მარტოობის ფარული საფრთხეები: ფიზიკური ტკივილი, ანთება და ბუნების დამცავი ძალა
მარტოობა რეალური, გლობალური მასშტაბის ფიზიკური პრობლემაა. ის იწვევს ფიზიკურ ტკივილს, ანგრევს მამაკაცების ჯანმრთელობას და ქრონიკული დაავადებების რისკს ზრდის. თუმცა, მეცნიერებმა ამ მდგომარეობიდან გამოსავალსაც მიაგნეს.
მარტოობა და ფიზიკური ტკივილი - უჩვეულო კავშირი
ჟურნალ Scientific Reports (SR)-ში გამოქვეყნებული გლობალური კვლევის თანახმად, რომელიც 139 ქვეყნის 256 000-ზე მეტ ადამიანს მოიცავდა, მარტოობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული ფიზიკურ ტკივილთან.
ანალიზმა აჩვენა, რომ ადამიანები, რომლებიც მარტოობას გრძნობენ:
-
2.1-ჯერ უფრო ხშირად განიცდიან ფიზიკურ ტკივილს;
-
25.8%-ით უფრო ხშირად აწუხებთ შფოთვა, სტრესი და სევდა;
-
1.8-ჯერ უფრო ხშირად უვლინდებათ ჯანმრთელობის ქრონიკული პრობლემები.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მარტოობასა და ტკივილს შორის კავშირის 60% სტრესით აიხსნება. ასაკს ამ შემთხვევაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს - მარტოობისგან გამოწვეულ ტკივილს ახალგაზრდებიც ისევე განიცდიან, როგორც ხანდაზმულები.
რატომ ანგრევს მარტოობა და განშორება მამაკაცის ჯანმრთელობას
მარტოობის გავლენა განსაკუთრებით დამანგრეველია მამაკაცებისთვის. ჟურნალ Journal of Epidemiology & Community Health-ში გამოქვეყნებულმა დანიურმა კვლევამ 48-დან 62 წლამდე ასაკის თითქმის 5,000 ადამიანის მონაცემები გააანალიზა (დაკვირვება 25 წელი გრძელდებოდა).
მეცნიერები სისხლში სისტემური ანთების ორ ძირითად ბიომარკერს - ინტერლეიკინ 6-სა (IL-6) და C-რეაქტიულ ცილას (CRP) სწავლობდნენ. ქრონიკული სისტემური ანთება კიბოს, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისა და დიაბეტის განვითარების მთავარი რისკ-ფაქტორია.
აღმოჩნდა, რომ პირად ცხოვრებაში მრავალრიცხოვანი წარუმატებლობა და მარტოობა უარყოფითად მხოლოდ მამაკაცების ჯანმრთელობაზე აისახება:
-
მამაკაცებში, რომლებმაც საყვარელ ადამიანთან 2 ან მეტი დაშორება გადაიტანეს, ანთების მარკერები (IL-6 და CRP) 17%-ით მაღალი იყო.
-
მათში, ვინც 7 წელზე მეტხანს ცხოვრობდა მარტო, CRP 11%-ით, ხოლო IL-6 12%-ით მაღალი აღმოჩნდა.
ქალებში მსგავსი ტენდენცია არ დაფიქსირებულა. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ გენდერული სხვაობის მიზეზი სტრესთან გამკლავების მექანიზმებშია: მამაკაცები პირადი პრობლემების საპასუხოდ უფრო ხშირად მიმართავენ არაჯანსაღი ცხოვრების წესს (ალკოჰოლი, თამბაქო), რაც ორგანიზმში ანთებით პროცესებს აღვივებს.
გამოსავალი: როგორ გვიცავს ბუნებაში გასეირნება მარტოობისგან
თუ მარტოობა ასეთ მძიმე ფიზიკურ კვალს ტოვებს, როგორ შეგვიძლია თავის დაცვა? ნორვეგიის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (Health & Place) კვლევამ აჩვენა, რომ სუფთა ჰაერზე, ბუნებაში გასეირნება მარტოობისგან დამცავი საუკეთესო მექანიზმია.
საინტერესოა, რომ ყველა ფიზიკური აქტივობა ერთნაირად ეფექტური არ არის. მაგალითად, სირბილი ხშირად პირად მიღწევებზეა ფოკუსირებული და მარტოობის განცდას ვერ ხსნის. სამაგიეროდ, სიარული ადამიანს საშუალებას აძლევს, გარემოს დააკვირდეს - მოუსმინოს ხმებს, აღიქვას სინათლე და პეიზაჟები.
მარტოობა ხშირად კუთვნილების გრძნობის ნაკლებობითაა გამოწვეული. ბუნება კი აღიქმება, როგორც სოციალური ნორმებისა და განსჯისგან სრულიად თავისუფალი სივრცე. ბუნებასთან კავშირი ეხმარება ადამიანს:
-
იგრძნოს თავი უფრო დიდი ეკოსისტემისა და სამყაროს ნაწილად;
-
გადააფასოს ის დამანგრეველი აზრები, რომლებიც მარტოობას იწვევს;
-
გაიმყაროს ფსიქოლოგიური კეთილდღეობა შფოთვისა და სტრესის გარეშე.