ქრონიკული დაავადებებისგან თავდაცვის იდეალური ფორმულა: რატომ არის აუცილებელი კარდიოსა და ძალისმიერი ვარჯიშის შერწყმა
ასეთ დასკვნამდე მივიდნენ მეცნიერები კვლევაში, რომელიც ავტორიტეტულ გამოცემაში - Journal of Science and Medicine in Sport (JSMS) გამოქვეყნდა.
9-წლიანი კვლევის მასშტაბი და შედეგები
მკვლევრები ცხრა წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ 40-დან 64 წლამდე ასაკის 8000-ზე მეტ ავსტრალიელს. მეცნიერებმა ერთმანეთს შეადარეს ქრონიკული დაავადებების განვითარების რისკი ოთხ განსხვავებულ ჯგუფში:
-
ადამიანები, რომლებიც მხოლოდ აერობულ (კარდიო) აქტივობას ასრულებდნენ;
-
ადამიანები, რომლებიც მხოლოდ ძალისმიერი ვარჯიშებით იყვნენ დაკავებულნი;
-
ადამიანები, რომლებიც ორივე ტიპის აქტივობას აერთიანებდნენ;
-
ფიზიკურად პასიური პირები (საკონტროლო ჯგუფი).
ანალიზმა აჩვენა, რომ ყველაზე მაღალი დამცავი ეფექტი სწორედ კარდიოსა და ძალისმიერი დატვირთვის კომბინაციას ჰქონდა.
იმ მონაწილეებს, რომლებიც რეგულარულად აკმაყოფილებდნენ ორივე ტიპის აქტივობის რეკომენდაციებს (პასიურ ჯგუფთან შედარებით), დაუფიქსირდათ:
-
ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის განვითარების 50%-ით დაბალი რისკი;
-
არტერიული ჰიპერტენზიის 24%-ით დაბალი რისკი;
-
ონკოლოგიური დაავადებების ცალკეული ფორმების 23%-ით დაბალი რისკი.
რატომ არ არის საკმარისი მხოლოდ კარდიო?
ჯანსაღი ცხოვრების წესის პოპულარული რეკომენდაციები ხშირად აქცენტს მხოლოდ კარდიოაქტივობაზე (სიარული, სირბილი, ცურვა) აკეთებს. თუმცა, მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ ძალისმიერ ვარჯიშს უნიკალური მეტაბოლური უპირატესობები გააჩნია, რასაც მხოლოდ აერობული დატვირთვა ვერ უზრუნველყოფს:
-
კუნთოვანი მასის შენარჩუნება: ასაკთან ერთად კუნთოვანი მასა ბუნებრივად მცირდება (სარკოპენია), ძალისმიერი ვარჯიში კი ამ პროცესს აფერხებს;
-
გლუკოზის კონტროლი: კუნთები გლუკოზის მთავარი მომხმარებელია ორგანიზმში — განვითარებული კუნთოვანი ქსოვილი აუმჯობესებს ინსულინისადმი მგრძნობელობას და იცავს ორგანიზმს დიაბეტისგან;
-
ძვლებისა და სახსრების სიმტკიცე: სიმძიმეებით ვარჯიში ზრდის ძვლის მინერალურ სიმკვრივეს და ამცირებს ოსტეოპოროზის რისკს.
პრაქტიკული რეკომენდაცია: როგორ დავაბალანსოთ ვარჯიში?
სასურველი შედეგის მისაღწევად აუცილებელი არ არის მძიმე ათლეტიზმით დაკავდეთ. საკმარისია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) საბაზისო რეკომენდაციების გათვალისწინება:
-
აერობული აქტივობა: კვირაში მინიმუმ 150–300 წუთი საშუალო ინტენსივობის (სწრაფი სიარული, ცურვა, ველოსიპედი) ან 75–150 წუთი მაღალი ინტენსივობის (სირბილი, აერობიკა) კარდიო;
-
ძალისმიერი აქტივობა: კვირაში მინიმუმ 2 დღე. ეს შეიძლება იყოს როგორც ვარჯიში ტრენაჟორებსა და ჰანტელებზე, ისე საკუთარი სხეულის წონით შესრულებული საბაზისო მოძრაობები — ჩაჯდომები (ბუქნები), აზიდვები, ნაბიჯები (ლანჯები) და ფიცარი (პლანკა).