ტკივილი მარჯვენა მხარეს: როდის არის დამნაშავე ღვიძლი და როდის - ნაწლავები?
ღვიძლს არ აქვს ტკივილის რეცეპტორები. თუმცა, ბევრი თვლის, რომ ნებისმიერი დისკომფორტი მუცლის მარჯვენა ზედა კვადრატში ამ ორგანოსთან დაკავშირებული პრობლემების აშკარა ნიშანია.
რატომ გტკივა მარჯვენა მხარე?
თავად ღვიძლს არ აქვს ტკივილის რეცეპტორები, მისი ბოჭკოვანი კაფსულის გარდა. ამიტომ, ტკივილი ძირითადად შეიძლება განვითარდეს ღვიძლის გადიდებისას, კაფსულის დაჭიმვისას. თუმცა, ასეთი ტკივილი, როგორც წესი, უეცრად არ ჩნდება, რადგან ღვიძლის ზომა სწრაფად არ იცვლება.
უფრო ხშირად, ტკივილი მუცლის მარჯვენა ზედა კვადრატში დაკავშირებულია მსხვილ ნაწლავში გაზების ჭარბ წარმოქმნასთან, რადგან მსხვილი ნაწლავის კუთხე ღვიძლის ქვედა კიდესთან ახლოს მდებარეობს.
ამ სიტუაციაში მნიშვნელოვანია გაზების წარმოქმნის გაზრდის მიზეზის გაგება. რადგან კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ყველა განყოფილება მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, შესაძლო მიზეზები შეიძლება მოიცავდეს:
- სანაღვლე გზების და ნაღვლის ბუშტის დისფუნქცია;
- ნაღვლის რეფლუქსი;
- პანკრეასის ფერმენტების დეფიციტი;
- ნაწლავის ფუნქციური და ორგანული დაავადებები.
მუცლის მარჯვენა ზედა კვადრატი ანატომიურად ასევე დაკავშირებულია კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის შესართავთან. თუ ტკივილი უზმოზე ან ჭამიდან 2-3 საათის შემდეგ იგრძნობა, ეს შეიძლება იყოს გასტრიტის, თორმეტგოჯა ნაწლავის და ზოგჯერ პეპტიური წყლულის ნიშანი. ამიტომ, მუცლის მარჯვენა მხარეს ტკივილი მოითხოვს გასტროენტეროლოგთან კონსულტაციას და შესაბამის გამოკვლევას.
თუ ტკივილი იგრძნობა მუცლის მარჯვენა ზედა კვადრატში, ექიმმა შეიძლება დანიშნოს მუცლის ღრუს ულტრაბგერითი გამოკვლევა.
რა ანალიზები და გამოკვლევებია საჭირო
- მუცლის ღრუს ულტრაბგერითი გამოკვლევა,
- სისხლის საერთო ანალიზი, განსაკუთრებული ყურადღება ჰემოგლობინისა და თრომბოციტების დონეზე;
- სისხლის ბიოქიმია: საერთო ცილა, საერთო ბილირუბინი, პირდაპირი ბილირუბინი, ALT, AST, GGT, ტუტე ფოსფატაზა, პანკრეასის ამილაზა, რკინა, ფერიტინი;
- სისხლის სეროლოგიური ანალიზი ვირუსული ჰეპატიტის გამოსარიცხად;
- განავლის ანალიზი, პანკრეასის ელასტაზას განსაზღვრა განავალში;
- კალპროტექტინის დონის განსაზღვრა ნაწლავის ანთებითი დაავადების გამოსარიცხად;
- ნაწლავის მიკრობიოტის შეფასება.
პაციენტის ასაკისა და სიმპტომების არსებობის მიხედვით, როგორიცაა წონის დაკლება ან ლაბორატორიული ტესტების ცვლილებები, შეიძლება ნაჩვენები იყოს გასტროსკოპია ან კოლონოსკოპია.
მაგრამ რა ხდება, თუ საქმე ღვიძლს ეხება?
ღვიძლის დაავადებებს მიეკუთვნება ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადება (NAFLD), ვირუსული ჰეპატიტი, აუტოიმუნური ჰეპატიტი, პარაზიტული კისტები და ღვიძლის აბსცესები. NAFLD-ის დიაგნოზი ხშირად მუცლის ღრუს ულტრაბგერითი გამოკვლევით ისმება; თუმცა, სრული შეფასებისთვის საჭიროა ექიმთან კონსულტაცია და, საჭიროების შემთხვევაში, დამატებითი ტესტირება. ღვიძლის სხვა დაავადებებიც საჭიროებს ლაბორატორიულ დიაგნოსტიკას და, ზოგიერთ შემთხვევაში, უფრო სიღრმისეულ გამოკვლევას.
როდის უნდა გამოიძახოთ სასწრაფო დახმარება
ძლიერი ტკივილი მუცლის მარჯვენა ზედა კვადრატში ხშირად ასოცირდება ნაღვლის ბუშტის კენჭებთან, განსაკუთრებით მწვავე კენჭოვან ქოლეცისტიტთან ან ქოლედოქოლითიაზისთან. ეს მდგომარეობები კლასიფიცირდება, როგორც მწვავე ქირურგიული პათოლოგიები და საჭიროებს დაუყოვნებლივ სამედიცინო დახმარებას.