ხშირად გვესმის: „წუთით ვერ ჩერდება“, „არ მისმენს“, „სულ რაღაც რჩება“ - რა არის adhd - მკურნალი.გე

ენციკლოპედიაგამომთვლელებიფიტნესიმერკის ცნობარიმთავარიკლინიკებიექიმებიჟურნალი მკურნალისიახლეებიქალიმამაკაციპედიატრიასტომატოლოგიაფიტოთერაპიაალერგოლოგიადიეტოლოგიანარკოლოგიაკანი, კუნთები, ძვლებიქირურგიაფსიქონევროლოგიაონკოლოგიაკოსმეტოლოგიადაავადებები, მკურნალობაპროფილაქტიკაექიმები ხუმრობენსხვადასხვაორსულობარჩევებიგინეკოლოგიაუროლოგიაანდროლოგიარჩევებიბავშვის კვებაფიზიკური განვითარებაბავშვთა ინფექციებიბავშვის აღზრდამკურნალობასამკურნალო წერილებიხალხური საშუალებებისამკურნალო მცენარეებიდერმატოლოგიარევმატოლოგიაორთოპედიატრავმატოლოგიაზოგადი ქირურგიაესთეტიკური ქირურგიაფსიქოლოგიანევროლოგიაფსიქიატრიაყელი, ყური, ცხვირითვალიკარდიოლოგიაკარდიოქირურგიაანგიოლოგიაჰემატოლოგიანეფროლოგიასექსოლოგიაპულმონოლოგიაფტიზიატრიაჰეპატოლოგიაგასტროენტეროლოგიაპროქტოლოგიაინფექციურინივთიერებათა ცვლაფიტნესი და სპორტიმასაჟიკურორტოლოგიასხეულის ჰიგიენაფარმაკოლოგიამედიცინის ისტორიაგენეტიკავეტერინარიამცენარეთა მოვლადიასახლისის კუთხემედიცინა და რელიგიარჩევებიეკოლოგიასოციალურიპარაზიტოლოგიაპლასტიკური ქირურგიარჩევები მშობლებსსინდრომიენდოკრინოლოგიასამედიცინო ტესტიტოქსიკოლოგიამკურნალობის მეთოდებიბავშვის ფსიქოლოგიაანესთეზიოლოგიაპირველი დახმარებადიაგნოსტიკაბალნეოლოგიააღდგენითი თერაპიასამედიცინო ენციკლოპედიასანდო რჩევები

ენერგია, რომელსაც მართვა სჭირდება - რა არის ADHD

ბევრი მშობელი თავს დამნაშავედ გრძნობს, ფიქრობს, რომ ბავშვი სპეციალურად არ იჯერებს. სინამდვილეში, ADHD (ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი) არის ნეირობიოლოგიური თავისებურება. ეს არის ტვინი, რომელიც მუშაობს „ფერარის ძრავით“, მაგრამ აქვს „ველოსიპედის მუხრუჭები“.

რა ხდება ADHD-ის დროს?

ეს არ არის სიზარმაცე. ტვინში არსებობს ნივთიერება დოფამინი, რომელიც გვეხმარება ფოკუსირებასა და თვითკონტროლში. ADHD-ის დროს დოფამინის მიმოცვლა სხვანაირად ხდება. ბავშვის ტვინი მუდმივად ეძებს სტიმულაციას, რადგან მას „შია“ ახალი შთაბეჭდილებები.

როგორ ამოვიცნოთ? (სამი ძირითადი სახე)

ADHD ყველასთან ერთნაირად არ ვლინდება:

  1. ჰიპერაქტიური/იმპულსური: ბავშვი მუდმივად მოძრაობაშია, ლაპარაკობს ბევრს, ვერ ელოდება რიგს.
  2. ყურადღების დეფიციტის მქონე (უყურადღებო): ბავშვი შეიძლება მშვიდად იჯდეს, მაგრამ მისი გონება „დაფრინავს“. მას ხშირად ავიწყდება დავალებები და კარგავს ნივთებს.
  3. კომბინირებული: როდესაც ორივე ნიშანი ვლინდება.

რატომ არის ეს „უხილავი“ გამოწვევა?

ხშირად ADHD-ის მქონე ბავშვებს აქვთ მაღალი ინტელექტი, მაგრამ დაბალი აკადემიური მოსწრება. ეს იმიტომ ხდება, რომ მათი ტვინის „აღმასრულებელი ფუნქციები“ (დაგეგმვა, დროის მართვა, ემოციების კონტროლი) უფრო ნელა მწიფდება.

  • ემოციური რეგულაცია: ასეთი ბავშვები ემოციებს უფრო მძაფრად განიცდიან. პატარა წარუმატებლობამ შეიძლება დიდი იმედგაცრუება გამოიწვიოს.
  • ჰიპერფოკუსი: მიუხედავად იმისა, რომ მათ „ყურადღების დეფიციტი“ ჰქვიათ, მათ შეუძლიათ საათობით იყვნენ ჩართულნი იმაში, რაც აინტერესებთ (მაგ. ლეგო, ხატვა, ვიდეო თამაშები). ეს მათი ძლიერი მხარეა.

