სიცოცხლის ხანგრძლივობის საიდუმლო: დაბერების გენეტიკური „საათი“ და ქორწინების გავლენა ჯანმრთელობაზე
ორი უახლესი კვლევა გვიჩვენებს, რომ ჩვენს ჯანმრთელობასა და დღეგრძელობაზე ერთნაირად ძლიერ გავლენას ახდენს როგორც მოლეკულური გენეტიკა, ისე ჩვენი სოციალური გარემო - კერძოდ კი, ბედნიერი ქორწინება.
როგორ წინასწარმეტყველებენ გენები ნაადრევ სიკვდილს
ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული მასშტაბური კვლევის ფარგლებში, მეცნიერებმა 11 000-ზე მეტი ქსოვილის ნიმუში (თაგვების, მაკაკებისა და ადამიანების) გააანალიზეს. მათ აღმოაჩინეს დაბერების საერთო მოლეკულური ნიშნები, რომლებიც ზუსტად პროგნოზირებენ, თუ რამდენად სწრაფად ბერდება სხეული და როგორია ნაადრევი სიკვდილის რისკი.
გამოვლინდა ორი კრიტიკულად მნიშვნელოვანი გენი - CDKN1A და LGALS3. ამ გენების ცილების მაღალი აქტივობა პირდაპირ კავშირშია ნაადრევი სიკვდილის გაზრდილ რისკთან და ერთდროულად რამდენიმე ქრონიკული დაავადების განვითარებასთან.
კვლევამ აჩვენა, რომ დაბერება ოთხი ძირითადი პროცესით ვლინდება:
-
ქრონიკული ანთება;
-
უჯრედების თანდათანობითი დაღლილობა;
-
მეტაბოლიზმის შენელება;
-
დნმ-ის დაზიანების დაგროვება.
ამ პროცესების ზუსტად შესაფასებლად მკვლევარებმა შეიმუშავეს სპეციალური ალგორითმი - ე.წ. „დაბერების საათი“. ალგორითმი ავლენს, სხეულის რომელი ნაწილები ბერდება უფრო სწრაფად. ექსპერიმენტებმა დაადასტურა, რომ კალორიებით შეზღუდული დიეტა აუმჯობესებს მიტოქონდრიულ ფუნქციას და დაბერების პროცესს უჯრედულ დონეზე ანელებს.
როგორ ახანგრძლივებს სიცოცხლეს ბედნიერი ქორწინება
თუ გენები უჯრედულ დონეზე განსაზღვრავენ ჩვენს ასაკს, ჩვენი სოციალური არჩევანი მას რეალურ ცხოვრებაში ცვლის. სტატისტიკა ადასტურებს, რომ ქორწინებას (მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მეუღლეებს ერთმანეთი უყვართ და მხარს უჭერენ) ჯანმრთელობაზე უდიდესი დადებითი გავლენა აქვს:
-
გული და სისხლძარღვები უკეთ მუშაობს: ბრიგემ იანგის უნივერსიტეტის კვლევით, ბედნიერად დაქორწინებულ ადამიანებს აქვთ უფრო დაბალი არტერიული წნევა, ვიდრე მათ მარტოხელა თანატოლებს. ინფარქტის შემთხვევაშიც კი, დაქორწინებულ პაციენტებში გამოჯანმრთელების პროცესი გაცილებით სწრაფად და ეფექტურად მიმდინარეობს.
-
ძლიერი ფსიქოლოგიური მდგრადობა: უპირობო მხარდაჭერის არსებობა და პრობლემებზე საუბრის შესაძლებლობა სტრესის დონეს მკვეთრად ამცირებს. დაქორწინებულ ქალებს გაცილებით იშვიათად უვითარდებათ დეპრესია და შფოთვითი აშლილობები.
-
ალცჰაიმერის დაავადების დაბალი რისკი: ნევროლოგების გაფრთხილებით, ხანდაზმული ადამიანების მესამედს ალცჰაიმერის რისკი ემუქრება. სტატისტიკურად, ბედნიერ ქორწინებაში ყოფნა ამ მძიმე დაავადების განვითარების რისკს 43%-ით ამცირებს.
-
ონკოლოგიური დაავადებების დამარცხების მაღალი შანსი: ჟურნალ Cancer-ის მონაცემებით, ქორწინება არ ამცირებს კიბოს გაჩენის რისკს, მაგრამ ის მკვეთრად ზრდის წარმატებული მკურნალობის (რემისიის) ალბათობას - მამაკაცებში 27%-ით, ხოლო ქალებში 19%-ით. ამის მთავარი მიზეზი მზრუნველი მეუღლეა, რომელიც ეხმარება პაციენტს სიმპტომების ადრეულ აღმოჩენაში, არ აცდენს ექიმთან ვიზიტებს და უზრუნველყოფს მკურნალობის რეჟიმის მკაცრ დაცვას.