დასვენება ძილის გარეშე: ტვინის აღდგენის ახალი გზა - მკურნალი.გე

ენციკლოპედიაგამომთვლელებიფიტნესიმერკის ცნობარიმთავარიკლინიკებიექიმებიჟურნალი მკურნალისიახლეებიქალიმამაკაციპედიატრიასტომატოლოგიაფიტოთერაპიაალერგოლოგიადიეტოლოგიანარკოლოგიაკანი, კუნთები, ძვლებიქირურგიაფსიქონევროლოგიაონკოლოგიაკოსმეტოლოგიადაავადებები, მკურნალობაპროფილაქტიკაექიმები ხუმრობენსხვადასხვაორსულობარჩევებიგინეკოლოგიაუროლოგიაანდროლოგიარჩევებიბავშვის კვებაფიზიკური განვითარებაბავშვთა ინფექციებიბავშვის აღზრდამკურნალობასამკურნალო წერილებიხალხური საშუალებებისამკურნალო მცენარეებიდერმატოლოგიარევმატოლოგიაორთოპედიატრავმატოლოგიაზოგადი ქირურგიაესთეტიკური ქირურგიაფსიქოლოგიანევროლოგიაფსიქიატრიაყელი, ყური, ცხვირითვალიკარდიოლოგიაკარდიოქირურგიაანგიოლოგიაჰემატოლოგიანეფროლოგიასექსოლოგიაპულმონოლოგიაფტიზიატრიაჰეპატოლოგიაგასტროენტეროლოგიაპროქტოლოგიაინფექციურინივთიერებათა ცვლაფიტნესი და სპორტიმასაჟიკურორტოლოგიასხეულის ჰიგიენაფარმაკოლოგიამედიცინის ისტორიაგენეტიკავეტერინარიამცენარეთა მოვლადიასახლისის კუთხემედიცინა და რელიგიარჩევებიეკოლოგიასოციალურიპარაზიტოლოგიაპლასტიკური ქირურგიარჩევები მშობლებსსინდრომიენდოკრინოლოგიასამედიცინო ტესტიტოქსიკოლოგიამკურნალობის მეთოდებიბავშვის ფსიქოლოგიაანესთეზიოლოგიაპირველი დახმარებადიაგნოსტიკაბალნეოლოგიააღდგენითი თერაპიასამედიცინო ენციკლოპედიასანდო რჩევები

დასვენება ძილის გარეშე: მეცნიერებმა ტვინის აღდგენის რევოლუციურ გზას მიაგნეს

მისი დეფიციტი იწვევს კონცენტრაციის დაქვეითებას, მეხსიერების გაუარესებასა და ფიზიკურ გადაღლას. თუმცა, რა მოხდებოდა, თუ ტვინის დასვენებას და გადატვირთვას ფიზიკური ჩაძინების გარეშეც შევძლებდით?

ჟურნალ Nature Neuroscience-ში გამოქვეყნებული უახლესი კვლევა, რომელიც ვისკონსინ-მედისონის უნივერსიტეტის მეცნიერებს ეკუთვნით, სწორედ ამ ფანტასტიკურ სცენარს ხდის რეალურად — ჯერჯერობით, მხოლოდ ლაბორატორიულ პირობებში.

რა ხდება ღრმა ძილის დროს?

იმისათვის, რომ გავიგოთ ახალი აღმოჩენის მნიშვნელობა, უნდა ვიცოდეთ, რატომ გვჭირდება ძილი. ძილის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაზა ე.წ. ნელი ტალღის ძილია (NREM). სწორედ ამ დროს მიმდინარეობს ტვინში „გენერალური დასუფთავება“ - პროცესი, რომელსაც მეცნიერები სინაფსურ ჰომეოსტაზს უწოდებენ.

დღის განმავლობაში, ინფორმაციის მიღებისას, ტვინში უამრავი ახალი ნეირონული კავშირი (სინაფსი) იქმნება. ღრმა ძილის დროს ტვინი ამ კავშირებს „გადახედავს“: მნიშვნელოვან კავშირებს აძლიერებს (რაც მეხსიერების შენარჩუნებას უწყობს ხელს), ხოლო უმნიშვნელოსა და არასაჭიროს — შლის. ეს პროცესი ნერვულ სისტემას გადაწვისგან იცავს.

ექსპერიმენტი: დასვენება ფხიზელ მდგომარეობაში

ვისკონსინ-მედისონის მკვლევარებმა დაისვეს კითხვა: შესაძლებელია თუ არა ამ აღმდგენი პროცესის ხელოვნურად გამოწვევა, როცა ორგანიზმი ფხიზლადაა?

მათ ექსპერიმენტი თაგვებზე ჩაატარეს. გენეტიკური მოდიფიკაციისა და სინათლის (ოპტოგენეტიკის) გამოყენებით, მეცნიერებმა შეძლეს ფხიზელი თაგვების ტვინის ქერქის კონკრეტულ უბანში ღრმა ძილისთვის დამახასიათებელი ნელი ტალღის აქტივობის ხელოვნურად ინდუცირება.

შედეგები შთამბეჭდავი აღმოჩნდა:

  • დაღლილობის კლება: ტვინის იმ უბანს, რომელზეც მოხდა სტიმულაცია, ხანგრძლივი სიფხიზლის მიუხედავად, დაღლილობის ნიშნები თითქმის არ აღენიშნებოდა.

  • მეხსიერების გაუმჯობესება: ექსპერიმენტის შემდეგ თაგვებს ახალი გარემოს ამოცნობის ტესტი ჩაუტარეს. ცხოველებმა, რომლებსაც ხელოვნური სტიმულაცია ჩაუტარდათ, ბევრად უკეთესი მეხსიერება და კოგნიტური ფუნქციები გამოავლინეს, ვიდრე მათმა თანამოძმეებმა სტიმულაციის გარეშე. ტვინმა „დაისვენა“ მაშინაც კი, როცა თაგვს არ ეძინა.

ჩაანაცვლებს თუ არა ეს ტექნოლოგია ძილს?

ავტორები მკაცრად აფრთხილებენ საზოგადოებას, რომ ეს ჯერჯერობით მხოლოდ ცხოველებზე ჩატარებული ექსპერიმენტია. მეცნიერები არ თვლიან, რომ რაიმე ტექნოლოგია ძილის სრულყოფილ ჩანაცვლებას შეძლებს, რადგან ძილი მთელ სხეულზე (მათ შორის იმუნურ სისტემასა და ჰორმონებზე) მოქმედებს.

თუმცა, გუნდი გეგმავს შეისწავლოს, შესაძლებელია თუ არა მსგავსი ეფექტის მიღწევა ადამიანებში არაინვაზიური მეთოდებით (მაგალითად, ტრანსკრანიალური ელექტროსტიმულაციით). მომავალში ამან შეიძლება რევოლუცია მოახდინოს ისეთი პროფესიის ადამიანების დახმარებაში, რომლებსაც ხანგრძლივად უწევთ უძილოდ ყოფნა (ექიმები, მაშველები, სამხედროები), ან დაგვეხმაროს ძილის დარღვევებთან დაკავშირებული კოგნიტური დაქვეითების მკურნალობაში.