დავამსხვრიოთ მითები

  • მითი: „ეს ტკბილეულის ჭამის ბრალია“. – ტკბილი ენერგიას მატებს, მაგრამ ADHD-ის მიზეზი გენეტიკა და ბიოლოგიაა.
  • მითი: „ის ამას სპეციალურად აკეთებს“. – არა, მას უბრალოდ უჭირს იმპულსების გაკონტროლება.
  • მითი: „გაიზრდება და გადაუვლის“. – ADHD არ ქრება, ადამიანები უბრალოდ სწავლობენ მის მართვას.

პრაქტიკული რჩევები მშობლებს:

  • მოკლე ინსტრუქციები: ნუ მისცემთ 3-4 დავალებას ერთად. თქვით ერთი კონკრეტული რამ, დაელოდეთ შესრულებას და მერე გადადით შემდეგზე.
  • ვიზუალური განრიგი: გამოიყენეთ დაფა სტიკერებით. ADHD-იანი ბავშვისთვის „დრო“ ბუნდოვანი ცნებაა, მას სჭირდება ხილული გეგმა.
  • ენერგიის დახარჯვა: სპორტი (განსაკუთრებით ცურვა ან აღმოსავლური ორთაბრძოლები) ეხმარება ბავშვს თვითდისციპლინის სწავლაში.

წესების კრებული მასწავლებლებისთვის (მემორანდუმი მშობლისგან)

ეს არის მოკლე და პოზიტიური ინსტრუქცია, რომელიც შეგიძლიათ მასწავლებელს გაუზიაროთ, რათა მან უკეთ გაიგოს ბავშვის საჭიროებები:

  1. ადგილი კლასში: გთხოვთ, დასვით ბავშვი მასწავლებელთან ახლოს, ფანჯრისა და ხმაურიანი დერეფნისგან მოშორებით, რათა გარეგანმა სტიმულებმა ნაკლებად გაუფანტოს ყურადღება.
  2. „თვალებით კონტაქტი“: სანამ დავალებას მისცემდეთ, დარწმუნდით, რომ ის გიყურებთ. ზოგჯერ მხარზე მსუბუქი შეხება ან მისი სახელის ხსენება ეხმარება მას „აქ და ახლა“ დაბრუნებაში.
  3. დავალებების „დანაწევრება“: დიდი დავალება დაყავით პატარა ნაწილებად. მაგალითად: „ჯერ დაწერე პირველი სამი წინადადება და მერე მითხარი“. ეს თავიდან ააცილებს მას გადაწვის შეგრძნებას.
  4. მოძრაობის საჭიროება: ADHD-ის მქონე ბავშვისთვის მოძრაობა ტვინის „საწვავია“. მიეცით უფლება, წამოდგეს, გათალოს ფანქარი ან დაგირიგოთ ფურცლები. ეს მცირე ფიზიკური აქტივობა ეხმარება მას კონცენტრაციის აღდგენაში.
  5. პოზიტიური განმტკიცება: ასეთი ბავშვები დღეში ათეულობით შენიშვნას იღებენ. შეეცადეთ, იპოვოთ ერთი მცირე მიზეზი მაინც მისი შექებისთვის. პოზიტიური ყურადღება მათთვის საუკეთესო მოტივატორია.

„მონადირეები ფერმერთა სამყაროში“

არსებობს საინტერესო თეორია, რომლის მიხედვითაც ADHD-ის მქონე ადამიანები ოდესღაც საუკეთესო მონადირეები იყვნენ. მათ სჭირდებოდათ სწრაფი რეაქცია, ერთდროულად ყველაფრის შემჩნევა და რისკზე წასვლა. დღევანდელი სკოლა კი „ფერმერებისთვისაა“ მოწყობილი, სადაც საჭიროა ერთ ადგილზე ჯდომა და რუტინული მუშაობა.

თქვენი შვილი უბრალოდ „მონადირეა“ თანამედროვე საკლასო ოთახში. მისი იმპულსურობა — ეს არის გაბედულება, მისი ჰიპერაქტივობა — ენერგია, ხოლო მისი უყურადღებობა — კრეატიულობა.

ბევრ წარმატებულ ადამიანს აქვს ADHD. რატომ? იმიტომ, რომ მათ აქვთ „ჰიპერფოკუსის“ უნარი – თუ რამე აინტერესებთ, შეუძლიათ საათობით იმუშაონ დაუღალავად. ისინი არიან კრეატიულები, რისკიანები და აქვთ საოცარი იუმორი.

მაგალითი: მაიკლ ჯორდანი და უოლტ დისნეი — ადამიანები, რომელთაც უჭირდათ სტანდარტულ ჩარჩოებში ჩაჯდომა, მაგრამ სწორედ თავიანთი „განსხვავებულობით“ შეცვალეს სამყარო.

  • მაგალითი: მაიკლ ფელპსი (ოლიმპიური ჩემპიონი), რომელსაც ბავშვობაში მასწავლებლები ეუბნებოდნენ, რომ ვერასდროს ვერაფერზე მოახდენდა კონცენტრაციას.

რა შეიძლება ითქვას სანუგეშოდ?

თქვენი შვილი არ არის „გაფუჭებული“, ის უბრალოდ სხვანაირადაა „მოწყობილი“. მას სჭირდება თქვენი მოთმინება და იმის ცოდნა, რომ თქვენ მისი გჯერათ. როდესაც ის ისწავლის თავისი ენერგიის მართვას, ის მთებს გადადგამს.

მოამზადა კახაბერ კენკიშვილმა