ალცჰაიმერის დაავადების რისკის შემცირება: ჰორმონოთერაპია და ღრმა ძილი - მკურნალი.გე

ენციკლოპედიაგამომთვლელებიფიტნესიმერკის ცნობარიმთავარიკლინიკებიექიმებიჟურნალი მკურნალისიახლეებიქალიმამაკაციპედიატრიასტომატოლოგიაფიტოთერაპიაალერგოლოგიადიეტოლოგიანარკოლოგიაკანი, კუნთები, ძვლებიქირურგიაფსიქონევროლოგიაონკოლოგიაკოსმეტოლოგიადაავადებები, მკურნალობაპროფილაქტიკაექიმები ხუმრობენსხვადასხვაორსულობარჩევებიგინეკოლოგიაუროლოგიაანდროლოგიარჩევებიბავშვის კვებაფიზიკური განვითარებაბავშვთა ინფექციებიბავშვის აღზრდამკურნალობასამკურნალო წერილებიხალხური საშუალებებისამკურნალო მცენარეებიდერმატოლოგიარევმატოლოგიაორთოპედიატრავმატოლოგიაზოგადი ქირურგიაესთეტიკური ქირურგიაფსიქოლოგიანევროლოგიაფსიქიატრიაყელი, ყური, ცხვირითვალიკარდიოლოგიაკარდიოქირურგიაანგიოლოგიაჰემატოლოგიანეფროლოგიასექსოლოგიაპულმონოლოგიაფტიზიატრიაჰეპატოლოგიაგასტროენტეროლოგიაპროქტოლოგიაინფექციურინივთიერებათა ცვლაფიტნესი და სპორტიმასაჟიკურორტოლოგიასხეულის ჰიგიენაფარმაკოლოგიამედიცინის ისტორიაგენეტიკავეტერინარიამცენარეთა მოვლადიასახლისის კუთხემედიცინა და რელიგიარჩევებიეკოლოგიასოციალურიპარაზიტოლოგიაპლასტიკური ქირურგიარჩევები მშობლებსსინდრომიენდოკრინოლოგიასამედიცინო ტესტიტოქსიკოლოგიამკურნალობის მეთოდებიბავშვის ფსიქოლოგიაანესთეზიოლოგიაპირველი დახმარებადიაგნოსტიკაბალნეოლოგიააღდგენითი თერაპიასამედიცინო ენციკლოპედიასანდო რჩევები

ქალებში ალცჰაიმერის დაავადების რისკის შემცირებისა და პროგრესირების შენელების გზები გამოვლინდა

ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალებში გამოქვეყნებული ორი მასშტაბური კვლევა ახალ შესაძლებლობებს აჩენს: ერთ-ერთი მათგანი ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის დამცავ ეფექტზე მიუთითებს, ხოლო მეორე — ღრმა ძილის გადამწყვეტ როლზე ტვინის ფუნქციების შენარჩუნებაში.

1. ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია (HRT) ამცირებს დემენციისა და ალცჰაიმერის რისკს ქალებში

ჟურნალ Alzheimer's & Dementia-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, მენოპაუზის პერიოდში ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის (HRT) გამოყენება შესაძლოა ქალებში დემენციისა და ალცჰაიმერის დაავადების განვითარების რისკის შემცირებას უკავშირდებოდეს.

ბრიტანელმა მეცნიერებმა გააანალიზეს 183 450 პოსტმენოპაუზური ქალის მონაცემები, რომელთაც საშუალოდ 13 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ:

  • საერთო რისკის შემცირება: ქალებს, რომლებიც HRT-ს იყენებდნენ მინიმუმ 1 წლის განმავლობაში, დემენციის საერთო რისკი 10%-ით, ხოლო ალცჰაიმერის დაავადების რისკი 16%-ით დაბალი ჰქონდათ მათთან შედარებით, ვისაც ეს თერაპია არასდროს მიუღია.

  • ქირურგიული მენოპაუზა: კავშირი განსაკუთრებით ძლიერი აღმოჩნდა იმ ქალებში, რომელთაც გადატანილი ჰქონდათ ქირურგიული მენოპაუზა (მაგალითად, საკვერცხეების ამოკვეთის შემდეგ) — ამ ჯგუფში ჰორმონების მიღება დემენციის რისკს 26%-ით ამცირებდა.

  • გენეტიკური და ჰორმონალური ფაქტორები: თერაპია განსაკუთრებით ეფექტური აღმოჩნდა ქალებში, რომელთაც სიცოცხლის განმავლობაში ესტროგენის დაბალი ბუნებრივი დონე აღენიშნებოდათ, ასევე APOE4 გენის მატარებლებში (რომელიც ალცჰაიმერის განვითარების რისკს ზრდის).

  • ოპტიმალური ასაკი: რისკის ყველაზე მნიშვნელოვანი შემცირება დაფიქსირდა ქალებში, რომლებმაც ჰორმონოთერაპია 46-დან 56 წლამდე (მენოპაუზის დადგომასთან ახლოს) დაიწყეს.

მნიშვნელოვანი შენიშვნა: კვლევა პირდაპირ არ ამტკიცებს, რომ HRT გარანტირებულად აცილებს თავიდან დემენციას, თუმცა შედეგები მკაფიოდ მიუთითებს მოლეკულურ და ჰორმონალურ სარგებელზე ტვინის ჯანმრთელობისთვის.

2. ღრმა ძილი ანელებს ალცჰაიმერის დაავადების პროგრესირებას

მეორე კვლევა, რომელიც ავტორიტეტულ ჟურნალ Neurology-ში გამოქვეყნდა, აჩვენებს, რომ ხარისხიან ღრმა ძილს შეუძლია დაიცვას ტვინი მეხსიერების გაუარესებისგან და შეანელოს ალცჰაიმერის დაავადების პროგრესირება.

საერთაშორისო მკვლევარები 3 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის ალცჰაიმერის დაავადების მქონე 60 პაციენტს. მეცნიერებმა შეისწავლეს ნეიროტრანსმიტერ ორექსინის დონე (რომელიც პასუხისმგებელია სიფხიზლის შენარჩუნებაზე და ჩვეულებრივ მცირდება ძილის დროს) და აღრიცხეს ტვინის ელექტრული აქტივობა ღამის განმავლობაში:

  • ორექსინის უარყოფითი ეფექტი: რაც უფრო მაღალი იყო ორექსინის დონე ღამით, მით უფრო სწრაფად უარესდებოდა პაციენტების მეხსიერება, აზროვნება და ზოგადი ფსიქიკური მდგომარეობა.

  • ღრმა ძილის დამცავი როლი: იმ პაციენტებში, რომელთაც ღრმა ძილის დროს ტვინის ტალღების უფრო გამოხატული აქტივობა აღენიშნებოდათ, ორექსინის უარყოფითი გავლენა საგრძნობლად სუსტდებოდა.

ხარისხიანი ღრმა ძილი ამცირებს ორექსინის სისტემის ზედმეტ აქტივობას და ტვინს უფრო მდგრადს ხდის ალცჰაიმერის დაავადებასთან დაკავშირებული დეგენერაციული პროცესების მიმართ. დღესდღეობით უკვე მიმდინარეობს იმ მედიკამენტების კლინიკური შესწავლა, რომლებიც ამცირებენ ორექსინის აქტივობას, როგორც ალცჰაიმერის დაავადების მკურნალობის პოტენციური მეთოდი.