სამყარო ბგერებისა და ფერების მიღმა: როგორ ვაქციოთ გამოწვევა შესაძლებლობად - მკურნალი.გე

მშობლის წინაშე ყველაზე დიდი შიში ჩნდება: „როგორ გაიგებს ის ჩემს სიყვარულს?“ ან „როგორ შეძლებს დამოუკიდებლად ცხოვრებას?“. სიმართლე ისაა, რომ ადამიანის ტვინი საოცრად პლასტიკურია. როდესაც ერთი არხი იხურება, დანარჩენი გრძნობები ისე მახვილდება, რომ ბავშვი სამყაროს აღქმის ახალ, საოცარ უნარებს ავითარებს.

ნაწილი I: სმენის დარღვევა და კოხლეარული იმპლანტაცია

სმენა არის მეტყველების საძირკველი. ბავშვი, რომელსაც არ ესმის, ვერ სწავლობს ბგერების მიბაძვას. ამიტომ, დრო აქ გადამწყვეტია.

რას ნიშნავს „ადრეული ინტერვენცია“?

თუ სმენის დაქვეითება ჩვილობის ასაკშივე გამოვლინდება, ბავშვს ეძლევა შანსი, განვითარდეს თანატოლების მსგავსად.

• კოხლეარული იმპლანტაცია: ეს არ არის ჩვეულებრივი სმენის აპარატი. ეს არის მაღალტექნოლოგიური მოწყობილობა, რომელიც ქირურგიულად თავსდება და სმენის ნერვს პირდაპირ აწვდის ელექტრო სიგნალებს. საქართველოში ეს პროგრამა წარმატებით მუშაობს და სახელმწიფო სრულად აფინანსებს ოპერაციას.
• მეტყველების თერაპია: ოპერაციის შემდეგ იწყება მთავარი ეტაპი – ბავშვმა უნდა ისწავლოს ბგერების ცნობა და ლაპარაკი. ეს მოითხოვს მშობლის დიდ მოთმინებასა და ლოგოპედის ჩართულობას.

ჟესტების ენა – კომუნიკაციის ხიდი

თუ იმპლანტაცია შეუძლებელია, ჟესტების ენა არ არის „დამარცხება“. ეს არის ვიზუალური ენა თავისი გრამატიკითა და პოეზიით. ის ბავშვს აძლევს საშუალებას, გამოხატოს ყველაზე რთული ფილოსოფიური აზრებიც კი.

ნაწილი II: მხედველობის დარღვევა და სამყაროს „დანახვა“ ხელებით

უსინათლო ბავშვისთვის სამყარო არის ტაქტილური (შეხებითი) და აკუსტიკური (ხმოვანი) სურათების ერთობლიობა.

როგორ ვასწავლოთ ბავშვს დამოუკიდებლობა?

1. ორიენტაცია და მობილობა: სპეციალისტები ბავშვს ასწავლიან თეთრი ხელჯოხის გამოყენებას და სივრცეში ორიენტირებას. ეს ბავშვს თავდაჯერებულობას მატებს.
2. ბრაილის შრიფტი: ეს არის წერტილოვანი სისტემა, რომლის საშუალებითაც ბავშვი კითხულობს თითებით. ბრაილით კითხვა უსინათლო ბავშვისთვის იგივეა, რაც ჩვენთვის წიგნის კითხვა – ის უხსნის მას გზას ლიტერატურისა და მეცნიერებისკენ.
3. ხმოვანი ტექნოლოგიები: დღეს არსებობს პროგრამები, რომლებიც ეკრანზე არსებულ ტექსტს ხმოვნად აქცევენ. უსინათლო ადამიანები წარმატებით მუშაობენ პროგრამისტებად, იურისტებად და მასწავლებლებად.

ფსიქოლოგიური გაძლიერება მშობლებისთვის

თქვენი შვილი არ არის „ნაკლული“. ის არის ბავშვი, რომელსაც სხვანაირი აღქმა აქვს.

