ბრიტანელმა ქირურგებმა ხელოვნური ინტელექტის (AI) დახმარებით თავის ტვინის სიმსივნის ამოკვეთის მსოფლიოში პირველი ოპერაცია ჩაატარეს
ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის (UCL) საავადმყოფოს ქირურგების განცხადებით, უახლესი ტექნოლოგიით ჩატარებული აღნიშნული ოპერაციის გარეშე პაციენტს მხედველობის სრული დაკარგვა ემუქრებოდა.
ოპერაციის მსვლელობისას, ხელოვნური ინტელექტის სისტემა რეალურ დროში აანალიზებდა ვიდეოგამოსახულებას და ქირურგებს ეხმარებოდა, თავიდან აეცილებინათ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი, თუმცა ვიზუალურად დაფარული სისხლძარღვებისა და ნერვების დაზიანება. ამ მიდგომის წყალობით, ექიმებმა სიმსივნის მაქსიმალურად დიდი ნაწილის უსაფრთხოდ ამოკვეთა შეძლეს.
კლინიკური სურათი და სიმპტომატიკა
48 წლის პაციენტს, რომელიც მანამდე სრულიად ჯანმრთელი იყო, მოულოდნელად გონების კარგვისა და კრუნჩხვის ეპიზოდი განუვითარდა. თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსულმა კვლევამ გამოავლინა, რომ ჰიპოფიზის ჯირკვალზე 11 მმ ზომის კეთილთვისებიანი სიმსივნე ვითარდებოდა.
ჰიპოფიზი ქალას ფუძეზე მდებარე მცირე ზომის ჯირკვალია, რომელიც გამოიმუშავებს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ჰორმონებს. ეს ჰორმონები მონაწილეობენ ისეთ პროცესებში, როგორიცაა ორგანიზმის ზრდა, მეტაბოლიზმი, არტერიული წნევისა და სხეულის ტემპერატურის რეგულაცია. ანატომიურად ჰიპოფიზი მჭიდროდ ესაზღვრება საძილე არტერიებსა (რომლებიც ტვინს სისხლით ამარაგებენ) და მხედველობის ნერვებს. როდესაც სიმსივნემ მხედველობის ნერვებზე ზეწოლა (კომპრესია) დაიწყო, პაციენტის პერიფერიული მხედველობა მნიშვნელოვნად დავიწროვდა. დამატებით სიმპტომებად ვლინდებოდა ძლიერი დაღლილობა, თავბრუსხვევა და კოორდინაციის დარღვევა.
ქირურგიული ჩარევა და AI-ის როლი
ოპერაციისას, ქალას ფუძესთან მისადგომად, ქირურგებმა გამოიყენეს ენდოსკოპი, რომელიც ცხვირის ღრუდან შეიყვანეს. ამ მიდამოში სიმსივნე ძვლოვანი ქსოვილისა და მკვრივი გარსების უკან მდებარეობდა, რაც ართულებდა ამოკვეთისთვის უსაფრთხო ზონის იდენტიფიცირებას. სტანდარტული მიდგომისას, იმის ალბათობა, რომ სიმსივნის სრულად ამოკვეთა ვერ მოხერხდებოდა, 25-დან 50%-მდე მერყეობდა, ხოლო მსხვილი სისხლძარღვის დაზიანების რისკი 0,5-დან 2%-მდე იყო.
სწორედ ამ რისკების მინიმიზაციისთვის ჩაერთო პროცესში ხელოვნური ინტელექტი. ოპერაციის პარალელურად, სისტემა ეკრანზე მონიშნავდა იმ არეებს, სადაც სისხლძარღვებისა და ნერვების არსებობის მაღალი ალბათობა იყო და ამავდროულად გამოყოფდა უსაფრთხო ზონებს ქსოვილის ამოსაკვეთად.
მკვლევარებმა აღნიშნული AI სისტემა ჰიპოფიზის სიმსივნის ამოკვეთის ასობით ვიდეოჩანაწერზე გაწვრთნეს და გამოსცადეს. როგორც ოპერაციაში მონაწილე პროფესორმა, ჰანი მარკუსმა აღნიშნა: „სისტემა დატრენინგებულია ბევრად მეტ ოპერაციაზე, ვიდრე ნებისმიერი ქირურგი თავისი კარიერის განმავლობაში შეასრულებს. შესაბამისად, მას შეუძლია შეასრულოს გამოცდილი სპეციალისტის 'მეორე წყვილი თვალის' როლი.“
გუნდი ხაზს უსვამს, რომ AI ინსტრუმენტი ასისტენტის ფუნქციას ასრულებს და ოპერაციის მსვლელობაზე სრული კონტროლი კვლავ ქირურგებს აქვთ.
ნეიროქირურგები, პროფესორი ჰანი მარკუსი და დანიელ ხანი
პოსტოპერაციული შედეგები
პაციენტის მდგომარეობა მკვეთრად გაუმჯობესდა ოპერაციის დასრულებისთანავე. მისი თქმით, მას სრულად დაუბრუნდა 360-გრადუსიანი მხედველობა და სრულად გაქრა ისეთი თანმდევი სიმპტომები, როგორიც იყო ქრონიკული დაღლილობა და თავბრუსხვევა. პოსტოპერაციულმა პერიოდმა გართულებების გარეშე ჩაიარა და პაციენტმა შეძლო სრულფასოვან ცხოვრებას დაბრუნებოდა.
დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის სფეროს ექსპერტების შეფასებით, ხელოვნური ინტელექტის დანერგვა ქირურგიაში უზარმაზარ პერსპექტივებს ხსნის, თუმცა უსაფრთხოების უმაღლესი სტანდარტების დაცვა ამ პროცესში კვლავ უმთავრეს პრიორიტეტად რჩება.