ფეხბურთელების ასაკი და მედიცინა: რა ხდება 35 წლის შემდეგ? - მკურნალი.გე

ამ დროს ადამიანი სამოქალაქო ცხოვრებაში ჯერ კიდევ ახალგაზრდაა, თუმცა სპორტული მედიცინის გადმოსახედიდან ის უკვე „ვეტერანია“.

მაგრამ რა ხდება რეალურად ჩვენს ორგანიზმში ამ ასაკში? რატომ უჭირს 35 წლის ფეხბურთელს იმ ტემპის შენარჩუნება, რაც 25 წლის ასაკში ბუნებრივი იყო და როგორ ახერხებენ გამონაკლისები ამ ბიოლოგიური საათის მოტყუებას?

ბიოლოგიური საათი მწვანე მინდორზე: რა იცვლება სხეულში?

ასაკის მატებასთან ერთად, ფეხბურთელის ორგანიზმი რამდენიმე კრიტიკულ ფიზიოლოგიურ ცვლილებას განიცდის, რაც პირდაპირ აისახება მის პერფორმანსზე:

1. VO2 Max-ის (ჟანგბადის მაქსიმალური მოხმარების) დაქვეითება: ეს არის მაჩვენებელი, თუ რამდენი ჟანგბადის გამოყენება შეუძლია ორგანიზმს მაქსიმალური დატვირთვისას. 25-30 წლის შემდეგ, VO2 Max ყოველ დეკადაში დაახლოებით 10%-ით მცირდება. შესაბამისად, ასაკოვან ფეხბურთელს უჭირს 90 წუთის განმავლობაში მაღალი ინტენსივობის სირბილის (სპრინტების) შენარჩუნება.

2. სწრაფი კუნთოვანი ბოჭკოების კარგვა: ჩვენი კუნთები შედგება "ნელი" (გამძლეობაზე პასუხისმგებელი) და "სწრაფი" (ფეთქებად ძალასა და სისწრაფეზე პასუხისმგებელი) ბოჭკოებისგან. ასაკთან ერთად, ორგანიზმი იწყებს სწორედ სწრაფი ბოჭკოების დაკარგვას. ფეხბურთელი შეიძლება ისევ გამძლე იყოს, მაგრამ კარგავს სასტარტო სისწრაფესა და ნახტომის სიმაღლეს.

3. მყესებისა და სახსრების ცვეთა: 30 წლის შემდეგ მცირდება კოლაგენის გამომუშავება. მყესები კარგავენ ელასტიურობას, ხოლო სახსრებში არსებული ხრტილოვანი ქსოვილი დეგრადირდება (იზრდება ოსტეოართრიტის რისკი). მოძრაობა ხდება ნაკლებად პლასტიკური და იზრდება ტრავმების ალბათობა.

4. აღდგენის პროცესის შენელება: ახალგაზრდა ფეხბურთელის ორგანიზმს მძიმე მატჩის შემდეგ სრულად აღსადგენად 48-72 საათი ჰყოფნის. ასაკში შესვლასთან ერთად, ჰორმონალური ფონის ცვლილების (მაგალითად, ზრდის ჰორმონისა და ტესტოსტერონის დონის ოდნავი კლების) გამო, მიკროტრავმების შეხორცებას და ენერგიის მარაგის შევსებას ბევრად მეტი დრო სჭირდება.

მუნდიალის ლეგენდები: ბიოლოგიის საწინააღმდეგოდ

მიუხედავად ფიზიოლოგიური ბარიერებისა, ისტორიას ახსოვს ფეხბურთელები, რომლებმაც მსოფლიო ჩემპიონატებზე წარმოუდგენელ ასაკში ითამაშეს. მათი მიღწევები ინდივიდუალური გენეტიკის, უმაღლესი დისციპლინისა და სწორი პოზიციური თამაშის დამსახურებაა.

1. ესამ ელ-ჰადარი (ეგვიპტე) — 45 წელი და 161 დღე

მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში ყველაზე ასაკოვანი ფეხბურთელი ეგვიპტის ნაკრების მეკარეა. მან ეს რეკორდი 2018 წლის რუსეთის მუნდიალზე დაამყარა საუდის არაბეთის წინააღმდეგ. მეკარეების სპორტული დღეგრძელობა სამედიცინო კუთხით ლოგიკურია: მათ ნაკლებად სჭირდებათ გამძლეობა (VO2 max) და მეტად ეყრდნობიან გამოცდილებას, პოზიციის სწორად შერჩევასა და რეფლექსებს, რომლებიც უფრო დიდხანს ნარჩუნდება.

2. როჟე მილა (კამერუნი) — 42 წელი და 39 დღე

თუ ელ-ჰადარი მეკარე იყო, როჟე მილა მოედნის მოთამაშეების (თავდამსხმელების) აბსოლუტური ფენომენია. 1994 წლის აშშ-ის მუნდიალზე მან რუსეთის ნაკრებს გოლი გაუტანა და გახდა ყველაზე ასაკოვანი მეგოლე ტურნირის ისტორიაში. მისი წარმატების საიდუმლო იმაში მდგომარეობდა, რომ ის აღარ დარბოდა ბევრს, მაგრამ მისი პოზიციური ალღო და დარტყმის სიზუსტე უნაკლო იყო.

თანამედროვეობის მაგალითები:

დღეს ჩვენ ვხედავთ კრიშტიანუ რონალდუს, ლიონელ მესის ან თუნდაც პეპეს (რომელმაც პროფესიონალური კარიერა 41 წლის ასაკში დაასრულა მას შემდეგ, რაც ამავე ასაკში ევროპის ჩემპიონატზე ითამაშა). ასეთი სპორტსმენების ხანგრძლივი კარიერა სპორტული მედიცინის, ნუტრიციოლოგიისა და ძილის მენეჯმენტის უდიდესი ტრიუმფია. სპეციალური დიეტები, კრიოთერაპია და პერსონალიზებული აღდგენითი პროგრამები ეხმარება მათ, მაქსიმალურად შეანელონ კუნთოვანი ბოჭკოების კარგვის პროცესი და წლების განმავლობაში შეინარჩუნონ უმაღლესი ფორმა.

ფეხბურთელების კარიერის ხანგრძლივობა წმინდა ფიზიოლოგიური კომპრომისია ასაკსა და გამოცდილებას შორის. მართალია, 35 წლის ასაკში სხეული კარგავს ფეთქებად ძალასა და სწრაფად აღდგენის უნარს, მაგრამ საუკეთესო მოთამაშეები ამ დანაკლისს თამაშის წაკითხვის უნარით, ტაქტიკური სიბრძნითა და თანამედროვე მედიცინის მიღწევებით აკომპენსირებენ. ასაკი რიცხვია, მაგრამ მისი მართვა სპორტში მთელი მეცნიერებაა.