სიტყვა და საქმე - მკურნალი.გე

რუბრიკები

ოჯახის მკურნალის ანონსი

მარტი 2020

სიტყვა და საქმე

სიტყვა და საქმე
არისტოტელეს უთქვამს: ადამიანი ორი წლის განმავლობაში ლაპარაკს სწავლობს, მერე კი, მთელი სიცოცხლე - დუმილსო. რასაკვირველია, ეს სიტყვები პირდაპირ არ უნდა გავიგოთ, თუმცა მათი ქვეტექსტი აშკარაა. ყველას გაუგონია ეს გამოთქმაც: “ბრძნად მეტყველება ვერცხლია წმინდა, ხოლო დუმილი - ოქრო რჩეული”. მიუხედავად ამისა, ბავშვი მრავალ გამოცდას აბარებს, მათ შორის ზეპირსაც. ყველაზე საწყენი კი ის არის, როცა მას “ყველაფერი ესმის, მაგრამ არ ლაპარაკობს”. რისი ბრალია ეს? სიტყვების მარაგი არ ჰყოფნის? შესაძლოა, მაგრამ მშობლები ხომ ამბობენ, რომ პატარას ბევრს უკითხავენ, მას ძალიან უყვარს მოსმენა; შეუძლებელია,
მას არ ჰქონდეს ლექსიკური მარაგი.


ნაბიჯ-ნაბიჯ
რა ხდება სინამდვილეში, მართლა არ შეუძლია ბავშვს საჭირო წინადადების აგება? თუ პასუხისთვის აუცილებელი ინფორმაციის შერჩევა უჭირს? ასეა თუ ისე, მშობლებმა უნდა ასწავლონ პატარას პასუხის აგების ზოგიერთი მარტივი ხერხი. ამით ეყრება საფუძველი იმ თავდაჯერებას, რომელიც მას მომავალში გამოცდაზე თუ დაფასთან
დგომისას თავისი ცოდნისა და უნარების წარმოჩენაში დაეხმარება. როგორ მივიღოთ ასეთი შედეგი? შეიძლება გამოვიყენოთ მათი გამოცდილება, ვინც უკვე მიაღწია მიზანს. ნიმუშად გთავაზობთ საუბარს 4-5 წლის ბავშვთან, თუმცა აქვე დავძენთ, რომ მნიშვნელოვანია არა ბავშვის ასაკი, არამედ მისი ცოდნა. წარმოვიდგინოთ, რომ საუბრის თემაა ხეები. რასაკვირველია, თავდაპირველად პასუხი მარტივი იქნება, დაახლოებით ასეთი:

- ხე ხეა, რაზე უნდა ვილაპარა­კოთ?
მისგან ფიცრებს აკეთებენ, ზამთარში ბუხარში წვავენ. ხე ეზოში დგას. ამ მარტივი პასუხების შემდეგ იწყება მიზანმიმართული შეკითხვები:

- ჩვენ გაშემო არის ქვები, ჰაერი, წყალი, ნივთები... რას ეძახიან ბალახს, ბუჩქს, ხეს?
მცენარეებს.

- სკამს აქვს ზურგი, ფეხები, ხეს რა აქვს?
თანდათან ბავშვი ამ ყველაფერს თამაშად აღიქვამს და იხსენებს, რომ ხეს აქვს ფესვები, ტოტები, ფოთლები, ფოთლები ტოტებზეა განლაგებული. ზოგიერთ ხეს კი ფოთლების ნაცვლად წიწვოვანი ეკლები აქვს. ზამთარში ფოთლები ცვივა, ხოლო წიწვები - არა. ხეზე იზრდება ვაშლი, მსხალი. არსებობს სხვადასხვა ხე - ალვა, ცაცხვი, წაბლი და ასე შემდეგ. თანდათან ირკვევა, რომ ბავშვებმა საკმაოდ ბევრი რამ იციან. შეიძლება, ლექსები და სიმღერებიც გავიხსენოთ და ბოლოს ისევ საწყის შეკითხვას დავუბრუნდეთ - ვისაუბროთ ხეზე. დავინახავთ, რომ ბავშვები საკმაოდ ბევრ რამეს მოგვიყვებიან. მომდევნო შეხვედრისას შეიძლება ვისაუბროთ ყვავილებზე. თავდაპირველად პატარები ჩამოთვლიან მათთვის ცნობილ ყვავილებს, შემდეგ მათ დაყოფენ მინდვრისა და ბაღის ყვავილებად, გამოყოფენ სამკურნალო და სარეველა მცენარეებს. მერე იმასაც გაიხსენებენ, რომ ზოგიერთი ყვავილი ყვავილად რჩება, ზოგი კი ვაშლად და ატმად გარდაიქმნება.

