რას გვეუბნება ჰორმონული ანალიზი - მკურნალი.გე

რუბრიკები

ოჯახის მკურნალის ანონსი

მაისი 2020

კითხვა-პასუხი

რას გვეუბნება ჰორმონული ანალიზი

რას გვეუბნება ჰორმონული ანალიზი


ჰორმონები ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებებია, რომლებიც შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლებში წარმოიქმნება და ორგანიზმში მიმდინარე პროცესების რეგულაციაში მონაწილეობს. ჰორმონების ოდენობა მრავალ ფაქტორზეა დამოკიდებული, მათ შორის - დღე-ღამის მონაკვეთზე, ასაკზე... ჰორმონული ფონის განსაზღვრისთვის საჭიროა სისხლის გამოკვლევა. როგორ, რა პირობებში და რისთვის უნდა ჩატარდეს ჰორმონული კვლევა, ამის შესახებ ენდოკრინოლოგი სულხან ჩხიკვიშვილი გვესაუბრება.


- ბატონო სულხან, როდის ტარდება ჰორმონული გამოკვლევა?
- ჰორმონული გამოკვლევა ტარდება მაშინ, როდესაც ექიმი ეჭვობს ენდოკრინული სისტემის სხვადასხვა შტოს - ფარისებრი ჯირკვლის, თირკმელზედა ჯირკვლის, სასქესო ჯირკვლების, ჰიპოფიზის ან ჰიპოთალამუსის პრობლემებს.


- რა კლინიკური

ნიშნების საფუძველზე ჩნდება ეჭვი?
- სხვადასხვა ჰორმონის ნაკლებობა თუ სიჭარბე სხვადასხვა სიმპტომატიკას იძლევა. ექიმს მოეთხოვება, ზუსტად შეაფასოს ეს სიმპტომები და კვლევის სწორი მიმართულება მისცეს პაციენტს. ჰორმონი საკმაოდ ბევრია, ტესტირება კი არცთუ ისე იაფი პროცედურაა, ამიტომ პრინციპული მნიშვნელობა აქვს,
რამდენად ზუსტად იქნება ორიენტირებული პაციენტის კვლევა.


- რა მასალას იკვლევენ ჰორმონებზე?
- უმთავრესად - სისხლის შრატსა და შარდს. საზღვარგარეთ ამ მიზნით ნერწყვის გამოკვლევაც ტარდება. ეს მეთოდი უფრო მარტივია, მაგრამ საკმაოდ დიდ ხარჯთან არის დაკავშირებული, ამიტომ ჩვენთან ჯერჯერობით არ დანერგილა.


- როდის ხდება ანალიზისთვის სისხლის აღება? ხომ არ სჭირდება პაციენტს საგანგებო მომზადება? რამე რეკომენდაციები ხომ არ ეძლევა მას ანალიზის ჩაბარების წინ?
- ზოგიერთი ანალიზისთვის არავითარი მომზადება არ არის საჭირო, არც იმას აქვს მნიშვნელობა, პაციენტი ნაჭამია თუ მშიერი, ზოგ შემთხვევაში კი მომზადება აუცილებელია. მაგალითად, როდესაც ქალის სასქესო ჰორმონებს ვიკვლევთ, უნდა დაველოდოთ ციკლის განსაზღვრულ დღეს. ჰორმონების უმრავლესობას ციკლური რიტმი ახასიათებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ორგანიზმში მათი ოდენობა მთელი დღე-ღამის განმავლობაში იცვლება. ასეთი ჰორმონების კვლევისას სისხლი დღე-ღამის განსაზღვრულ მონაკვეთში - დილით ან ღამით - უნდა იქნეს აღებული. ასევე, თუ ტესტი რომელიმე პათოლოგიის გამოსავლენად ტარდება, შესაძლოა, პაციენტს სპეციალური მომზადება დასჭირდეს. მაგალითად, თუ ეჭვი გვაქვს გლუკოზის მიმართ ტოლერანტობის დარღვევაზე, პაციენტმა განსაზღვრული ხნის განმავლობაში არ უნდა მიიღოს საკვები, ხოლო გამოკვლევის დღეს, დილით, უნდა დალიოს 75-80 გრამი გლუკოზის შემცველი 300 მლ სითხე და სხვა. თუ პაციენტი იღებს ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონს, ვაფრთხილებთ, რომ გამოკვლევის ჩატარებამდე 24-48 საათის განმავლობაში წამალი არ მიიღოს. ზოგიერთი ანალიზის ჩატარებამდე რამდენიმე დღის განმავლობაში აკრძალულია ალკოჰოლური ნივთიერების მიღება - შესაძლოა, ტესტმა ცრუ დადებითი ან ცრუ უარყოფითი შედეგი მოგვცეს. ყოველი ცალკეული კვლევისას საჭიროა ენდოკრინოლოგის რჩევების გათვალისწინება და მათი ზედმიწევნით დაცვა.


