიება ან სამუშაო გაქვთ, შესაძლებლობის შემთხვევაში დანიშნულების ადგილზე ერთი ან ორი დღით ადრე ჩასვლა დაგეხმარებათ. ორგანიზმს ახალ დროის სარტყელთან შესაგუებლად გარკვეული დრო სჭირდება.

როდის არის შეშუპება საყურადღებო?

ხანგრძლივი ფრენის შემდეგ ორივე ფეხის მსუბუქი შეშუპება ხშირად დროებითია და მოძრაობის შემდეგ თანდათან მცირდება.

თუმცა ერთი ფეხის უეცარი და მკვეთრი შეშუპება, ტკივილი, სიწითლე, კანის სიმხურვალე ან უჩვეულო დაჭიმულობა შეიძლება საყურადღებო მდგომარეობაზე მიუთითებდეს. ფეხების შეშუპებას სხვადასხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს, რომელთა შესახებაც დამატებითი ინფორმაცია მოცემულია სტატიაში: რამ შეიძლება გამოიწვიოს ქვედა კიდურების შეშუპება.

სუნთქვის გაძნელება, გულმკერდის ტკივილი, სისხლიანი ხველა, ძლიერი თავბრუსხვევა ან გონების დაკარგვა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების საჭიროებაზე შეიძლება მიუთითებდეს. ასეთ სიმპტომებს ნუ დაელოდებით და დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ან გადაუდებელ დახმარებას.

სწრაფი ჩეკლისტი ხანგრძლივი ფრენისთვის

გამგზავრებამდე გადაამოწმეთ, რომ:

• კარგად გამოიძინეთ;
• მსუბუქად იკვებეთ;
• ჩაიცვით თავისუფალი ტანსაცმელი;
• შეარჩიეთ კომფორტული ფეხსაცმელი;
• ხელბარგში გაქვთ საჭირო მედიკამენტები;

• ჩამოტვირთეთ გასართობი მასალა და რუკა;
• თან გაქვთ წყლის ცარიელი ბოთლი;
• მოამზადეთ კისრის ბალიში და ძილის ნიღაბი;
• ფრენისას პერიოდულად გაამოძრავებთ ფეხებს;
• დანიშნულების ადგილის ადგილობრივი დრო წინასწარ გაითვალისწინეთ.

ხანგრძლივი ფრენის ხარისხს ხშირად არა ერთი ძვირადღირებული ნივთი, არამედ რამდენიმე პატარა და გონივრული გადაწყვეტილება ცვლის. თავისუფალი ტანსაცმელი, მოსახერხებელი სავარძელი, პერიოდული მოძრაობა, მსუბუქი კვება, კარგად მომზადებული ხელბარგი და ძილის სწორად დაგეგმვა დაგეხმარებათ, რომ დანიშნულების ადგილზე ნაკლებად დაღლილი და უფრო ენერგიული ჩახვიდეთ.

avia.ge-ზე სასურველი ავიარეისის შერჩევის შემდეგ ყურადღება საკუთარ კომფორტზეც გადაიტანეთ. წინასწარ დაგეგმეთ არა მხოლოდ მარშრუტი და ბარგი, არამედ ისიც, როგორ იმოძრავებთ, დაისვენებთ და იზრუნებთ საკუთარ ჯანმრთელობაზე ცაში გატარებული საათების განმავლობაში.

სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და არ ცვლის ექიმის ინდივიდუალურ კონსულტაციას.