მზის სხივების „უსაფრთხო“ დრო: რატომ არის საჭირო დაცვა მთელი დღის განმავლობაში?
თუმცა, ჟურნალ Photochemistry and Photobiology-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ამ პოპულარულ მითს უარყოფს.
რა დაადგინეს მეცნიერებმა?
ავსტრალიელმა მკვლევარებმა 58 ღია ფერის კანის მქონე მონაწილეზე ჩაატარეს ექსპერიმენტი. მათ შეისწავლეს კანის რეაქცია ულტრაიისფერი (UV) გამოსხივების სხვადასხვა ინტენსივობაზე — დილის და საღამოს სუსტი სხივებიდან დაწყებული, შუადღის მაღალი ინტენსივობის გამოსხივებამდე.
კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ დნმ-ის დაზიანება ხდება სხივების ინტენსივობის მიუხედავად. უფრო მეტიც:
-
ულტრაიისფერი გამოსხივების ის მცირე დოზებიც კი, რომლებიც კანის შესამჩნევ სიწითლეს (დამწვრობას) არ იწვევს, იწვევს მოლეკულურ ცვლილებებს და უჯრედულ დაზიანებას.
-
კვლევის ავტორების თქმით, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს არა მზის რადიაციის ინტენსივობას, არამედ მიღებული ულტრაიისფერი დოზის საერთო რაოდენობას.
მზისგან დაცვის აუცილებლობა
მეცნიერები არ მოუწოდებენ ადამიანებს მზის სხივების სრული იზოლაციისკენ, ვინაიდან ორგანიზმს მზე D ვიტამინის გამოსამუშავებლად ესაჭიროება. თუმცა, შედეგები ცხადყოფს, რომ მიდგომა — თითქოს დილის ან საღამოს მზე სრულიად უსაფრთხოა — მცდარია და შეიძლება კანის კიბოს რისკის ზრდასთან იყოს დაკავშირებული.
რეკომენდაციები ყოველდღიურობისთვის:
-
დამცავი კრემის გამოყენება: გამოიყენეთ მზისგან დამცავი საშუალებები (SPF) არა მხოლოდ პლაჟზე, არამედ ნებისმიერი ტიპის ყოველდღიური გარე აქტივობის დროს.
-
უწყვეტი დაცვა: კანის უჯრედები დაცვას საჭიროებენ დღის განმავლობაში მიღებული საერთო ულტრაიისფერი დოზის შესამცირებლად, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში კანის ჯანმრთელობის შენარჩუნების ერთადერთი გზაა.
ამ კვლევამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ კანის დაცვა მზის მავნე ზემოქმედებისგან უწყვეტი პროცესია და არ უნდა შემოიფარგლებოდეს მხოლოდ „ყველაზე ცხელი“ საათებით.