სიმართლე D ვიტამინის შესახებ - მკურნალის რედაქტორი, თამარ მამაცაშვილი - მკურნალი.გე

ენციკლოპედიაგამომთვლელებიფიტნესიმერკის ცნობარიმთავარიკლინიკებიექიმებიჟურნალი მკურნალისიახლეებიქალიმამაკაციპედიატრიასტომატოლოგიაფიტოთერაპიაალერგოლოგიადიეტოლოგიანარკოლოგიაკანი, კუნთები, ძვლებიქირურგიაფსიქონევროლოგიაონკოლოგიაკოსმეტოლოგიადაავადებები, მკურნალობაპროფილაქტიკაექიმები ხუმრობენსხვადასხვაორსულობარჩევებიგინეკოლოგიაუროლოგიაანდროლოგიარჩევებიბავშვის კვებაფიზიკური განვითარებაბავშვთა ინფექციებიბავშვის აღზრდამკურნალობასამკურნალო წერილებიხალხური საშუალებებისამკურნალო მცენარეებიდერმატოლოგიარევმატოლოგიაორთოპედიატრავმატოლოგიაზოგადი ქირურგიაესთეტიკური ქირურგიაფსიქოლოგიანევროლოგიაფსიქიატრიაყელი, ყური, ცხვირითვალიკარდიოლოგიაკარდიოქირურგიაანგიოლოგიაჰემატოლოგიანეფროლოგიასექსოლოგიაპულმონოლოგიაფტიზიატრიაჰეპატოლოგიაგასტროენტეროლოგიაპროქტოლოგიაინფექციურინივთიერებათა ცვლაფიტნესი და სპორტიმასაჟიკურორტოლოგიასხეულის ჰიგიენაფარმაკოლოგიამედიცინის ისტორიაგენეტიკავეტერინარიამცენარეთა მოვლადიასახლისის კუთხემედიცინა და რელიგიარჩევებიეკოლოგიასოციალურიპარაზიტოლოგიაპლასტიკური ქირურგიარჩევები მშობლებსსინდრომიენდოკრინოლოგიასამედიცინო ტესტიტოქსიკოლოგიამკურნალობის მეთოდებიბავშვის ფსიქოლოგიაანესთეზიოლოგიაპირველი დახმარებადიაგნოსტიკაბალნეოლოგიააღდგენითი თერაპიასამედიცინო ენციკლოპედიასანდო რჩევები

მეცნიერულად დადასტურებული სიმართლე D ვიტამინის მიღების აუცილებლობის შესახებ

ამ გავრცელებულ არასწორ რეკომენდაციებში ნათქვამია, რომ დ ვიტამინის მიღება არ შეიძლება პროფილაქტიკის მიზნით და რომ დეფიციტის მკურნალობის კურსის დასრულებისთანავე მისი მიღება უნდა შეწყდეს.

გთავაზობთ mkurnali.ge-ს რედაქტორის, ექიმ-თერაპევტ თამარ მამაცაშვილის მიერ შემოთავაზებულ, მეცნიერულად დადასტურებულ სიმართლეს D ვიტამინის შესახებ - უნდა მივიღოთ თუ არა, რა დოზით, რა შემთხვევაში - მოკლედ, ყველაფერი ამ ვიტამინზე.

D ვიტამინი, რომელსაც ხშირად "მზის ვიტამინსაც" ვუწოდებთ, სინამდვილეში უფრო პროჰორმონია, ვიდრე ვიტამინი. ის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ძვლების ჯანმრთელობისთვის, არამედ იმუნური სისტემის, ენდოკრინული ფუნქციებისა და ფსიქიკური მდგომარეობისთვისაც.

ქვემოთ მოცემულია მეცნიერულად დასაბუთებული ინფორმაცია საერთაშორისო გაიდლაინებზე (Endocrine Society, Mayo Clinic, NHS) დაყრდნობით.

