გადაუდებელი შემთხვევები გინეკოლოგიაში - მკურნალი.გე

ლალი ჩხიკვაძე

• დისფუნქციური სისხლდენა საშვილოსნოდან

არ უკავშირდება არც გენიტალური ორგანოების ორგანულ ცვლილებებს და არც სისტემურ დაავადებებს.

საშვილოსნოდან დისფუნქციური სისხლდენა იყოფა იუვენილურად, რომელიც ვლინდება 17 წლამდე გოგონებს შორის, სისხლდენა რეპროდუქციულ პერიოდსა და სისხლდენა კლიმაქტერულ პერიოდში (45 წლის შემდეგ).

ყველაზე ხშირად დისფუნქციური სისხლდენა საშვილოსნოდან ხდება პუბერტატისა და მენოპაუზის დროს, რაც აიხსნება გოგონების რეპროდუქციული სისტემის არასაკმარისი სიმწიფით და პრემენოპაუზის ინვოლუციური ცვლილებებით.

• იუვენილური სისხლდენა საშვილოსნოდან

სისხლდენის წარმოქმნაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ქრონიკული და მწვავე ინფექციური დაავადებები, ცუდი კვება (ჰიპოვიტამინოზი), ფსიქიკური ტრავმა და გადატვირთვა. ამ შემთხვევაში წამყვანი როლი ენიჭება ინფექციურ-ტოქსიკურ გავლენას.

ხანგრძლივი (შვიდ დღეზე მეტი) მძიმე სისხლდენის შედეგად ვითარდება ანემია (სისუსტე, მადის ნაკლებობა, თავის ტკივილი, კანის სიფერმკრთალე, ტაქიკარდია).

სქესობრივი მომწიფების პერიოდში საშვილოსნოდან სისხლდენის ერთ-ერთ მიზეზად განიხილება სისხლის დაავადებები ჰემოსტაზის სისტემის დარღვევებით. ხშირად საშვილოსნოდან სისხლდენით ხდება იდიოპათიური აუტოიმუნური თრომბოპენიური პურპურის (ვერლჰოფის დაავადება), ჰემორაგიული დიათეზის (სისხლის კოაგულაციის X და VII ფაქტორების დეფიციტი), C ტიპის ჰემოფილიის და ა. შ. პირველი გამოვლინება.

• დისფუნქციური სისხლდენა საშილოსნოდან რეპროდუქციული პერიოდის განმავლობაში

ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-საკვერცხეების სისტემის ციკლური პროცესების ცვლილებების საფუძველია საკვერცხის რეცეპტორული აპარატის დარღვევები (ანთებითი დაავადებები) და ჰორმონული ჰომეოსტაზი, აბორტები, ენდოკრინული ჯირკვლების დაავადებები, ნეიროენდოკრინული დაავადებები, ემოციური სტრესი, ინფექციური დაავადებები, ინტოქსიკაცია, იატროგენული ზემოქმედება (კერძოდ, ნეიროლეპტიკების გამოყენება). კლინიკურ სურათს დიდწილად განსაზღვრავს სისხლდენის ხანგრძლივობა და სისხლის დაკარგვის მოცულობა.

დიფერენციალური დიაგნოზი ტარდება ორსულობის პათოლოგიასთან (მილის ორსულობა, აბორტი, პლაცენტის პოლიპი), საშვილოსნოს მიომასთან, ადენომიოზთან, ენდომეტრიუმისა (პოლიპოზი, ადენოკარცინომა) და საშვილოსნოს ყელის დაავადებებთან.

საგულდაგულოდ შეგროვებული ანამნეზი საშუალებას გვაძლევს გამოვავლინოთ სისხლდენის შესაძლო მიზეზები.

საშვილოსნოდან იუვენილური სისხლდენის, უნაყოფობის ან სპონტანური აბორტის ისტორია შეიძლება გახდეს რეპროდუქციული სისტემის დარღვევის ნიშანი (ანოვულაცია, ყვითელი სხეულის ჰიპოფუნქცია და ა.შ.). ციკლური სისხლდენის ჩივილებს თან ახლავს ორგანული დაავადებები (მიომა, ფიბროზული პოლიპები). სისხლდენის დროს ტკივილი დამახასიათებელია ენდომეტრიოზისთვის. გამოკვლევის დროს გამოვლენილი სიმსუქნე, სტრიები და ჰიპერტრიქოზი მიუთითებს შესაძლო ენდოკრინულ ანომალიებზე.

