კიბოს რეციდივის რისკის შემცირების მარტივი გზა აღმოაჩინეს
ეს კავშირი განსაკუთრებით ძლიერი აღმოჩნდა დაავადების ადრეულ სტადიაზე მყოფ ადამიანებში.
მეცნიერებმა გააერთიანეს 21 კლინიკური კვლევის შედეგები, რომლებშიც 8449 პაციენტი მონაწილეობდა. მათი საშუალო ასაკი 54 წელს შეადგენდა, ხოლო დაკვირვების საშუალო პერიოდი ხუთ წელზე მეტს მოიცავდა. კვლევების უმეტესობა ფოკუსირებული იყო ძუძუს კიბოზე, თუმცა ასევე შეისწავლეს მსხვილი ნაწლავისა და პანკრეასის სიმსივნეებიც.
პაციენტებს, რომლებიც სპეციალიზებულ სავარჯიშო პროგრამას მიჰყვებოდნენ, უმოძრაო ცხოვრების წესის მქონე ადამიანებთან შედარებით, დაავადების რეციდივის 17%-ით, ხოლო სიკვდილიანობის 23%-ით დაბალი რისკი აღენიშნებოდათ. უშუალოდ კიბოთი გამოწვეული სიკვდილის ალბათობა კი 26%-ით ნაკლები იყო.
საუკეთესო შედეგები დაფიქსირდა აერობული (მაგალითად: სიარული, სირბილი, ველოსიპედის ტარება) და ძალისმიერი ვარჯიშების კომბინაციისას. დადებითი ეფექტი განსაკუთრებით გამოხატული იყო იმ პაციენტებში, რომლებმაც სავარჯიშო პროგრამის მინიმუმ 70% შეასრულეს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ფიზიკურმა აქტივობამ შესაძლოა გააძლიეროს იმუნური პასუხი სიმსივნური უჯრედების წინააღმდეგ, გააუმჯობესოს სიმსივნის სისხლით მომარაგება და დადებითი გავლენა მოახდინოს გლუკოზის მეტაბოლიზმსა და ჰორმონების დონეზე. ვინაიდან მონაცემების უმეტესობა ძუძუს კიბოს ეხება, სხვა ტიპის სიმსივნეებზე ზემოქმედების დასადგენად დამატებითი კვლევებია საჭირო.
რა მოქმედებს კიბოს რეციდივის რისკზე?
კიბოს რეციდივის რისკი ინდივიდუალურია და მრავალ სამედიცინო ფაქტორზეა დამოკიდებული. ზუსტი ალბათობის დადგენა კლინიკური მონაცემების გარეშე შეუძლებელია.
ძირითადი რისკფაქტორები:
-
სტადია დიაგნოზის დროს: რაც უფრო ადრეა აღმოჩენილი და ამოკვეთილი სიმსივნე (მაგ., I-II სტადიებზე), მით უფრო დაბალია რეციდივის რისკი. შორსწასული სტადიები ზრდის ორგანიზმში ცალკეული სიმსივნური უჯრედების დარჩენის ალბათობას.
-
სიმსივნის ტიპი და ბიოლოგია: აგრესიული კიბო, უჯრედების დაყოფის მაღალი მაჩვენებლით, უფრო ხშირად ბრუნდება, ვიდრე ნაკლებად აგრესიული (მაგალითად, ჰორმონდამოკიდებული) სიმსივნეები.
-
უჯრედების არსებობა ლიმფურ კვანძებში: თუ საწყისი ოპერაციისას კიბოს უჯრედები ახლომდებარე ლიმფურ კვანძებშიც დაფიქსირდა, რეციდივის რისკი იზრდება.
-
მკურნალობის შედეგი: თუ სიმსივნე ქიმიოთერაპიის ან სხივური თერაპიის შედეგად სრულად გაქრა, პროგნოზი გაცილებით საიმედოა.
ყველაზე მაღალი რისკის პერიოდი:
-
პირველი 2-5 წელი: კიბოს უმეტესი სახეობისთვის ეს კრიტიკული პერიოდია, რადგან რეციდივების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი სწორედ ამ წლებზე მოდის.
-
5 წლის შემდეგ: თუ პაციენტმა 5-წლიანი ზღვარი დაავადების ნიშნების გარეშე გადალახა, რეციდივის რისკი მკვეთრად მცირდება (რიგ შემთხვევებში მინიმუმამდე). თუმცა, სიმსივნის ზოგიერთი ტიპის (მაგ., ძუძუს გარკვეული სახის კიბო) შემთხვევაში, რისკი 10 წლის შემდეგაც ნარჩუნდება.
როგორ შევამციროთ რეციდივის რისკი:
-
რეგულარული სკრინინგი: მკაცრად დაიცავით ონკოლოგის მიერ დადგენილი გამოკვლევების გრაფიკი (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია, ექოსკოპია, ონკომარკერები). პირველ წლებში მონიტორინგი, როგორც წესი, ყოველ 3-6 თვეში ერთხელ ტარდება.
-
დამხმარე თერაპია: არ შეწყვიტოთ დანიშნული პროფილაქტიკური მკურნალობა (მაგ., ჰორმონალური მედიკამენტები ან მიზნობრივი თერაპია), მაშინაც კი, თუ თავს კარგად გრძნობთ.
-
ცხოვრების ჯანსაღი წესი: ზომიერი ფიზიკური აქტივობა, ჯანსაღი წონის შენარჩუნება, მოწევასა და ალკოჰოლზე უარის თქმა მნიშვნელოვნად ამცირებს კიბოს მრავალი ფორმის (განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავისა და ძუძუს კიბოს) დაბრუნების ალბათობას.
