საფრანგეთში ერთ კვირაში ანომალიური სიცხის გამო 2000-ზე მეტი ადამიანი გარდაიცვალა: ევროპა კლიმატური კრიზისის წინაშე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ეროვნული სააგენტოს, Santé publique France-ის 3 ივლისის მონაცემებით, მხოლოდ ერთ კვირაში მაღალ ტემპერატურას 2000-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.
სტატისტიკა და რეგიონული მაჩვენებლები
ელექტრონული მონაცემთა ბაზის თანახმად, კრიტიკულ კვირაში (22-28 ივნისი) ქვეყანაში ყველა ასაკის ადამიანში 8 973 გარდაცვალება დაფიქსირდა, რაც წინა კვირის (15-21 ივნისი) მაჩვენებელს (6 948) 29.1%-ით, ანუ 2 025 შემთხვევით აღემატება.
სიკვდილიანობის მკვეთრი მატება დაფიქსირდა საფრანგეთის თითქმის ყველა რეგიონში (ოქსიტანიისა და ოვერნ-რონ-ალპის გარდა) და ყველა ტიპის დაწესებულებაში: სახლებში, მოხუცებულთა თავშესაფრებსა და საავადმყოფოებში.
ყველაზე მეტად დაზარალებული რეგიონებია:
-
ილ-დე-ფრანსი: ზრდა 62.8% (+619 გარდაცვალება)
-
პე-დე-ლა-ლუარი: ზრდა 62.0% (+178 გარდაცვალება)
-
ნორმანდია: ზრდა 53.1% (+216 გარდაცვალება)
-
ცენტრ-ვალ-დე-ლუარი: ზრდა 47.3% (+121 გარდაცვალება)
როგორც საფრანგეთის ჯანდაცვის მინისტრმა, სტეფანი რისტმა აღნიშნა, ეს მაჩვენებლები საბოლოო არ არის. ვინაიდან ელექტრონული სისტემა გარდაცვალების მოწმობების მხოლოდ 60%-ს მოიცავს, რეალური რიცხვები გაცილებით მაღალი იქნება. საბოლოო ანგარიში, რომელიც მონაცემების 95%-ს დაამუშავებს, 3 კვირაში გამოქვეყნდება.
რატომ არის სიცხე განსაკუთრებით საშიში 45+ ასაკში?
სტატისტიკის თანახმად, ჭარბი სიკვდილიანობის აბსოლუტური უმრავლესობა (2 001 შემთხვევა) 45 წელს გადაცილებულ პირებში დაფიქსირდა. სამედიცინო თვალსაზრისით ეს სრულიად ლოგიკურია:
-
თერმორეგულაციის დაქვეითება: ასაკის მატებასთან ერთად, ორგანიზმი კარგავს ტემპერატურის ეფექტურად მართვის (ოფლიანობისა და სისხლძარღვების გაფართოების) უნარს.
-
ქრონიკული დაავადებები: 45 წლის ზემოთ მკვეთრად იზრდება გულ-სისხლძარღვთა და რესპირატორული დაავადებების რისკი. სიცხეში გული იძულებულია იმუშაოს გადატვირთულ რეჟიმში, რათა კანი სისხლით მოამარაგოს და ორგანიზმი გააგრილოს, რამაც შეიძლება მიოკარდიუმის ინფარქტი ან ინსულტი გამოიწვიოს.
-
დეჰიდრატაცია: ასაკთან ერთად წყურვილის შეგრძნება სუსტდება, რაც გაუწყლოების რისკს, სისხლის შესქელებასა და თრომბების წარმოქმნას უწყობს ხელს.
კლიმატური ფაქტორი: რა არის „სითბოს გუმბათი“?
ივნისის ბოლოს დასავლეთ ევროპის დიდი ნაწილი (საფრანგეთი, გერმანია, ესპანეთი, იტალია, დიდი ბრიტანეთი) „წითელი განგაშის“ ზონაში აღმოჩნდა.
ამ რეკორდული სიცხის მთავარი მიზეზი ე.წ. „სითბოს გუმბათის“ (Heat Dome) ეფექტია. ეს არის მეტეოროლოგიური მოვლენა, როდესაც მაღალი წნევის უზარმაზარი სისტემა ატმოსფეროში ბლოკავს ჰაერის მასებს. ჰაერი ეშვება ქვევით, იკუმშება და ცხელდება მიწასთან შეხებისას. პროცესი აშრობს ჰაერს და ხელს უშლის ღრუბლების წარმოქმნას, რაც მზეს საშუალებას აძლევს, დედამიწის ზედაპირი კიდევ უფრო აგრესიულად გაათბოს.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) გენერალური დირექტორის, ტედროს ადჰანომ გებრეიესუსის განცხადებით, ევროპა ყველაზე სწრაფად თბობად კონტინენტად იქცა, სადაც ტემპერატურა გლობალურ საშუალო მაჩვენებელზე ორჯერ უფრო სწრაფად იზრდება. ჟურნალ Environmental Research Letters-ში გამოქვეყნებული კვლევაც ადასტურებს, რომ 1960-იანი წლების შემდეგ ევროპაში ზაფხულის ხანგრძლივობა დაახლოებით 30 დღით გაიზარდა (მაისიდან სექტემბრამდე).
საინტერესო ფაქტი: ეიფელის კოშკი სიცხეში „იზრდება“
ანომალიური სიცხე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ცოცხალ ორგანიზმებზე, არამედ ინფრასტრუქტურაზეც. ფიზიკის კანონების (ლითონის თერმული გაფართოების) თანახმად, მაღალ ტემპერატურაზე ეიფელის კოშკის რკინის კონსტრუქცია ფართოვდება.
-10-დან +40°C-მდე ტემპერატურის დიაპაზონში, კოშკი შეიძლება სიმაღლეში დაახლოებით 10 სმ-ით გაიზარდოს. გარდა ამისა, დღის განმავლობაში მზის არათანაბარი გათბობის გამო, კოშკი ოდნავ იხრება კიდეც. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ეფექტი შეუიარაღებელი თვალისთვის უხილავია, ის კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ტემპერატურის ექსტრემალურ ზემოქმედებას ფიზიკურ გარემოზე.