რატომ იწვევს რძე მუცელში „ქარიშხალს“: ლაქტოზის აუტანლობის მიზეზები, სტატისტიკა და საინტერესო ფაქტები - მკურნალი.გე

ენციკლოპედიაგამომთვლელებიფიტნესიმერკის ცნობარიმთავარიკლინიკებიექიმებიჟურნალი მკურნალისიახლეებიქალიმამაკაციპედიატრიასტომატოლოგიაფიტოთერაპიაალერგოლოგიადიეტოლოგიანარკოლოგიაკანი, კუნთები, ძვლებიქირურგიაფსიქონევროლოგიაონკოლოგიაკოსმეტოლოგიადაავადებები, მკურნალობაპროფილაქტიკაექიმები ხუმრობენსხვადასხვაორსულობარჩევებიგინეკოლოგიაუროლოგიაანდროლოგიარჩევებიბავშვის კვებაფიზიკური განვითარებაბავშვთა ინფექციებიბავშვის აღზრდამკურნალობასამკურნალო წერილებიხალხური საშუალებებისამკურნალო მცენარეებიდერმატოლოგიარევმატოლოგიაორთოპედიატრავმატოლოგიაზოგადი ქირურგიაესთეტიკური ქირურგიაფსიქოლოგიანევროლოგიაფსიქიატრიაყელი, ყური, ცხვირითვალიკარდიოლოგიაკარდიოქირურგიაანგიოლოგიაჰემატოლოგიანეფროლოგიასექსოლოგიაპულმონოლოგიაფტიზიატრიაჰეპატოლოგიაგასტროენტეროლოგიაპროქტოლოგიაინფექციურინივთიერებათა ცვლაფიტნესი და სპორტიმასაჟიკურორტოლოგიასხეულის ჰიგიენაფარმაკოლოგიამედიცინის ისტორიაგენეტიკავეტერინარიამცენარეთა მოვლადიასახლისის კუთხემედიცინა და რელიგიარჩევებიეკოლოგიასოციალურიპარაზიტოლოგიაპლასტიკური ქირურგიარჩევები მშობლებსსინდრომიენდოკრინოლოგიასამედიცინო ტესტიტოქსიკოლოგიამკურნალობის მეთოდებიბავშვის ფსიქოლოგიაანესთეზიოლოგიაპირველი დახმარებადიაგნოსტიკაბალნეოლოგიააღდგენითი თერაპიასამედიცინო ენციკლოპედიასანდო რჩევები

რატომ იწვევს რძე მუცელში „ქარიშხალს“: ლაქტოზის აუტანლობის მიზეზები, სტატისტიკა და საინტერესო ფაქტები

მიუხედავად იმისა, რომ რძე ჯანსაღ და სასარგებლო პროდუქტად მიიჩნევა, ზოგიერთ ორგანიზმში ის ნამდვილ „კოლცოვოზე“ (ქარიშხალზე) აჩენს ეჭვს.

რა იწვევს ამ პროცესს, ვინ დგას რისკჯგუფში და რა მონაცემებს აჩვენებს თანამედროვე სტატისტიკა?

რატომ გროვდება გაზები რძის დალევის შემდეგ?

ამ ფენომენის მთავარი დამნაშავე ფერმენტი ლაქტაზაა. ლაქტაზა არის სპეციალური ფერმენტი, რომელიც წვრილ ნაწლავში გამომუშავდება და მის მოვალეობას რძის შაქრის (ლაქტოზის) ორ მარტივ შაქრად - გლუკოზად და ფრუქტოზად (გალაქტოზად) დაშლა წარმოადგენს. ამის შემდეგ ორგანიზმი მათ ადვილად ითვისებს.

თუ ორგანიზმში ლაქტაზა არასაკმარისი რაოდენობითაა, მოუნელებელი ლაქტოზა შეუფერხებლად გადადის მსხვილ ნაწლავში. მსხვილ ნაწლავში მცხოვრები ბაქტერიები ამ „საჩუქარს“ სიხარულით ხვდებიან და მის ფერმენტაციას (დუღილს) იწყებენ. ამ პროცესის დროს გამოიყოფა დიდი რაოდენობით აირები: წყალბადი, ნახშირორჟანგი და მეთანი, რაც იწვევს:

  • მუცლის შებერილობასა და სპაზმებს;

  • მეტეორიზმს (გაზების ჭარბ დაგროვებას);

  • გულისრევისა და ფაღარათის (დიარეის) შეგრძნებას.

ვინ არიან რისკჯგუფში და ვის არ აქვს ეს პრობლემა?

ლაქტოზის აუტანლობა ყველას არ ეხება. მოსახლეობის ნაწილს ლაქტაზა მთელი ცხოვრების განმავლობაში იდეალურად გამოუმაშავდება, ნაწილს კი ეს უნარი ასაკთან ერთად უქვეითდება.

  • ვის არ აქვს ეს პრობლემა: ადამიანებს, რომელთა ორგანიზმიც ინარჩუნებს ლაქტაზის აქტიურ გამომუშავებას ზრდასრულ ასაკშიც (ლაქტოზის მიმართ ტოლერანტები). ასევე, მცირეწლოვან ბავშვებს (ჩვილებს), რადგან მათ ბუნებრივად ესაჭიროებათ დედის რძის მონელება და ლაქტაზის მაღალი დონე აქვთ.