- ჩვენში ძალიან არის გავრცელებული ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიები - ჰიპოთირეოზი, ჰიპერთირეოზი... რომელი გამოკვლევები ტარდება ამ დაავადებების დიაგნოსტიკისთვის?
- დავიწყებ იმით, რომ ყველა დაავადებას, რომელიც კი ფარისებრ ჯირკვალს უკავშირდება, ხალხში ჩიყვს ეძახიან. ყველაფრისთვის ჩიყვის დარქმევა არასწორია. ჩიყვი არის ფარისებრი ჯირკვლის გადიდება, რასაც შესაძლოა ახლდეს მისი სტრუქტურული თუ ფუნქციური ცვლილებები, ჰორმონების ჭარბი ან ნაკლული წარმოქმნა. პირველს ჰიპერთირეოზი ეწოდება, მეორეს - ჰიპოთირეოზი. ამ დროს პაციენტის ახლობლების ყურადღებას იპყრობს გადიდებული ჯირკვალი. პრობლემა განსაკუთრებით აქტუალურია გარდატეხის ასაკში, რასაც თავისი მიზეზები აქვს. საქმე ის არის, რომ როდესაც ბავშვი სწრაფად იზრდება, ფარისებრი ჯირკვალი შესაძლოა გადიდდეს, რათა ამის ხარჯზე დააკმაყოფილოს ორგანიზმის გაზრდილი მოთხოვნილება. რას ვიკვლევთ ამ დროს? უწინარეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია ულტრაბგერითი გამოკვლევა, რომელიც წარმოდგენას გვიქმნის ჯირკვლის ზომასა და სტრუქტურაზე - ხომ არ არის მასში რაიმე წარმონაქმნი, კვანძი, კისტა თუ სხვა რამ. მომდევნო ეტაპია ჯირკვლის ფუნქციური მდგომარეობის შესწავლა - არის თუ არა ფუნქცია შეცვლილი, ჰორმონის გამომუშავება - მომატებული ან დაკლებული. ძალიან გვეხმარება შარდში იოდის ოდენობის განსაზღვრაც, რადგან ძალიან ხშირად ჯირკვლის ზომა სწორედ იოდდეფიციტის გამო იმატებს. ამ შემთხვევაში პრობლემის მოგვარება მხოლოდ იოდის დეფიციტის კორექციით არის შესაძლებელი. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონული სპექტრიდან ყველაზე ხშირად იკვლევენ ჰიპოფიზის ჰორმონს - თირეოტროპულ ჰორმონს (TSH) და პერიფერიულ თავისუფალ თიროქსინს (FT4). როდესაც ჩნდება აუტოიმუნური თირეოიდიტის ეჭვი, ხდება სისხლში ანტისხეულების ტიტრის განსაზღვრაც. როდესაც ხელთ გვაქვს ჯირკვლის სტრუქტურის ანუ ექოსკოპიური გამოკვლევისა და ფუნქციის ანუ ჰორმონული გამოკვლევის შედეგები, მკურნალობაც მარტივდება, რადგან ვხვდებით, სად ვეძებოთ პრობლემის სათავე. როდესაც STH-ის მაჩვენებელი მაღალია, FT4-ისა დაბალია და პირიქით. პერიფერიული ჰორმონის დონის მატება იწვევს მისი მასტიმულირებელი ჰორმონის დაქვეითებას და პირიქით. მაგრამ გვხვდება მოსაზღვრე მდგომარეობებიც - ეგრეთ წოდებული სუბკლინიკური ჰიპოთირეოზი და სუბკლინიკური ჰიპერთირეოზი. ასეთ დროს ექიმი წყვეტს, დანიშნოს თუ არა ჰორმონული პრეპარატი.
არსებობს სხვა მეთოდებიც ფარისებრი ჯირკვლის სრულყოფილი გამოკვლევისთვის - ბიოფსია, რადიაქტიური იოდის ჩართვა და ა. შ.


- რას გვიჩვენებს STH-ის სიჭარბე ან ნაკლულობა?
- STH-ის მომატება გვიჩვენებს, რომ ფარისებრ ჯირკვალს მუშაობა უჭირს, რის გამოც ჰიპოფიზი გასცემს უფრო მეტ ბრძანებას, რათა ფარისებრ ჯირკვალს სათანადო ოდენობის ჰორმონის გამომუშავება აიძულოს. ამიტომაც არის ამ დროს თირეოტროპული ჰორმონი ჭარბი, ნორმაზე მეტი, მაგრამ ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონის, კერძოდ, თავისუფალი თიროქსინის დონე ნორმალურია. ეს არის სუბკლინიკური ჰიპოთირეოზი, რომელიც ზემოთ უკვე ვახსენე. ჰიპოფიზი ამას გაძლიერებული მუშაობის ხარჯზე უმკლავდება. შესაძლოა, პირიქით, თირეოტროპული ჰორმონი იყოს შემცირებული, ფარისებრი ჯირკვლის პერიფერიული ჰორმონი კი ნორმაში იყოს. ეს არის სუბკლინიკური ჰიპერთირეოზი. ეს მდგომარეობა ჩარევას არ მოითხოვს, თუმცა რამდენიმე თვის შემდეგ საჭიროა ანალიზის გამეორება მდგომარეობის შესაფასებლად. თუ ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონი დაქვეითებულია, ხოლო თირეოტროპული ჰორმონი - მომატებული, ეს არის კლინიკური ჰიპოთირეოზი. ამ დროს აუცილებელია მკურნალობა. როდესაც, პირიქით, თირეოტროპული ჰორმონია დაქვეითებული, ხოლო თავისუფალი თიროქსინი - მომატებული, ეს არის კლინიკური ჰიპერთირეოზი, რომელსაც მკურნალობა ასევე სჭირდება.