როცა შენი ესმით
რასაკვირველია, ასეთი თამაშ-საუბრების მიზანი არ არის მხოლოდ ლექსიკური მარაგის შევსება და ბავშვის ერუდიციის გაფართოება - პატარა ბავშვის ცოდნა უმეტესად საკმარისია კარგი (რასაკვირველია, ასაკისთვის შესაფერისი) პასუხისთვის. მთავარი ის არის, რომ ამგვარი თამაში ბავშვს (და არამარტო მას) ასწავლის კონკრეტულ მომენტში მეხსიერებიდან ცოდნის გამოხმობას და მის სათანადოდ გადმოცემას. ასეთი საუბრების წყალობით ადამიანს შეუძლია, რაიმე ფაქტზე მთელი მოთხრობა ააგოს. თუ ვიცით, რომ ფრინველები ფრენენ, ამავე დროს შეიძლება გავიხსენოთ, რომ არსებობენ ქათმები, სირაქლემები და პინგვინები, რომლებიც არ ფრენენ, მათი დასახელებისას გაგვახსენდება, რომ არსებობს შინაური და გარეული ფრინველები. იხვი ცურავს. ამის გახსენებისას შეიძლება ვისაუბროთ იმაზე, რომელი ფრინველი სად ცხოვრობს. ასეთი მსჯელობისას ბავშვი თავისდა უნებურად ეკითხვება საკუთარ თავს: “კიდევ რა გამოიყურება ასე?”, “ვინ იქცევა ასე?” გონება მუშაობს პრინციპით “პლუსი-მინუსი”. ბავშვები ნებისმიერ ასაკში დიდი სიამოვნებით სწავლობენ საკუთარი აზრების გადმოცემას. მართლაც, ძალიან კარგია, როცა ხვდები, რას გეუბნებიან და ძალიან საწყენია, როცა არ შეგიძლია გარშემო მყოფებს შენი აზრი გააგებინო. ალბათ ყველა მშობელი გაიხსენებს საკუთარი ცხოვრებიდან მომენტს, როცა მის წინ მდგარი ნაწყენი ბავშვი ხმამაღლა ატირდა, ხოლო თავად ვერც კი მიხვდა, რა მოხდა ასეთი. საკუთარი აზრების გასაგებად გადმოცემა ძალიან მნიშვნელოვანია. ამის დასტურად ისიც კმარა, რომ ძველ საბერძნეთსა და რომში რიტორიკის ხელოვნება სახელმწიფო მოღვაწის მთავარ თვისებად ითვლებოდა. ცხადია, იმპროვიზაციებზე მეცადინეობის აგება ადვილი არ არის - მოზრდილ ადამიანს მიმანიშნებელი კითხვების წინასწარ მომზადება მოუწევს.

ფერთა პალიტრა
გარდა ასეთი საუბრებისა, რეკომენდებულია თამაში, რომელიც ხელს უწყობს გემოვნების დახვეწას და ლექსიკური მა­­რაგის გამდიდრებას. მაგალითად, შეიძლება ვითამაშოთ სიტყვობანა - ბავშვს შევთავაზოთ, “შეამკოს” რომელიმე სიტყვა (არსებითი სახელი). დამარცხებული ის იქნება, ვინც ვეღარაფერს მოიგონებს. ამ თამაშს ერთადერთი წესი აქვს - სიტყვა არ უნდა გამეორდეს. საინტერესოა თამაში “გამოიცანი ზღაპრის გმირი”: ბავშვმა კითხვებზე გაცემული პასუხების მიხედვით უნდა გამოიცნოს მისთვის კარგად ნაცნობი ზღაპრის გმირი. მაგალითად:

  • ის ზარმაცი იყო, მთელი დღე ბუხართან იჯდა;
  • ძმამ და რძალმა ის შინიდან გააგდეს;
  • მან დევი შეაშინა.

გამარჯვებულია ის, ვინც ზღაპრის გმირს პირველი გამოიცნობს. მალე ბავშვი თვითონვე ისწავლის კი­თხვების დასმას. ამგვარი ერთობლივი მეცა­დინეობების ღირსება ისიც არ­ის, რომ ერთობლივად ნებისმიერი საქმე უფრო კარგად სრულდება.

გამოიცანი
კიდევ ერთი თამაში, რომელიც ბავშვის აზროვნების განვითარებას უწყობს ხელს, სიმღერის ან ლექსის გამოცნობაა. თამაშის ერთ-ერთი მონაწილე ოთახიდან გადის, დანარჩენები კი თანხმდებიან, რომელი სიმღერა ან ლექსი უნდა გამოიცნოს მან. ოთახში დაბრუნების შემდეგ ერთი მოთამაშე კითხვებს სვამს, ხოლო დანარჩენები პასუხობენ. პასუხების მიხედვით ვადგენთ ტექსტს. ამ თამაშსაც აქვს თავისი წესები:

  • ყოველ მონაწილეს შეიძლება დავუსვათ მხოლოდ ერთი შეკითხვა.
  • ყველა შეკითხვა განსხვავებული უნდა იყოს.
  • პასუხი მხოლოდ ერთი წინადადებისგან უნდა შედგებოდეს.
  • პასუხში აუცილებლად უნდა იყოს ფრაზა გამოსაცნობი ტექსტიდან.