• დისფუნქციური სისხლდენა მენოპაუზის დროს

კლიმაქტერულ პერიოდში საშვილოსნოდან სისხლდენის დიფერენციალურ დიაგნოზს აქვს მკაფიო ონკოლოგიური აქცენტი. ყველა პაციენტი საშვილოსნოდან დისფუნქციური სისხლდენით ექვემდებარება სასწრაფო ჰოსპიტალიზაციას.

• მწვავე მუცელი გინეკოლოგიაში

იგულისხმება სინდრომი, რომელიც ვითარდება მუცლის ღრუს მწვავე პათოლოგიის შედეგად და ვლინდება უეცარი ტკივილით მუცლის რომელიმე ნაწილში, პერიტონეალური სიმპტომებით და პაციენტის მდგომარეობის გამოხატული ცვლილებებით.

გამოხატული პერიტონეალური სიმპტომების მქონე ქალების მწვავე ტკივილი მუცლის ქვედა ნაწილში შესაძლებელია ინტრააბდომინალური სისხლდენით (საშვილოსნოსგარე ორსულობა, საკვერცხის აპოპლექსია; პელვეოპერიტონიტი).

- საშვილოსნოსგარე ორსულობა არის განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის იმპლანტაცია და განვითარება საშვილოსნოს ღრუს გარეთ. ეს პათოლოგია გამოწვეულია საშვილოსნოს დანამატების ანთებითი დაავადებებით, ფალოპის მილებისა და საკვერცხეების დისფუნქციით, სექსუალური ინფანტილიზმით და ტროფობლასტების აქტივობის გაზრდით.

განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის იმპლანტაციის ადგილიდან გამომდინარე, საშვილოსნოსგარე ორსულობა შეიძლება შეწყდეს მილის აბორტით ან ფალოპის მილის გასკდომით.

მილის აბორტის დროს განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი, რომელსაც არ აქვს განვითარების შესაბამისი პირობები, იხსნება ფალოპის მილის კედლებიდან და გამოიდევნება მუცლის ღრუში. ფალოპის მილის რიტმული შეკუმშვის გამო სისხლი პერიოდულად ხვდება მუცლის ღრუში.

სისხლდენა ჩვეულებრივ მასიურია, ამიტომ გახეთქილი ფალოპის მილის კლინიკურ სურათში დომინირებს ინტრააბდომინალური სისხლდენის ნიშნები. ფალოპის მილის გასკდომა, როგორც წესი, უეცრად ხდება აბსოლუტური ჯანმრთელობის ფონზე, მენსტრუაციის შეფერხებით საშუალოდ სამიდან ოთხ კვირამდე.

უეცარი და ძლიერი ტკივილი მუცლის ქვედა ნაწილში ირადირებს სწორ ნაწლავში და თან ახლავს თავბრუსხვევა, სისუსტე, კანის სიფერმკრთალე და სისუსტე. მუცელი შეზღუდულად მონაწილეობს სუნთქვის აქტში, მტკივნეულია პალპაციითა და პერკუსიით, პერიტონეალური გაღიზიანების სიმპტომები დადებითია. მიმდინარე სისხლდენის დროს წინა პლანზე გამოდის ჰემორაგიული შოკისა და პოსტჰემორაგიული ანემიის ნიშნები.

საშვილოსნოსგარე ორსულობისას პაციენტებს ესაჭიროებათ სასწრაფო დახმარება, თუ არსებობს დიაგნოსტიკური ეჭვი, ნაჩვენებია ჰოსპიტალიზაცია მულტიდისციპლინურ საავადმყოფოში.

- საკვერცხის აპოპლექსია (საკვერცხის რღვევა, საკვერცხის ინფარქტი, საკვერცხის ჰემატომა) არის საკვერცხის მთლიანობის მწვავე დარღვევა მისი სტრომაში სისხლდენით და შემდგომი სისხლდენით მუცლის ღრუში. საკვერცხის აპოპლექსია ყველაზე ხშირად გვხვდება რეპროდუქციული ასაკის ქალებში, მაგრამ გვხვდება მოზარდებშიც.

