ბავშვობაში მეხსიერების დაქვეითების ფარული მიზეზი: რატომ არის საშიში არარეგულარული ძილი
მშობლები ხშირად ამახვილებენ ყურადღებას იმაზე, თუ რამდენ ხანს სძინავს ბავშვს, თუმცა ახალი კვლევა ამტკიცებს, რომ ძილის რეგულარობას (ყოველდღიურად ერთსა და იმავე დროს დაძინება-გაღვიძებას) არანაკლები, ან შესაძლოა უფრო დიდი მნიშვნელობაც კი ჰქონდეს ტვინის განვითარებისთვის.
კვლევის მიმდინარეობა და „სოციალური ჯეტლეგი“
კვლევის ფარგლებში სპეციალისტები დაახლოებით ოთხი წლის ასაკის 379 ბავშვს აკვირდებოდნენ. მონაცემების ზუსტი აღრიცხვისთვის გამოიყენებოდა სპეციალური ტარებადი მოწყობილობები (აქტიგრაფები), რომლებიც ობიექტურად აფიქსირებდა ბავშვების ძილის რეჟიმს.
მკვლევარებმა შეაფასეს ძილის დაწყების დროისა და ხანგრძლივობის ყოველდღიური ცვალებადობა. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ე.წ. სოციალური ჯეტლეგის არსებობას — მოვლენას, როდესაც ბავშვის ძილის გრაფიკი საგრძნობლად იცვლება სამუშაო/საბავშვო ბაღის დღეებსა და დასვენების დღეებს (შაბათ-კვირას) შორის.
მთავარი აღმოჩენა: ხანგრძლივობა საკმარისი არ არის
შედეგებმა აჩვენა, რომ უფრო არარეგულარული ძილის რეჟიმის მქონე ბავშვებმა ლექსიკის, ენობრივი განვითარებისა და ვერბალური მეხსიერების ტესტებში გაცილებით უარესი შედეგები აჩვენეს.
ყველაზე საყურადღებო ფაქტი ის არის, რომ კოგნიტური უნარების ეს დაქვეითება ფიქსირდებოდა მაშინაც კი, თუ ბავშვების ძილის საერთო ხანგრძლივობა ასაკობრივ ნორმას შეესაბამებოდა. ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ საათების საჭირო რაოდენობის დაგროვება ვეღარ აკომპენსირებს იმ ზიანს, რასაც ტვინს ჩაძინების დროის მუდმივი ცვლა აყენებს.
შერჩევითი გავლენა ტვინის ფუნქციებზე
საინტერესოა, რომ ძილის ცვალებადობას გავლენა არ მოუხდენია ე.წ. აღმასრულებელ ყურადღებაზე, რომელიც პასუხისმგებელია კონცენტრაციასა და მოქმედების კონტროლზე. მკვლევარების აზრით, ეს მიუთითებს იმაზე, რომ არარეგულარულ ძილს ტვინზე შერჩევითი ეფექტი აქვს და ყველაზე დიდ დარტყმას სწორედ მეხსიერებისა და ენობრივი განვითარების ცენტრებს აყენებს.
სპეციალისტების რეკომენდაცია მშობლებს
ავტორები ასკვნიან, რომ მიღებული შედეგები ხაზს უსვამს მკაცრი, თანმიმდევრული ძილის გრაფიკის სასიცოცხლო მნიშვნელობას სკოლამდელი ასაკის ბავშვებისთვის.
ამერიკის ძილის მედიცინის აკადემიის (AASM) ოფიციალური მონაცემებით, ბავშვის ოპტიმალური კოგნიტური განვითარებისა და ფიზიკური ჯანმრთელობისთვის აუცილებელია:
-
3-დან 5 წლამდე ასაკში: ღამით 10-13 საათის განმავლობაში ძილი (შესაძლოა მოიცავდეს დღის ძილსაც).
-
რუტინის დაცვა: დაძინებისა და გაღვიძების დროის მკაცრი კონტროლი, როგორც სამუშაო, ისე დასვენების დღეებში, რათა თავიდან ავიცილოთ „სოციალური ჯეტლეგი“.