• ნუ აარიდებთ საზოგადოებას: წაიყვანეთ პარკში, თეატრში, მეგობრებთან. რაც უფრო მეტად ჩართავთ სოციალურ ცხოვრებაში, მით უფრო ნაკლებად იგრძნობს ის ბარიერებს.
• ენდეთ მის სხვა გრძნობებს: უსინათლო ბავშვს შეუძლია ამოიცნოს თქვენი განწყობა თქვენი სუნთქვის სიხშირით ან კანის სითბოთი. სმენადაქვეითებულ ბავშვს შეუძლია წაიკითხოს თქვენი ემოცია თვალებში.

სად მივიდეთ საქართველოში?

• სმენისა და მეტყველების ცენტრები: სადაც ხდება ადრეული სკრინინგი.
• თბილისის 202-ე საჯარო სკოლა: უსინათლო და მცირემხედველ ბავშვთა სპეციალიზებული სკოლა.
• თბილისის 203-ე საჯარო სკოლა: ყრუ და სმენადაქვეითებულ ბავშვთა სკოლა.

ნუგეში:

მსოფლიო ისტორიას ახსოვს ისეთი ადამიანები, როგორებიც იყვნენ ჰელენ კელერი (რომელიც იყო უსინათლოც და სმენადაქვეითებულიც, მაგრამ გახდა ცნობილი მწერალი) ან ანდრეა ბოჩელი. მათ დაამტკიცეს, რომ ადამიანის სული არ საჭიროებს ფიზიკურ ორგანოებს სიდიადის მისაღწევად. იხილეთ მათი ისტორია:

ჰელენ კელერი: გამარჯვება სიბნელესა და სიჩუმეზე

როდესაც მშობელს ჰგონია, რომ სიბრმავე და სიყრუე ბავშვისთვის სამყაროს ჩაკეტვას ნიშნავს, უნდა გავიხსენოთ ჰელენ კელერის ისტორია. ჰელენი იყო პირველი ადამიანი მსოფლიოში, რომელიც მხედველობისა და სმენის გარეშე დაიბადა (დაავადების შედეგად დაკარგა 19 თვის ასაკში), თუმცა მან შეუძლებელი შეძლო.

მისი მასწავლებლის, ენ სალივანის დაუღალავი შრომით, ჰელენმა ისწავლა კომუნიკაცია ხელისგულზე შეხებით (ტაქტილური ნიშნების ენა). მან არა მხოლოდ წერა-კითხვა ისწავლა, არამედ:

* დაამთავრა უნივერსიტეტი და გახდა ბაკალავრის ხარისხის მფლობელი;

* დაწერა 12-ზე მეტი წიგნი;

* გახდა მსოფლიოში აღიარებული სპიკერი და უფლებადამცველი.

ჰელენ კელერი ამბობდა: „სამყაროს საუკეთესო და ულამაზესი ნივთების დანახვა ან მოსმენა შეუძლებელია — ისინი მხოლოდ გულით იგრძნობა“.

ეს მაგალითი გვასწავლის, რომ ბავშვისთვის მთავარი ბარიერი არა ფიზიკური მდგომარეობა, არამედ იზოლაციაა. თუ ბავშვს ექნება სწორი მხარდაჭერა და განათლება, მას შეუძლია არა მხოლოდ დამოუკიდებლად იცხოვროს, არამედ მსოფლიოს ისტორიაშიც კი დატოვოს კვალი. ჰელენის ცხოვრება არის შუქურა ყველა იმ მშობლისთვის, რომელიც დღეს სიბნელეში გზას ეძებს.