საკვერცხიდან სისხლდენას წინ უძღვის ჰემატომის წარმოქმნა, რომელიც იწვევს მკვეთრ ტკივილს საკვერცხეებში წნევის მომატების გამო, რასაც მოჰყვება საკვერცხის ქსოვილის რღვევა. მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ენდოკრინული სისტემების დისფუნქციები, რაც იწვევს ჰიპოფიზის ჯირკვლის მიერ მალუთეინიზებელი ჰორმონის სეკრეციის ზრდას.

საკვერცხის აპოპლექსიას თან ახლავს ინტრააბდომინალური სისხლდენა და ტკივილის სინდრომი. ერთ-ერთი მათგანის უპირატესობის გამო, პირობითად განასხვავებენ დაავადების ანემიურ და მტკივნეულ ფორმებს. ის იწყება მწვავედ, უეცარი ტკივილით მუცლის ქვედა ნაწილში, ძირითადად დაზიანებულ მხარეს.

საკვერცხის აპოპლექსიის შემთხვევაში აუცილებელია ჰოსპიტალიზაცია მულტიდისციპლინურ საავადმყოფოში.

- საკვერცხის კისტის (ცისტომის) ფეხზე შემოგრეხა არსებული საკვერცხის კისტის ან ცისტომის გართულებაა. დაავადების დაწყება ხშირად ასოცირდება სხეულის პოზიციის უეცარ ცვლილებასთან, მუცლის შიგნით წნევის მატებასთან ძლიერი დაძაბვის შედეგად, ხანგრძლივ ხველასთან, მძიმე ფიზიკურ შრომასთან, ასევე კისტისთვის სისხლის მიწოდების დარღვევასთან. შემოგრეხა შეიძლება მოხდეს მწვავედ ან თანდათან განვითარდეს, რაც იწვევს სისხლის მიწოდების დარღვევას კისტის შეშუპებით, სისხლდენითა და პარენქიმის ნეკროზით.

• საშვილოსნოს დანამატების ჩირქოვანი წარმონაქმნების პერფორაცია

ქალის სასქესო ორგანოების ანთებითი დაავადებები გინეკოლოგიურ პრაქტიკაში წამყვან ადგილს იკავებს და რჩება რეპროდუქციული ასაკის ქალების ჰოსპიტალიზაციის ყველაზე გავრცელებულ მიზეზად. ანთებითი დაავადებები გადის რამდენიმე ეტაპს, მწვავე ანთებიდან ქსოვილის რთულ დესტრუქციულ ცვლილებებამდე. ანთების განვითარების ძირითადი მექანიზმი არის მიკრობული. ამავდროულად, ჩირქოვანი პროცესის ეტიოლოგიაში პროვოცირების ფაქტორები მნიშვნელოვანი და ზოგჯერ წამყვანია. ეს არის ფიზიოლოგიური (მენსტრუაცია, მშობიარობა) ან იატროგენული (აბორტები, ოპერაციები, ჰისტეროსკოპია, ინ ვიტრო განაყოფიერება) საშვილოსნოს და სასქესო ტრაქტის ბარიერული თვისებების შესუსტება ან შეცვლა, რაც ხელს უწყობს პათოგენური მიკროფლორის შესასვლელი წერტილების ფორმირებას და მის შემდგომ გავრცელებას.

ქალის სასქესო ორგანოების, კერძოდ, საშვილოსნოს დანამატების ანთებითი დაავადებების კლინიკური სურათი ხშირად ბუნდოვანი და ასიმპტომურია. აბსცესი იწვევს მუდმივ ტკივილს მუცლის ქვედა ნაწილში, ძირითადად ანთების მხარეს, შემცივნებას, მაღალ ცხელებას, სისუსტეს. ტკივილი ვრცელდება ქვედა კიდურებსა და წელის არეში. მუცელი რბილია და შეიძლება იყოს ზომიერად დაჭიმული. შესაძლებელია გულისრევა, ყაბზობა და გაზები. ზოგჯერ ჩირქოვანი გამონადენი ჩნდება სასქესო ტრაქტიდან.

როდესაც ჩირქოვანი წარმონაქმნები პერფორირებულია, პერიტონიტის სუსტი სიმპტომები უკვე პირველ საათებში ჩნდება. ტკივილი შეიძლება იყოს ინტენსიური, ზოგჯერ მტკივნეული და გაურკვეველი ლოკალიზაციით. დაავადების ამ სტადიას ახლავს შემცივნება, ცხელება და ტაქიკარდია. ხშირად აღინიშნება მტკივნეული შარდვა, თხელი განავალი და შებერილობა.