  • ვინ არის რისკჯგუფში: ზრდასრულები, რომლებსაც გენეტიკურად აქვთ განსაზღვრული ლაქტაზის სინთეზის შემცირება, ასევე პირები, რომლებმაც გადაიტანეს ნაწლავური ინფექციები, ცელიაკია ან კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ანთებითი დაავადებები (რამაც შეიძლება დააზიანოს ლაქტაზის წარმომქმნელი ლორწოვანი გარსი).

რა ასაკიდან ვითარდება და არსებობს თუ არა თანდაყოლილი ფორმა?

ლაქტოზის აუტანლობა სხვადასხვაგვარია და მისი გამოვლინების დროც განსხვავებულია:

  1. პირველადი (გენეტიკური/ნორმალური ასაკობრივი) აუტანლობა: ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. ის იშვიათად ვლინდება 2 წლამდე ასაკში. უმეტესად, ლაქტაზის აქტივობა იწყებს ვარდნას სკოლის ასაკიდან, ხოლო სიმპტომები სრულად ზრდასრულობაში ან მოზარდობის პერიოდში იჩენს თავს.

  2. თანდაყოლილი (ალაქტაზია) აუტანლობა: ძალიან იშვიათი გენეტიკური დაავადებაა, როდესაც ახალშობილის ორგანიზმი საერთოდ არ გამოიმუშავებს ლაქტაზას დაბადებიდანვე. ამ დროს ჩვილი დედის რძესაც ვერ იტანს და პრობლემა სიცოცხლის პირველი დღეებიდანვე მწვავედ ვლინდება.

  3. მეორადი აუტანლობა: შეიძლება განვითარდეს ნებისმიერ ასაკში, როდესაც წვრილი ნაწლავის ლორწოვანი გარსი ზიანდება ვირუსების, ინფექციების, ანტიბიოტიკების კურსის ან ქრონიკული დაავადებების შედეგად. ეს ფორმა, როგორც წესი, დროებითია.

მსოფლიო სტატისტიკა და რასობრივი თავისებურებები

ლაქტოზის აუტანლობის გავრცელება მკვეთრად განსხვავდება გეოგრაფიული მდებარეობისა და ეთნიკური წარმომავლობის მიხედვით:

  • აზიისა და აფრიკის მოსახლეობა: ამ რეგიონებში მოზრდილი მოსახლეობის 70%-დან 100%-მდე ლაქტოზის აუტანლობა აღინიშნება (მაგალითად, აღმოსავლეთ აზიაში ეს მაჩვენებელი თითქმის 90%-ს აჭარბებს).

  • ამერიკისა და ევროპის მოსახლეობა: ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნებში (მაგალითად, სკანდინავიაში) ადამიანების უმრავლესობას რძის ათვისების გენეტიკური უნარი აქვს შენარჩუნებული და აუტანლობა მხოლოდ 5-15%-ს შორის მერყეობს. მთლიანობაში, ევროპელებსა და ჩრდილოეთ ამერიკელებში ეს მაჩვენებელი შედარებით დაბალია.

  • გლობალური სურათი: მეცნიერთა შეფასებით, მსოფლიო მოსახლეობის დაახლოებით 65-75% ზრდასრულ ასაკში გარკვეული ხარისხით კარგავს ლაქტოზის მონელების უნარს.

საინტერესო ფაქტები ლაქტოზაზე

  • ევოლუციური „მუტაცია“: ათასობით წლის წინ ყველა ზრდასრული ადამიანი ლაქტოზის მიმართ აუტანელი იყო. რძის პროდუქტების ათვისების უნარი (ლაქტაზის მუდმივი აქტივობა) გენეტიკური მუტაციაა, რომელიც დაახლოებით 10 000 წლის წინ გაჩნდა იმ რეგიონებში, სადაც ადამიანებმა პირველად დაიწყეს პირუტყვის მოშენება და რძის რაციონში ჩართვა.

  • ყველა რძის პროდუქტი თანაბრად „მტკივნეული“ არ არის: მიუხედავად იმისა, რომ სუფთა რძე პრობლემას ქმნის, მყარი ყველი და კარაქი შეიცავს მინიმალურ ლაქტოზას (ისინი მზადების პროცესში თითქმის იცლება შაქრისგან). ხოლო იოგურტსა და კეფირში არსებული ცოცხალი ბაქტერიები თვითონვე ეხმარებიან ორგანიზმს ლაქტოზის დაშლაში, ამიტომ ბევრმა აუტანლობის მქონე ადამიანმა ისინი შეიძლება უპრობლემოდ მიიღოს.

  • ლაქტოზა ფარულად: ლაქტოზა გამოიყენება არა მხოლოდ რძეში, არამედ მრავალ დამუშავებულ პროდუქტში (ძეხვეული, პურ-ფუნთუშეული, მზა სოუსები და ზოგიერთი მედიკამენტიც კი), როგორც დამხმარე ნივთიერება, რის გამოც მგრძნობიარე ადამიანებმა პროდუქტის ეტიკეტები ყურადღებით უნდა წაიკითხონ.