- რას გვიჩვენებს პროლაქტინის მაჩვენებელი?
- პროლაქტინი ჰიპოფიზის ჰორმონია, რომელიც დიდ როლს ასრულებს ქალის ორგანიზმის ფუნქციობაში, კერძოდ, ამზადებს სარძევე ჯირკვლებს ლაქტაციისთვის. რძის წარმოქმნა სისხლში ამ ჰორმონის დონეზეა დამოკიდებული. სხვადასხვა მიზეზის გამო შეიძლება მისმა დონემ დაიწიოს და ადგილი ჰქონდეს შესაბამის კლინიკურ გამოვლინებას ციკლის შემცირებიდან სრულ ამენორეამდე. რეპროდუქციული ასაკის ქალბატონებში ასეთი დარღვევის მიზეზი ყველაზე ხშირად სწორედ პროლაქტინის დონის მომატებაა. ამ დროს შესაძლოა თავი იჩინოს გამონადენმა ერთი ან ორივე სარძევე ჯირკვლიდან, შეუძლებელი გახდეს დაორსულება. მსგავსი კლინიკური სურათის დროს აუცილებლად უნდა იქნეს გამოკვლეული პროლაქტინის დონე.



გააკეთეთ კომენტარი
თარიღი : 16-05-2018
ნინო
პირში ცუდი სუნი? შეიძლება თუ არა ეს ჰორმონების ბრალი იყოს?
თარიღი : 01-03-2018
ნელი
სად შეიძლება ამ ანალიზის გაკეტება?
თარიღი : 10-02-2018
nona
1 wlis bavshvis sad gavaketo hormonis analizi
თარიღი : 14-04-2017
gio
STH-ის კი არა თსჩ, დისლექსია გჭირთ? :)))
დიეტოლოგია
თაფლი სრულფასოვანი სუპერპროდუქტია. ის გულის დაავადებებისა და კიბოს საპროფილაქტიკო საშუალებაა.
დიეტებზე საუბრისას მნიშვნელოვანია ოქროს შუალედის დაცვა. ყველა უკიდურეს ზომას - ცილოვან, ცხიმოვან ან რთულ ნახშირწყლოვან (ფაფები, მაკარონი) დიეტებს
იოდის დეფიციტი ადამიანის ჯანმრთელობისთვის ძალიან სახიფათოა. იოდის დონის დაქვეითების აღმოსაფხვრელად ექსპერტები
კატეგორიის სხვა სტატიები
მოსკოვის ზოოპარკი იუწყება, რომ დაიღუპა მისი კოლექციის ყველაზე ხანდაზმული და დამსახურებული ალიგატორი,
სწორი კვების ორგანიზება, ორგანიზმისთვის საჭირო პროდუქტების მიღება, ჯანმრთელობისა და დღეგრძელობის, ასევე სხვადასხვა დაავადებებისაგან
ყურძნისა და ყურძნის წიპწის ზეთის სასარგებლო თვისებები შუა საუკუნეებიდანაა
700+ ექიმი, 45+ კლინიკა, 300+ აფთიაქი, 8 ქალაქი (თბილისი, ქუთაისი, ბათუმი, ზუგდიდი, ქობულეთი, თელავი, ახალციხე, რუსთავი)...
"ნიუჰოსპიტალსი" მაღალტექნოლოგიური, გამორჩეული ინფრასტრუქტურის, COVID-19-სგან თავისუფალი,
თუ თქვენ დღის მანძილზე არ გაქვთ დრო ვარჯიშისთვის, მაშინ ძილის წინ ვარჯიშები დაგეხმარებათ
ექიმები დიდი ხანია ელიან იმ დროს, როდესაც ცხოვრების ჯანსაღი წესი უბრალო მოდად კი არ ჩაითვლება,
სიმსუქნე თითქმის ორჯერ ზრდის მძიმე ფორმის კარიესის განვითარების ალბათობას. ტკბილი და მაღალი მჟავიანობის სასმელები კი ჭარბწონიანი
ზაფხულის უხერხულ პრობლემათაგან ერთ-ერთი უმთავრესი ჭარბი ოფლიანობაა.
+
გახდი რეკომენდებული ექიმი
თუ გსურთ ერთის გარდა რამოდენიმე კლინიკის მითითება დააწექით ღილაკს.
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად
+
გახდი რეკომენდებული კლინიკა
თუ გსურთ ერთის გარდა რამოდენიმე კლინიკის მითითება დააწექით ღილაკს.
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად
+
შეტყობინება წარმატებით გაიგზავნა !
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად