რევმატოიდული ართრიტის მკურნალობაში ახალი ეპოქა იწყება: CAR T-თერაპიით მედიკამენტების გარეშე რემისია მიიღწევა
პაციენტების უმეტესობას მთელი ცხოვრების განმავლობაში უწევს იმუნოსუპრესიული (იმუნიტეტის დამთრგუნველი) პრეპარატების მიღება, თუმცა ზოგჯერ ეს მედიკამენტებიც კარგავს ეფექტურობას.
ახლა კი, მეცნიერებმა წარმოადგინეს რევოლუციური მიდგომა, რომელმაც შესაძლოა დაავადების მკურნალობის სტანდარტები სრულად შეცვალოს.
რა არის CAR T-უჯრედოვანი თერაპია?
სანამ ართრიტზე ვისაუბრებთ, მნიშვნელოვანია გავიგოთ, რას წარმოადგენს თავად ეს მეთოდი. CAR T-თერაპია მედიცინაში თავდაპირველად სისხლის სიმსივნეებთან (მაგალითად, ლეიკემიასთან) საბრძოლველად შეიქმნა და უდიდესი აღიარება მოიპოვა.
ეს არის მკურნალობა, რომელიც პაციენტის საკუთარ იმუნურ უჯრედებს იყენებს:
-
პაციენტის სისხლიდან იღებენ T-ლიმფოციტებს (ჩვენი იმუნური სისტემის მთავარ "ჯარისკაცებს").
-
ლაბორატორიულ პირობებში მათ გენეტიკურად ცვლიან და "ასწავლიან" კონკრეტული მავნე უჯრედების ამოცნობას.
-
განახლებულ, გაძლიერებულ უჯრედებს უკან, პაციენტის ორგანიზმში აბრუნებენ.
როგორ მუშაობს ის ართრიტის დროს?
რევმატოიდული ართრიტი აუტოიმუნური დაავადებაა — ეს ნიშნავს, რომ იმუნური სისტემა "შეცდომაში შედის" და საკუთარ ჯანსაღ ქსოვილებს, ამ შემთხვევაში სახსრებს ესხმის თავს. ამ პროცესში განსაკუთრებულ როლს თამაშობენ ე.წ. B-უჯრედები, რომლებიც ანთების გამომწვევ ანტისხეულებს წარმოქმნიან.
მეცნიერებმა CAR T-უჯრედები ისე დააპროგრამეს, რომ მათ ორგანიზმში სწორედ ის "აჯანყებული" B-უჯრედები იპოვონ და გაანადგურონ, რომლებიც სახსრების ანთებას იწვევენ. მარტივად რომ ვთქვათ, თერაპია იმუნურ სისტემას რესტარტს (გადატვირთვას) უკეთებს და ანთების გამომწვევ წყაროს ძირფესვიანად აქრობს.
კვლევის შთამბეჭდავი შედეგები
უახლეს კლინიკურ კვლევაში ჩაერთნენ პაციენტები, რომელთაც რევმატოიდული ართრიტის მძიმე, აგრესიული ფორმა ჰქონდათ და არცერთ ტრადიციულ თუ ბიოლოგიურ მედიკამენტზე აღარ რეაგირებდნენ.
შედეგებმა მოლოდინს გადააჭარბა:
-
სრული რემისია: პაციენტების ნაწილმა მიაღწია დაავადების სრულ რემისიას - გაქრა ტკივილი და ანთება.
-
ცხოვრება მედიკამენტების გარეშე: რაც ყველაზე მთავარია, ამ პაციენტებმა შეძლეს ყოველდღიური წამლების მიღების შეწყვეტა, რაც აქამდე თითქმის წარმოუდგენლად ითვლებოდა.
-
ხანგრძლივი ეფექტი: "გადატვირთული" იმუნური სისტემა თვეების განმავლობაში ინარჩუნებს ჯანსაღ ბალანსს და ხელახლა აღარ ესხმის თავს საკუთარ სახსრებს.
რას ნიშნავს ეს მომავლისთვის?
მიუხედავად იმისა, რომ ტექნოლოგია ჯერ კიდევ კვლევის საწყის ეტაპზეა და ფართო მასშტაბით ხელმისაწვდომი არ არის, ის უდიდეს იმედს აძლევს პაციენტებს. თუ მომავალი, უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევები იგივე შედეგებს აჩვენებს, CAR T-თერაპია შეიძლება გახდეს არა უბრალოდ სიმპტომების შემამსუბუქებელი საშუალება, არამედ რევმატოიდული ართრიტის (და სხვა აუტოიმუნური დაავადებების) სრულყოფილად შეჩერების გზა.