ბაქტერიები ქლორჰექსიდინის მიმართ რეზისტენტობას ავითარებენ
სწორედ ამგვარი გარემო უწყობს ხელს ბაქტერიების მიერ სადეზინფექციო ქიმიკატების მიმართ რეზისტენტობის (გამძლეობის) გამომუშავებას.
ამერიკელმა მეცნიერებმა საავადმყოფოებში ქლორჰექსიდინის მიმართ რეზისტენტული ბაქტერიები აღმოაჩინეს და დაწესებულების მასშტაბით მათი გავრცელების არეალი შეისწავლეს. კვლევის შედეგები და ავტორების რეკომენდაციები ანტისეპტიკების რაციონალური გამოყენების შესახებ ჟურნალში Environmental Science & Technology გამოქვეყნდა.
როგორ ვითარდება რეზისტენტობა?
ბაქტერიები ეგუებიან ანტისეპტიკების იმ მცირე დოზებს, რომლებიც პაციენტების კანის ან ზედაპირების დამუშავების შემდეგ რჩება. პრობლემას ამწვავებს ის ფაქტიც, რომ ბაქტერიებს უნარი აქვთ, ერთმანეთს დნმ-ის ფრაგმენტები გაუცვალონ, რაც ანტიბიოტიკებისა და ანტისეპტიკების მიმართ მათი რეზისტენტობის განვითარებას კიდევ უფრო აჩქარებს.
მკვლევარებმა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებებში (საწოლის მოაჯირებიდან, სინათლის ჩამრთველებიდან, ნიჟარის სადრენაჟე მილებიდან და სხვა ზედაპირებიდან) 219 ნიმუში შეაგროვეს და 1400 ბაქტერია გამოყვეს. აღმოჩნდა, რომ მათი 36% ქლორჰექსიდინის მიმართ რეზისტენტული იყო. ასეთ ბაქტერიებს შორისაა:
-
Pseudomonas aeruginosa
-
Stenotrophomonas maltophilia
-
Elizabethkingia miricola
ანტისეპტიკების კვალი ზედაპირებზე
იმის შესამოწმებლად, თუ რამდენ ხანს ძლებს ქლორჰექსიდინი საგნებზე, მეცნიერებმა ის სხვადასხვა მასალაზე დაიტანეს. ანტისეპტიკური საშუალების კვალი პლასტმასზე, ლითონსა და ლამინატზე 24 საათის განმავლობაში ნარჩუნდებოდა - წყლითა და სხვა ქიმიკატებით გაწმენდის შემდეგაც კი.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს რაოდენობა მიკროორგანიზმების სრულად მოსასპობად არასაკმარისი იყო, ის ხელს არ უშლიდა ყველაზე ძლიერი ბაქტერიების გადარჩენასა და ადაპტაციას. გარდა ამისა, თუმცა ქლორჰექსიდინი მხოლოდ პაციენტების კანზე გამოიყენებოდა, მისი კვალი საავადმყოფოს სხვადასხვა ადგილას დაფიქსირდა.
ყველაზე დიდი ბაქტერიული კერა ნიჟარებში აღმოჩნდა. წყლის შესხურება წარმოქმნიდა აეროზოლის ნაწილაკებს, რომლებიც ბაქტერიებს ჰაერში ავრცელებდა.
მკვლევართა რეკომენდაცია: ქლორჰექსიდინი მედიცინაში ფართოდ გამოიყენება, თუმცა ბაქტერიული რეზისტენტობის რისკის შესამცირებლად, აუცილებელია ანტისეპტიკების უფრო მიზნობრივი და ფრთხილი გამოყენება. მნიშვნელოვანია შენობაში ჰაერის სათანადო ცირკულაციის უზრუნველყოფაც.
რა არის ქლორჰექსიდინი?
ქლორჰექსიდინი ფართო სპექტრის ადგილობრივი ანტისეპტიკური და სადეზინფექციო საშუალებაა, რომელიც მედიცინაში 60 წელზე მეტია წარმატებით გამოიყენება.
ეფექტურობა: ის მოქმედებს გრამდადებით და გრამუარყოფით ბაქტერიებზე (Treponema spp., Neisseria gonorrhoeae, Ureaplasma spp., Bacteroides fragilis, Chlamydia spp.), უმარტივესებზე (Trichomonas vaginalis), ვირუსებსა და სოკოებზე. ბაქტერიული სპორების წინააღმდეგ ის ეფექტურია მხოლოდ მომატებული ტემპერატურის პირობებში (>30°C).
ისტორია:
-
1947 წელი: პირველად სინთეზირდა მალარიის საწინააღმდეგო პრეპარატების შემუშავების პროცესში.
-
1954 წელი: Imperial Chemical Industries-მა კომერციულ ბაზარზე გამოუშვა ქლორჰექსიდინის გლუკონატი ბრენდული სახელწოდებით „Gibitan“, როგორც კანისა და ჭრილობების სამკურნალო საშუალება.
-
1957 წელი: პრეპარატის ჩვენებები გაფართოვდა და მისი გამოყენება დაიწყო ოფთალმოლოგიაში, უროლოგიაში, გინეკოლოგიასა და ოტოლარინგოლოგიაში.
-
1959 წელი: დაიწყო მისი აქტიური გამოყენება სტომატოლოგიაში, კბილზე ბაქტერიული ნადების კონტროლის მიზნით.