რაც ხშირად აჩენს ეჭვს, რომ ფული ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ყველაზე ჭუჭყიანი და საშიში ნივთია. სად მთავრდება ფაქტები და სად იწყება მიზოფობია (მიკრობების ირაციონალური შიში)?

რა ხდება სინამდვილეში ბანკნოტებზე?

მიკრობიოლოგიური კვლევები ადასტურებს, რომ ფული სტერილურობისგან შორს არის. ბამბისა და სელის ქაღალდის ფოროვანი სტრუქტურა (რომლისგანაც მზადდება მსოფლიო ვალუტების უმეტესობა, მათ შორის დოლარი და ლარი) ეფექტურად იჭერს ოფლს, ცხიმსა და ჭუჭყის ნაწილაკებს.

საშუალო ბანკნოტი შეიძლება შეიცავდეს:

• შინაური ცხოველების დნმ-ის კვალს.

• სოკოვან სპორებსა და ვირუსულ ნაწილაკებს.

• ათასობით ბაქტერიას (მათ შორის უვნებელ Staphylococcus epidermidis-ს და ზოგჯერ E. coli-საც კი).

თუმცა, ამ შემთხვევაში მთავარი სამედიცინო წესი ერთვება ძალაში: მნიშვნელოვანია არა მიკრობების უბრალო არსებობა, არამედ მათი კონცენტრაცია და სიცოცხლისუნარიანობა. ფულზე არსებული ბაქტერიების უმეტესობა მიძინებულ მდგომარეობაშია და მათი რაოდენობა არასაკმარისია ჯანმრთელი ადამიანის იმუნური დაცვის დასაძლევად.

არის თუ არა ფული მსოფლიოში ყველაზე ჭუჭყიანი ნივთი?

მოკლე პასუხია არა. თუ საყოფაცხოვრებო ნივთებს ბაქტერიული დაბინძურების მიხედვით დავახარისხებთ, გაცილებით მეტი აქტიური პათოგენი გროვდება ისეთ ნივთებზე, რომლებსაც უსაფრთხოდ მივიჩნევთ:

1. სმარტფონის ეკრანებზე: რომლებსაც ყველგან თან ვატარებთ და რეგულარულად ვიდებთ სახეზე.

2. სამზარეულოს ღრუბლებსა და საჭრელ დაფებზე: სადაც ნოტიო და თბილი გარემო მიკრობების გამრავლებას უწყობს ხელს.

3. ლიფტის ღილაკებზე და სუპერმარკეტის ურიკის სახელურებზე.

ფული მშრალია და ჩვენს ჯიბეებში რეგულარულად ექვემდებარება ტემპერატურის რყევებს, რაც ვირუსებისა და ბაქტერიების გადარჩენისთვის არახელსაყრელი გარემოა.

რას ამბობს ჯანმო და როგორია გადაცემის რისკი?

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (ჯანმო) ნაღდ ფულთან დაკავშირებით მკაფიო პოზიციას ინარჩუნებს: ბანკნოტებისა და მონეტების გამოყენება ინფექციური დაავადებების გადაცემის ძირითადი გზა არ არის.

მთავარი რისკი ბანკნოტთან შეხების აქტში კი არა, ადამიანის შემდგომ ქმედებებშია.

ვირუსები ბანკნოტიდან ხელის დაუზიანებელ კანში ვერ აღწევენ. ინფექცია გადაეცემა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ თქვენ შეეხებით ჭუჭყიან ბანკნოტს და შემდეგ დაუბანელი ხელებით მოისრესთ თვალებს, შეეხებით ცხვირს ან მიირთმევთ საკვებს. ამიტომ, ჯანმო-ს სტანდარტული რეკომენდაცია მაქსიმალურად მარტივია: ხელების სწორი ჰიგიენა ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სხვადასხვა ზედაპირების შიში.

მონეტები და პლასტმასი: მასალის როლი უსაფრთხოებაში

მსოფლიოს ცენტრალური ბანკები მუდმივად მუშაობენ ფულის სანიტარული უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად:

• პოლიმერული ფული: ბევრი ქვეყანა (დიდი ბრიტანეთი, კანადა, ავსტრალია) გადადის პლასტმასის ბანკნოტებზე. მისი გლუვი ზედაპირი არ შთანთქავს ტენიანობას, რაც ბაქტერიებს გამრავლების საშუალებას არ აძლევს.

• მონეტების თვითწმენდა: მონეტებს აქვთ ე.წ. ოლიგოდინამიკური ეფექტი. ისინი ძირითადად იჭრება სპილენძის, ნიკელის ან თუთიის შენადნობებისგან. ეს ლითონები ტოქსიკურია ბაქტერიებისა და სოკოებისთვის, ამიტომ მონეტები მიკრობიოლოგიური თვალსაზრისით ფულის ყველაზე ნაკლებად საშიში ფორმაა.

უკონტაქტო გადახდა: ეპიდემიოლოგიური უპირატესობა

ცხადია, პლასტიკური ბარათი, როდესაც მას მოლარეს გადასცემენ ან ტერმინალში ათავსებენ, ასევე აგროვებს მიკრობებს. თუმცა, ტექნოლოგიურმა მიღწევებმა მოგვცა NFC მოდულები (სმარტფონებსა და საათებში), რაც ეპიდემიოლოგიური თვალსაზრისით ყველაზე უსაფრთხო მეთოდია. უკონტაქტო გადახდისას თქვენ მხოლოდ თქვენს პირად ნივთებს ეხებით, რაც სხვა ადამიანების ხელებთან და საჯარო ზედაპირებთან კონტაქტს გამორიცხავს.

შეჯამება და რეკომენდაციები

მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის პერსპექტივიდან, ფული ჩვეულებრივი, ყოველდღიური ნივთია და არ საჭიროებს ანტისეპტიკებით დამუშავებას, გარეცხვას ან დაუთოებას. სრული უსაფრთხოებისთვის დაიცავით მხოლოდ ეს მარტივი წესები:

1. ფულს ისე მოეპყარით, როგორც საჯარო სივრცეში არსებულ ნებისმიერ სხვა ნივთს (მაგალითად: მეტროს მოაჯირს).

2. ფულის დათვლის შემდეგ მოერიდეთ სახეზე, თვალებსა და პირზე შეხებას.

3. ყოველი კვების წინ საპნით დაიბანეთ ხელები (ან გამოიყენეთ სადეზინფექციო ხსნარი).

4. ხალხმრავალ ადგილებში, შესაძლებლობის შემთხვევაში, უპირატესობა უკონტაქტო გადახდის ტექნოლოგიებს მიანიჭეთ.