ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია ძუძუს კიბოს დროს
სიმსივნის ამოკვეთის აღნიშნული მეთოდი ადგილზე მაღალი დოზით დასხივების საშუალებას იძლევა, რაც ამცირებს რეციდივის რისკს.
ძუძუს კიბოს მკურნალობაში ინტრაოპერაციული რადიოთერაპიის (IORT) ეფექტებსა და თავისებურებებზე გვესაუბრება ონკოქირურგი, მამოლოგი, მედიცინის დოქტორი, პროფესორი მიხეილ ჯანჯალია:
- ბატონო მიხეილ, რას ნიშნავს ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია?
- ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია (IORT) არის თანამედროვე, მიზნობრივი რადიოთერაპიული მკურნალობა, რომელიც ტარდება ქირურგიული ოპერაციის დროს უშუალოდ სიმსივნის არეში. ის მიზნად ისახავს კიბოს უჯრედების დაზიანებას (განადგურებას) ჯანსაღი ქსოვილის დაზიანების გარეშე, რაც ამცირებს გვერდით ეფექტებსა და მკურნალობის ხანგრძლივობას.
ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია ეფექტური იარაღია ძუძუს კიბოს მკურნალობაში. ის უზრუნველყოფს ზუსტ რადიაციას და მკურნალობის ხანგრძლივობის შემცირებას. პაციენტების სწორი შერჩევა და კომბინირებული მკურნალობა აუმჯობესებს შედეგებს.
- როგორ ხდება პაციენტების შერჩევა?
- პაციენტების სწორი შერჩევა მნიშვნელოვანი წინაპირობაა წარმატებული რადიოთერაპიისთვის. საყურადღებო და გასათვალისწინებელია:
1) პაციენტის ასაკი;
2) ძირითადი სიმსივნური კვანძის ზომა;
3) ლიმფური კვანძების სტატუსი;
4) პაციენტის თანხმობა.
- რა ძირითადი უპირატესობები გააჩნია ინტრაოპერაციულ რადიოთერაპიას ტრადიციულ სხივურ თერაპიასთან შედარებით?
- ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია (IORT) იძლევა ერთჯერად, ზუსტ რადიაციულ დოზას პირდაპირ სიმსივნურ უბანზე, რაც ამცირებს ჯანმრთელი ქსოვილების დაზიანებას. ამავდროულად, მცირდება მკურნალობის ხანგრძლივობა და იზრდება პაციენტის კომფორტი.
- შეიძლება თუ არა ინტრაოპერაციული რადიოთერაპიის შერწყმა ტრადიციულ სხივურ თერაპიასთან?
- IORT გამოყენება შეიძლება როგორც დამოუკიდებლად, დამოუკიდებელი მკურნალობის სახით, ასევე გარე დასხივებასთან (EBRT) კომბინაციაში.
ჩვენი პრაქტიკული გამოცდილებითა და მონაცემებით მხოლოდ IORT ჩატარდა პაციენტთა 18%-თან, ხოლო 82%-ს ჩაუტარდა ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია (IORT) და გარე დასხივება (EBRT) ერთდროულად, რაც აუმჯობესებს ლოკალურ კონტროლს.
- როდის დაინერგა საქართველოში ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია (IORT)?
- საქართველოში პირველი ინტრაბიმი შეძენილ იქნა 2012 წელს, მეორე - 2016 წელს. როგორც უკვე მოგახსენეთ, პაციენტთა 18%-ს ჩაუტარდა მხოლოდ ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია (IORT) ანუ ერთჯერადი ინტრაოპერაციული დასხივება. მეთოდი ძირითადად გამოყენებული იყო დაბალი რისკის პროფილის მქონე პაციენტებთან. პაციენტთა 82%-ს კი ჩაუტარდა IORT + EBRT, ანუ ინტრაოპერაციული თერაპიის შემდგომ დამატებითი გარეგანი დასხივებაც. ამ შემთხვევაში შეირჩნენ პაციენტები შედარებით მაღალი რისკის ფაქტორებით.
უფრო კონკრეტულად კლინიკური მონაცემები და შედეგები ასე გამოიყურება:
პაციენტების რაოდენობა (2012-2022 წლებში):
- სულ - 1022 პაციენტი;
- T1N0M0 - 281;
- T1N1M0/T2N0M0 (სიმსივნის ზომა ≤ 3 სმ) - 522;
- T2N1M0 (სიმსივნის ზომა ≤ 3 სმ) - 219.
საყურადღებოა სხვა ქვეყნების კვლევების შედეგებიც, მაგალითად, TARGIT-A - კვლევა (დიდი ბრიტანეთი):
- 5 წლის შედეგებით, IORT იყო ისეთივე ეფექტური, როგორც სტანდარტული გარე რადიოთერაპია.
ELIOT კვლევა (იტალია):
- ადგილობრივი რეციდივის რისკი - 2%-ზე ნაკლები;
- პაციენტთა კმაყოფილება ძალიან მაღალი.
- რას გვეტყვით ინტრაოპერაციული რადიოთერაპიის ეფექტებზე სიცოცხლის ხანგრძლივობის კუთხით?
