რატომ არის საზიანო ალერგიული გამონაყარის მოქავება
"თუ რამე გექავება, უნდა მოიქავო": ასე ამბობს ერთ-ერთი ძირითადი ინსტინქტი, რომლითაც ევოლუციამ აჩუქა ადამიანებს. მისი მიზეზი მარტივია: ასე გვაიძულებს ბუნება შევინარჩუნოთ კანის სისუფთავე, გაღიზიანებული ნერვული დაბოლოებები კი პარაზიტებისგან დაცვას უწყობს ხელს.
მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევაში, მოქავება მხოლოდ აუარესებს - საუბარია კანის დაავადებებზე და პირველ რიგში გამონაყარზე. დერმატოლოგების ახალმა კვლევამ ალერგიული კონტაქტური დერმატიტის შესახებ დეტალურად შეისწავლა ეს მექანიზმი და განმარტა, თურატომ არის ქავილი ცუდი და რა უნდა გააკეთოთ, თუ ძალიან გვექავება.
რა არის ალერგიული კონტაქტური დერმატიტი
ეს არის სხეულის რეაქცია კანის სხვადასხვა გამაღიზიანებელ და ალერგენებზე. ზოგიერთი ყველაზე გავრცელებულია: შხამიანი სურო, ნიკელი (შეიცავს სამკაულების შენადნობები) და ინგრედიენტები კოსმეტიკაში ან საწმენდ პროდუქტებში.
ალერგენებზე სიმპტომები განსხვავდება სხვადასხვა ადამიანში, მაგრამ ყველაზე ხშირად მოიცავს ქავილს და გამონაყარს, კანის უბნებისგამუქებას, ნახეთქებს და მშრალ კანს, წვას, მუწუკებს, ბუშტუკებს და გაღიზიანებას.
ეს ყველაფერი ხშირად გვიჩენს მოქავების სურვილს, მიუხედავად იმისა, რომ სიმპტომები მხოლოდ გაუარესდება. ასეთი კანის მოქავება თავდაპირველად კარგი შეგრძნებაა და თითქოს ის გვეხმარება, კანის მოქავება შესაძლოა მავნე ბაქტერიების თავიდან აცილებაში დაგვეხმაროს სხვა შემთხვევებში, მაგრამ არა ამ შემთხვევაში.
ექსპერიმენტი თაგვებზე
იმის გასაგებად, თუ რა იწვევს მანკიერ ციკლს, მეცნიერებმა გამოიკვლიეს გამონაყარი თაგვებში. ცხოველები ორ ჯგუფად დაყვეს: ერთში იყო ნორმალურ თაგვები, ხოლო მეორეში შედიოდა გენმოდიფიცირებული თაგვები, რომლებსაც არ უჩნდებათ ქავილის სურვილი საჭირო ნეირონის არარსებობის გამო.
როდესაც ნორმალურ თაგვებს მოქავების ნება დართეს, მათ ყურები შეუშუპდათ და გაუწითლდათ და ივსებოდა იმუნური უჯრედებით, რომელსაც ნეიტროფილები ეწოდება. სხვა თაგვებში, როდესაც იგივე გამაღიზიანებელი იქნა შეყვანილი, ყურები ოდნავ შეშუპებული იყო და იმუნური ლეიკოციტები გაცილებით მცირე რაოდენობით გამოჩნდა.
ავტორებმა დაასკვნეს, რომ კანის პრობლემური უბნების ქავილი ასტიმულირებს მათ და აჩქარებს პროცესებს, რომლებიც ჩვეულებრივ აღდგენისკენ არის მიმართული (ლეიკოციტების წარმოება). გარდა ამისა, ქავილი ნეირონებს, რომლებიც განიცდიან ტკივილს, აიძულებს გამოანთავისუფლონ ნეიროპეპტიდები, რომლებიც ცნობილია როგორც "ნივთიერება P". ეს უკანასკნელი ააქტიურებს პოხიერ უჯრედებსეპითელიუმში. სწორედ ისინი იწვევენ ანთებით პროცესს და აძლიერებენ ქავილს.
კონტაქტური დერმატიტის დროს ალერგენი პირდაპირ გავლენას ახდენს პოხიერ უჯრედებზე და თავად იწვევს ანთებას. როდესაც ამ მიდამოში კანს მოიქავებთ, ჩვეულებისამებრ, ნივთიერება P გამოიყოფა - და ახლა ორი ცალკეული ფაქტორი ააქტიურებს იმავე უჯრედებს, და ეს მხოლოდ აძლიერებს ანთებით პროცესს.
რატომ არის საჭირო პოხიერი უჯრედები?
იმისდა მიუხედავად, რომ ისინი არიან ადამიანების კანის ალერგიის მიზეზი, პოხიერი უჯრედები მაინც სასარგებლოა ორგანიზმისთვის: ისინი იცავენ კანს ბაქტერიებისა და მავნე მიკროორგანიზმებისგან.
მეორე ექსპერიმენტში მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ კანის მოქავება, უჯრედების სტიმულირებით, იწვევს Staphylococcus aureus-ის კონცენტრაციის შემცირებას, ყველაზე გავრცელებული ბაქტერია, რომელიც იწვევს კანის ინფექციებს.
კვლევა გვიჩვენებს, რომ ქავილი შეიძლება იყოს სასარგებლო, მაგრამ ზიანი, რომელსაც ის აყენებს კანს, როდესაც ქავილი ქრონიკულია, აჭარბებს ნებისმიერ სარგებელს, ამიტომ უმჯობესია თავი
ახლა მეცნიერები იკვლევენ ქავილის და ანთების ჩახშობის გზებს პოხიერი უჯრედების რეცეპტორების მიზანმიმართული ზემოქმედებით - ეს შეიძლება დაეხმაროს ჭინჭრის ციების და როზაცეას მკურნალობას.