ფილტვის კიბოს რისკის შემცირება და ადრეული გამოვლენა: უახლესი სამედიცინო მიღწევები
შემუშავდა სისხლის ინოვაციური ანალიზი და დადასტურდა კვების რაციონის უდიდესი როლი დაავადების პრევენციაში.
სისხლის ანალიზი ფილტვის კიბოს 5 წლით ადრე პროგნოზირებს
მეცნიერებმა შეიმუშავეს სისხლის ანალიზი, რომელიც 14 ძირითად ცილას აფიქსირებს და ფილტვის კიბოს განვითარების რისკს სიმსივნის გაჩენამდე ხუთი წლით ადრე პროგნოზირებს. ჟურნალ Cell-ში გამოქვეყნებული ეს მიდგომა ითვალისწინებს არა მხოლოდ პაციენტის ასაკს და მოწევის სტატუსს, არამედ ფილტვებში მიმდინარე ლატენტურ (ფარულ) ანთებასაც, რაც ხშირად დაავადების მთავარი გამომწვევი მიზეზია.
კვლევის მიმდინარეობა და შედეგები:
-
გაანალიზდა დიდი ბრიტანეთის ბიობანკის (UK Biobank) 48 000-ზე მეტი მონაწილის მონაცემი.
-
მკვლევარებმა გამოავლინეს სისხლის პლაზმის 14 ცილა, რომლებიც ტრადიციულ რისკ-ფაქტორებთან ერთად უზრუნველყოფენ ზუსტ პროგნოზს.
-
ცილების ეს ნაკრები წარმატებით დაიტესტა 8 სხვადასხვა ქვეყნის დამოუკიდებელ ჯგუფებზე (მათ შორის, არამწეველებზეც).
ანალიზმა აჩვენა, რომ ეს ცილები ასახავს არა უშუალოდ სიმსივნეს, არამედ ფილტვებში შეცვლილ ანთებით ფონს კიბოს განვითარებამდე. ჰაერის დაბინძურება ამ სიგნალს კიდევ უფრო აძლიერებს და სპეციალური უჯრედების (KAC) პოპულაციას ზრდის, რომლებიც მუტაციის შემთხვევაში შესაძლოა ავთვისებიანი გახდეს.
მიზნობრივი პრევენცია: თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ ანთებითი მედიატორის, IL-1β-ის ბლოკირებამ შეამცირა საშიში უჯრედების რაოდენობა და შეანელა სიმსივნის ზრდა. კვლევის ავტორების თქმით, იმ ადამიანებში, რომლებსაც აღნიშნული 14 ცილის მაღალი დონე ჰქონდათ, IL-1β-ის მბლოკავი პრეპარატის გამოყენებამ ფილტვის კიბოს განვითარების რისკი თითქმის გაანახევრა. ეს პრევენციული ეფექტი კარდიოლოგიაში სტატინების გამოყენების ეფექტურობას უტოლდება.
ხმელთაშუა ზღვის დიეტა და კიბოს რისკის შემცირება
ჟურნალ Food & Function (F&F)-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, ხმელთაშუა ზღვის დიეტის დაცვა ფილტვის კიბოს განვითარებისა და მისგან გამოწვეული სიკვდილიანობის მნიშვნელოვნად დაბალ რისკთანაა დაკავშირებული. მეცნიერებმა დიდი ბრიტანეთის ბიობანკის 191 000-ზე მეტი მონაწილის მონაცემი გააანალიზეს.
კვლევის მთავარი მიგნებები: მონაწილეებს, რომლებიც ყველაზე მეტად იცავდნენ ხმელთაშუა ზღვის დიეტას, აღენიშნებოდათ:
-
ფილტვის კიბოს განვითარების 34%-ით დაბალი რისკი.
-
ფილტვის კიბოთი სიკვდილის 39%-ით დაბალი რისკი.
ეს დიეტა გულისხმობს ისეთი პროდუქტების რეგულარულ მოხმარებას, როგორიცაა:
-
ბოსტნეული და ხილი
-
პარკოსნები და მარცვლეული
-
თხილი და თევზი
-
მცენარეული ზეთები
ცხიმების როლი პრევენციაში: განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო თევზში, თხილში, მარცვლეულსა და მცენარეულ ზეთებში არსებულ პოლიუჯერ ცხიმოვან მჟავებს. ამ ცხიმების მაღალი დოზით მიღება ფილტვის კიბოს განვითარების 18%-ით და სიკვდილიანობის 23%-ით შემცირებასთან არის დაკავშირებული. ამის საპირისპიროდ, ნაჯერი ცხიმების (ცხოველური ცხიმები) ჭარბი მიღება რისკების ზრდას იწვევს.
ავტორების რეკომენდაცია: მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს არ ამტკიცებს, ის მკაფიოდ აჩვენებს ჯანსაღი კვების როლს კიბოს პრევენციაში. რაციონში ნაჯერი ცხიმების ჩანაცვლება ჯანსაღი ალტერნატივებით პერსპექტიული და აუცილებელი სტრატეგიაა.