რატომ ხშირდება ინსულტი ახალგაზრდებში - მიზეზები, სიმპტომები და პირველადი დახმარება
სპეციალისტების თქმით, ამ ტენდენციის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი თანამედროვე, არაჯანსაღი ცხოვრების წესია.
რა იწვევს ინსულტის „გაახალგაზრდავებას“?
დაავადების განვითარების ძირითად რისკ-ფაქტორებს შორის გამოყოფენ:
-
მავნე ჩვევები: თამბაქოს წევა და ტოქსიკური, განსაკუთრებით ფსიქოაქტიური ნივთიერებების მოხმარება სისხლძარღვთა სისტემას მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს.
-
არაბალანსირებული კვება: შაქრისა და ცხოველური ცხიმების ჭარბი შემცველობის რაციონი უარყოფითად მოქმედებს ნივთიერებათა ცვლასა და სისხლძარღვთა მდგომარეობაზე.
-
ცხოვრების წესი: ფიზიკური პასიურობა და არასწორი კვების ჩვევები, ერთად აღებული, მკვეთრად ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს.
ინსულტის ძირითადი სიმპტომები (FAST ტესტი)
ინსულტის ნიშნები უეცრად ვითარდება და მოიცავს მეტყველების დარღვევას, კიდურების სისუსტესა და სახის ასიმეტრიას. სწრაფი შემოწმებისთვის გამოიყენება საერთაშორისო FAST სისტემა:
-
F (Face / სახე): უეცარი ასიმეტრია, პირის კუთხის ან ქუთუთოს ჩამოწევა, არაბუნებრივი ღიმილი.
-
A (Arm / მკლავი): კიდურის მოდუნება, დაბუჟება ან ორივე ხელის თანაბარ სიმაღლეზე გაჩერების შეუძლებლობა (ერთი ხელი სპონტანურად ჩამოდის).
-
S (Speech / მეტყველება): გაურკვეველი მეტყველება, სიტყვების პოვნის გაჭირვება ან სხვისი ნათქვამის გაგების უუნარობა.
-
T (Time / დრო): ამ ნიშნებიდან თუნდაც ერთის გამოჩენისას ყოველი წუთი გადამწყვეტია — დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო სამედიცინო დახმარება (112).
სხვა გამაფრთხილებელი ნიშნები:
-
წონასწორობის ან კოორდინაციის უეცარი დაკარგვა, არასტაბილურობა, თავბრუსხვევა.
-
მხედველობის დარღვევა (უეცარი გაორება, დაბინდვა, მხედველობის ნაწილობრივი ან სრული დაკარგვა ერთ ან ორივე თვალში).
-
ძლიერი, უეცარი თავის ტკივილი აშკარა მიზეზის გარეშე (ხშირად დამახასიათებელია ჰემორაგიული ინსულტისთვის).
-
სხეულის ერთ მხარეს (სახე, მკლავი, ფეხი) დაბუჟება ან ჩხვლეტის შეგრძნება.
-
დაბნეულობა, სივრცესა და დროში დეზორიენტაცია.
რა უნდა გავაკეთოთ ინსულტის ეჭვის დროს (პირველადი დახმარება)
-
დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება (112).
-
დააწვინეთ პაციენტი, თავი და მხრები დაახლოებით 30 გრადუსით ასწიეთ (მაგ. ბალიშით).
-
უზრუნველყავით სუფთა ჰაერის მიწოდება და გაათავისუფლეთ მჭიდრო ტანსაცმლისგან (შეუხსენით საყელო, ქამარი).
-
არ მისცეთ პაციენტს საკვები, წყალი ან მედიკამენტები (ყლაპვის შესაძლო გაძნელებისა და ასპირაციის რისკის გამო).
-
ღებინების შემთხვევაში, გადააბრუნეთ პაციენტი გვერდზე, რათა თავიდან აიცილოთ სასუნთქი გზების დახშობა.