- მაღალმა ასაკმა მკურნალობის დაწყების დროს განსაზღვრა 10-წლიანი სიცოცხლის მაჩვენებელი.
- 5 წლიანი სიცოცხლის ხანგრძლივობა - 82%;
-10 წლიანი სიცოცხლის ხანგრძლივობა - 67%.
ადგილობრივი რეციდივის შემთხვევა 2%-ს შეადგენდა, რაც IORT-ის გამოყენების ეფექტურობაზე მიუთითებს.
- როგორ ხდება IORT-ის ინტეგრირება ქირურგიულ პროცესში?
- სიმსივნის რეზექციისა და საზღვრების შეფასების შემდეგ, რადიაციული ონკოლოგი ათავსებს აპლიკატორს და აწვდის დოზას ოპერაციის მსვლელობისას.
- რამდენ ხანს ასხივებთ სიმსივნურ უბანს ოპერაციის დროს?
- ინტრაოპერაციული რადიოთერაპია (IORT), ჩვეულებრივ, 20-30 წუთს გრძელდება, აპლიკატორის ზომისა და დოზის მიხედვით.
- არის თუ არა განსხვავება შედეგების კუთხით მენოპაუზამდელ და მენოპაუზურ პაციენტებს შორის?
- ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, მენოპაუზურ პაციენტებთან შედეგები უკეთესია, რაც სიმსივნის ნაკლებად აგრესიულ ფორმასთანაა დაკავშირებული.
- შეიძლება თუ არა IORT-ის გამეორება ადგილობრივი რეციდივის შემთხვევაში?
- IORT-ის განმეორება რეკომენდებული არ არის. რეციდივის დროს, ჩვეულებრივ, ინიშნება გარეგანი დასხივება (EBRT) ან მასტექტომია.
- შეიძლება თუ არა IORT-ის გამოყენება ორმხრივი ძუძუს კიბოს დროს?
- ტექნიკურად შესაძლებელია, თუმცა იშვიათად ტარდება - ოპერაციის ხანგრძლივობისა და სირთულის გამო.
- იშლება თუ არა ძუძუს გამოსახულება IORT-ის შემდეგ?
- IORT-ის შემდეგ შეიძლება განვითარდეს ფიბროზი ან ცხიმის ნეკროზი, რაც გამოსახულებაზე რეციდივს ჰგავს, თუმცა, გამოცდილ რადიოლოგებს შეუძლიათ დიფერენცირება.
- შეიძლება თუ არა IORT-მა ჩაანაცვლოს მთლიანი ძუძუს დასხივება (WBI) შერჩეულ პაციენტებთან?
- შერჩეულ დაბალი რისკის პაციენტებთან IORT შეიძლება გამოიყენონ როგორც ერთადერთი მეთოდი, თუმცა, აუცილებელია ხანგრძლივი დაკვირვება.
- შეიძლება თუ არა IORT-ის გამოყენება მამაკაცის ძუძუს კიბოს დროს?
- ტექნიკურად შესაძლებელია, თუმცა, იშვიათად გამოიყენება. ანატომიური თავისებურებები რამდენადმე ზღუდავს გამოყენების შესაძლებლობას.
- როგორია კოსმეტიკური შედეგები ინტრაოპერაციული რადიოთერაპიისა (IORT) და გარეგანი დასხივების (EBRT) შემთხვევაში?
- IORT-ის დროს კოსმეტიკური შედეგები ხშირად უკეთესია, რადგან მკურნალობა ლოკალურია და კანი ნაკლებად ზიანდება.
- როგორ ხორციელდება IORT-ის შემდეგ პაციენტებზე დაკვირვება?
- დაკვირვება მოიცავს რეგულარულ ფიზიკურ გამოკვლევებს, მამოგრაფიას ან MRI-ს და მონიტორინგს რეციდივისა და რადიაციული ეფექტების დასადგენად.
- შეიძლება თუ არა ინტრაოპერაციულმა რადიოთერაპიამ გავლენა იქონიოს სისტემური თერაპიის დაგეგმვაზე?
- IORT არ ცვლის სისტემურ თერაპიას. ქიმიოთერაპიისა და ჰორმონოთერაპიის გადაწყვეტილება მიიღება სიმსივნის ტიპის მიხედვით.
- რა არის IORT-ის ყველაზე ხშირი გართულება?
- ყველაზე ხშირი გართულებებია ადგილობრივი შეშუპება, სერომა და მსუბუქი ჰიპერემია.
- როგორ აისახება IORT პაციენტის ცხოვრების ხარისხზე?
- IORT ამცირებს კლინიკურ ვიზიტებს, ზღუდავს გვერდით მოვლენებს და ამსუბუქებს ფსიქოლოგიურ დატვირთვას, რაც ზრდის ცხოვრების ხარისხს.
- რამდენად ხარჯეფექტურია IORT სტანდარტულ რადიაციულ თერაპიასთან შედარებით?
- მიუხედავად იმისა, რომ მოწყობილობა ძვირია, IORT ამცირებს საერთო ხარჯებს მკურნალობის ხანგრძლივობისა და კლინიკაში ვიზიტების შემცირების ხარჯზე.