D ვიტამინის ნორმები სისხლში

სისხლში D ვიტამინის დონე იზომება 25(OH)D ტესტით. შედეგები, როგორც წესი, ასე კლასიფიცირდება:

სტატუსი დონე (ნგ/მლ - ng/mL)
დეფიციტი < 20 ნგ/მლ
უკმარისობა (ინსუფისიენცია) 21 – 29 ნგ/მლ
ნორმა (ოპტიმალური) 30 – 50 ნგ/მლ
ჭარბი რაოდენობა > 100 ნგ/მლ (შეიძლება იყოს ტოქსიკური)

რეკომენდებული დოზები დეფიციტის დროს

თუ ანალიზმა აჩვენა დეფიციტი (ანუ <20), "პროფილაქტიკური" დოზები მდგომარეობას ვერ გამოასწორებს. საერთაშორისო პროტოკოლებით (მაგ. Endocrine Society) რეკომენდებულია:

  • მძიმე დეფიციტისას (<20 ნგ/მლ): ხშირად ინიშნება 50,000 სე (საერთაშორისო ერთეული - IU) კვირაში ერთხელ, 6-8 კვირის განმავლობაში.

  • უკმარისობისას (21-29 ნგ/მლ): რეკომენდებულია 1500–2000 სე ყოველდღიურად, სანამ მაჩვენებელი 30 ნგ/მლ-ს არ გადასცდება.

მნიშვნელოვანია: მკურნალობის კურსის დასრულების შემდეგ აუცილებელია გადასვლა შემანარჩუნებელ (პროფილაქტიკურ) დოზაზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში დონე ისევ დაიწევს.

პროფილაქტიკა "სახლში ჯდომისას"

თუ თქვენ მზის სხივებს დღეში 20-30 წუთიც კი არ იღებთ (განსაკუთრებით შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში), ორგანიზმი ვერ გამოიმუშავებს საკმარის D ვიტამინს. საკვებიდან კი (თევზი, კვერცხი) საჭირო რაოდენობის მიღება თითქმის შეუძლებელია.

  • ჯანმრთელი ზრდასრულისთვის: პროფილაქტიკური დოზა მერყეობს 600-დან 2000 სე-მდე დღეში.

  • თუ გარეთ საერთოდ არ გადიხართ: ბევრი ექსპერტი გვირჩევს სტაბილურ 1000-2000 სე-ს დღეში, რათა შენარჩუნდეს ოპტიმალური დონე (30-50 ნგ/მლ).

უნდა დავლიოთ თუ არა მუდმივად? (ექიმის მოსაზრებაზე)

მოსაზრება, რომ "მხოლოდ ერთი კურსი უნდა ჩატარდეს და დასრულდეს მიღება", მეცნიერულად ნაკლებად გამართლებულია თანამედროვე მედიცინაში, განსაკუთრებით იმ ადამიანებისთვის, ვინც მზეს ვერ იღებს.

რატომ?

  1. ვიტამინი "იხარჯება": D ვიტამინი ორგანიზმში მუდმივად გამოიყენება სხვადასხვა პროცესებისთვის. თუ მისი წყარო (მზე ან დანამატი) წყდება, დონე სისხლში ნელ-ნელა ისევ იკლებს.

  2. ტოქსიკურობის შიში: ექიმები ხშირად უფრთხიან "ზედოზირებას", რადგან D ვიტამინი ცხიმში ხსნადია და ორგანიზმში გროვდება. თუმცა, მეცნიერულად დადასტურებულია, რომ დღეში 4000 სე-მდე მიღება ჯანმრთელი ზრდასრულისთვის სრულიად უსაფრთხოა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში.

დასკვნა: თუ ცხოვრების წესი არ იცვლება (ისევ შინ რჩებით), მხოლოდ ერთი კურსი პრობლემას დროებით მოაგვარებს. საერთაშორისო პრაქტიკა ემხრობა დაბალი, უსაფრთხო დოზების (მაგ. 1000 სე) მუდმივ მიღებას ცივ სეზონზე ან მზის დეფიციტის დროს.

პრაქტიკული რჩევები მიღებისთვის

  • მიიღეთ ცხიმიან საკვებთან ერთად: D ვიტამინი ცხიმში ხსნადია. თუ მას ცარიელ კუჭზე ან მხოლოდ წყალთან ერთად დალევთ, ის თითქმის არ შეიწოვება.

  • მაგნიუმი: D ვიტამინის აქტივაციისთვის ორგანიზმს მაგნიუმი სჭირდება. დარწმუნდით, რომ თქვენს რაციონში არის მაგნიუმით მდიდარი საკვები (თხილეული, ისპანახი).

  • K2 ვიტამინი: ხშირად რეკომენდებულია D3-ის და K2-ის კომბინაცია, რათა კალციუმი ძვლებში წავიდეს და არ დალექოს სისხლძარღვებში (თუმცა ეს უფრო მაღალ დოზებს ეხება).