პრაქტიკული რჩევა ჰელენის ისტორიიდან:

ჰელენის წარმატება დაიწყო ერთი სიტყვით – „წყალი“, რომელიც მასწავლებელმა მის ხელისგულზე დაწერა, როდესაც წყალი მოედინებოდა. ეს გვასწავლის, რომ:

1. არასოდეს თქვათ უარი კომუნიკაციაზე: მაშინაც კი, თუ ბავშვს არ ესმის ან ვერ ხედავს, ის გრძნობს ვიბრაციას, ტექსტურას და სითბოს.
2. მოთმინება არის გასაღები: შედეგი შეიძლება მაშინვე არ გამოჩნდეს, მაგრამ თითოეული შეხება და თითოეული მცდელობა ბავშვის გონებაში ახალ კავშირებს აშენებს.

ანდრეა ბოჩელი: როდესაც ხმა ხდება თვალები

თუ ჰელენ კელერი განათლებისა და წერა-კითხვის სიმბოლოა, ანდრეა ბოჩელი არის მაგალითი იმისა, თუ როგორ შეიძლება სამყაროს უდიდესი სცენები დაიპყრო მაშინაც კი, როცა სინათლეს ვერ ხედავ.

ანდრეას მხედველობის პრობლემები დაბადებიდანვე ჰქონდა (გლაუკომა), ხოლო 12 წლის ასაკში, ფეხბურთის თამაშისას მიღებული ტრავმის შედეგად, მხედველობა სრულად დაკარგა. თუმცა, სწორედ აქ დაიწყო მისი ნამდვილი აღზევება:

სმენის გაფართოება: ბოჩელი ამბობდა, რომ მხედველობის დაკარგვამ მას საშუალება მისცა, მუსიკა უფრო ღრმად და ფაქიზად შეეგრძნო. ის სამყაროს ბგერებითა და ვიბრაციებით აღიქვამდა.

დაუღალავი შრომა: მან ისწავლა ბრაილის შრიფტით მუსიკალური ნოტების კითხვა და ფორტეპიანოზე, ფლეიტასა და საქსოფონზე დაკვრა.

მსოფლიო აღიარება: დღეს ის ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი კლასიკური შემსრულებელია. მისი ხმა მილიონობით ადამიანისთვის ნუგეშისა და სილამაზის წყაროა.

ბოჩელი ხშირად იმეორებს: „მთავარია არა ის, რას ვხედავთ თვალებით, არამედ ის, რასაც ვგრძნობთ შინაგანად. მხედველობა მხოლოდ ერთი ინსტრუმენტია, მაგრამ ნამდვილი სინათლე ჩვენს სულშია.“

რატომ არის ეს მაგალითი მნიშვნელოვანი მშობლებისთვის?

1. ნიჭის აღმოჩენა: ბოჩელის ისტორია გვასწავლის, რომ როდესაც ბავშვს ერთი არხი ეხურება, მშობელმა უნდა დააკვირდეს მის სხვა ინტერესებს. შესაძლოა, თქვენს შვილს მუსიკის, მათემატიკის ან მეხსიერების საოცარი ნიჭი აღმოაჩნდეს.
2. ნორმალური ცხოვრება: ანდრეა ბოჩელი ეწევა სრულფასოვან ცხოვრებას – ის ჯირითობს ცხენით, სრიალებს თხილამურებით და ზრდის შვილებს. ეს მშობლებს აძლევს იმედს, რომ მათი შვილი არ იქნება მხოლოდ „მზრუნველობის ობიექტი“, არამედ გახდება დამოუკიდებელი და წარმატებული პიროვნება.

ჰელენ კელერმა და ანდრეა ბოჩელიმ გვაჩვენეს, რომ სიბნელე და სიჩუმე მხოლოდ გარემოებაა და არა ბედისწერა. ერთი წერდა, მეორე მღეროდა, ორივემ კი მსოფლიო შეცვალა

და ბოლოს:

თქვენი შვილი სამყაროს გულით ხედავს და გრძნობს. თქვენი ამოცანაა, იყოთ მისი მეგზური ამ უცნაურ, მაგრამ საინტერესო მოგზაურობაში.

სპეციალურად საიტისთვის

მოამზადა კახაბერ კენკიშვილმა