ასე ბავშვები ეჩვევიან კითხვის დასმას და პასუხის ჩამოყალიბებას. უფროსი ამ დროს გამომცდელი კი არა, მეგობარი უნდა იყოს, რომელიც მზადაა დახმარებისთვის, ახსნისთვის, მხარდაჭერისთვის. გვახსოვდეს, ბავშვისთვის სასარგებლო მხოლოდ ემოციურად სასიამოვნო, საინტერესო საქმიანობაა.


გააკეთეთ კომენტარი
კომენტარი არ გაკეთებულა
დიეტოლოგია
ტვინისათვის სასარგებლო ბოსტნეულიდან დიეტოლოგები გამოყოფენ წითელ კომბოსტოს, ჭარხალსა და ისპანახს. წითელი კომბოსტო მეტად სასარგებლოა ტვინის
თუ შეკრულობა (ყაბზობა) გაწუხებთ, რეგულარულად უნდა მიირთვათ ბროკოლი, ვაშლი და ისპანახი.
შვრია აქვეითებს სისხლში ქოლესტერინის დონეს, ანთების მაჩვენებლებს, წონას და აუმჯობესებს საჭმლის მონელებას.
კატეგორიის სხვა სტატიები
წარმოდგენილ ვიდეოში განვიხილავთ დამატებით კვების შეტანის სქემას 6-დან 12 თვემდე ასაკის ბავშვებში,
კანადელი მეცნიერების განცხადებით, რძის მოყვარული ბავშვები თანატოლებთან შედარებით ბევრად მაღლები არიან. გარდა ამისა, მათ უფრო მეტად ჯანსაღი თმა და ფრჩხილები აქვთ.
ბავშვის ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირებისა და ჯანსაღად განვითარების მთავარი წინაპირობა კვების სწორად შერჩევაა. ეს პროცესი საკმაოდ კომპლექსურია და დიდ დაკვირვებას მოითხოვს, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც ბაზარი ზედმეტად გაჯერებულია საინტერესო რეკლამებითა და მიმზიდველი შეფუთვების მქონე უამრავი პროდუქციით.
ხილის წვენი ასეთი პატარებისთვის სასარგებლო არაა. უფრო მეტიც, ამის გამო ბავშვმა შეიძლება წონაში ზედმეტად
სკოლა მთლიანად ჯანსაღი ცხოვრების წესთან უნდა ასოცირდებოდეს, მათ შორის კვების ნაწილშიც – ამის შესახებ განათლების მინისტრმა ალექსანდრე ჯეჯელავამ განაცხადა.
კერძის მომზადების ბოლო აკორდი გემრიელი სოუსია. ის განსაკუთრებით პიკანტურს ხდის კერძს. საბავშვო კულინარიაში კი სოუსი დაგეხმარებათ გაალამაზოთ და გაამრავალფეროვნოთ ბავშვის, განსაკუთრებით უჭმელი პატარის მენიუ. რა სახის სოუსების მომზადება შეგვიძლია ბავშვისთვის - ამ საკითხზე გვესაუბრება პედიატრი მარინა აფციაური.

ადამიანის ხერხემალს ყოველდღიურად დიდი დატვირთვა ადგება, შესაბამისად,
კორონავირუსის პანდემიამ აქტუალური გახადა ყველგან და ყველაფერში სისუფთავის დაცვის საკითხი.
თმა შედგება ცილისგან (კერატინი) და დამცავი თხელი ფენა კუტიკულისგან. წყლის ზემოქმედების შედეგად თმა ადვილად
საკმარისია ეს 4 ტესტი და მოსაუბრეს გაშლილი წიგნივით წაიკითხავთ - აცხადებენ ტესტის ავტორები.
+
გახდი რეკომენდებული ექიმი
თუ გსურთ ერთის გარდა რამოდენიმე კლინიკის მითითება დააწექით ღილაკს.
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად
+
გახდი რეკომენდებული კლინიკა
თუ გსურთ ერთის გარდა რამოდენიმე კლინიკის მითითება დააწექით ღილაკს.
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად
+
შეტყობინება წარმატებით გაიგზავნა !
მკურნალის რედაქცია დაგიკავშირდებათ ტექნიკური დეტალების შესათანხმებლად