ჟურნალ Science Immunology-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, კანის ტრავმამ, ნაკაწრმა ან თუნდაც მზის დამწვრობამ შეიძლება ორგანიზმში ახალი საკვების მიმართ ალერგიული რეაქცია პროვოციროს.

როგორ მუშაობს ახალი მექანიზმი?

თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ალერგია ვითარდება იმ შემთხვევაში, თუ ორგანიზმში ახალი საკვები ცილა კანის დაზიანებისთანავე ხვდება.

კვლევამ გამოავლინა რამდენიმე საინტერესო დეტალი:

• დროის ფანჯარა: ეფექტი ვლინდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ორგანიზმი იღებს მისთვის მანამდე უცნობ საკვებს კანის დაზიანებიდან რამდენიმე საათში.

• იმუნური მეხსიერება: თუ იგივე საკვებს დაზიანებიდან მეორე დღეს მიიღებენ, ალერგიული რეაქცია აღარ ვითარდება.

• დაზიანების ტიპები: მეცნიერებმა გამოსცადეს კანის სხვადასხვა სახის ტრავმა — ნაჩხვლეტები, ჭრილობები და მზის დამწვრობაც კი.

ყველა ზემოთ ჩამოთვლილ შემთხვევას თან ახლდა ციტოკინების (იმუნური სისტემის სასიგნალო მოლეკულების) გამომუშავება. სწორედ ეს მოლეკულები ააქტიურებენ იმუნურ სისტემას და აიძულებენ მას, ახლად მიღებული საკვები „დაიმახსოვროს“, როგორც პოტენციური საფრთხე და ალერგენი.

რატომ შეიცვალა ძველი შეხედულებები?

ადრე მედიცინაში დომინირებდა მოსაზრება, რომ საკვებისმიერი ალერგია ვითარდებოდა მაშინ, როდესაც ალერგენი (მაგალითად, საკვების ნაწილაკი) პირდაპირ ხვდებოდა ანთებით, დაზიანებულ კანზე.

თუმცა, კვლევის ავტორები (დერმატოლოგები და რევმატოლოგები) ამ თეორიას სკეპტიკურად უყურებდნენ. ლოგიკურია, რომ მაგალითად, ბავშვები ინსტინქტურად არ ისვამენ საკვებს მტკივნეულ, ანთებად კანზე. ახალმა აღმოჩენამ დაადასტურა, რომ საკმარისია კანის დაზიანებისა და ახალი საკვები პროდუქტის მიღების დროში უბრალო დამთხვევა, რათა იმუნურმა სისტემამ არაადეკვატური რეაქცია გამოავლინოს.

ექსპერტების დასკვნა: კანის დამცველობითი ბარიერის რღვევა მხოლოდ კოსმეტიკური პრობლემა არ არის. მას შეუძლია გამოიწვიოს სერიოზული სისტემური დაავადებები, მათ შორის ნაწლავების ანთებითი დაავადება, ართრიტი და მძიმე ალერგიები.

რა უნდა ვიცოდეთ კანის დაზიანების შესახებ?

ვინაიდან კანის მთლიანობის შენარჩუნებას ჩვენი იმუნიტეტისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, როგორ ვმართოთ კანის ტრავმები.

კანის დაზიანება არის მისი მთლიანობის ან სტრუქტურის ნებისმიერი დარღვევა, რომელიც შეიძლება იყოს როგორც მექანიკური (ჭრილობები, სისხლჩაქცევები), ისე პათოლოგიური (დაავადებები, ინფექციები).

კანის დაზიანების ძირითადი ტიპები:

• ტრავმული: ნაკაწრები, აბრაზიები, ზედაპირული და ღრმა ჭრილობები, ჩხვლეტები.

• კანის რღვევა (აქერცვლა): განსაკუთრებით ხშირია ხანდაზმულ ადამიანებში, როდესაც კანის ზედა ფენა ხახუნის ან სიმშრალის გამო ადვილად ზიანდება.

• თერმული და ქიმიური: სხვადასხვა ხარისხის დამწვრობა (მათ შორის მზის) და ნაწოლები.

• ინფექციური/ანთებითი: ატოპიური და კონტაქტური დერმატიტი, ჰერპესი, სოკოვანი ინფექციები (მიკოზები), პაპილომები.

ჭრილობის შეხორცების 4 ეტაპი:

1. სისხლდენის კონტროლი (ჰემოსტაზი).

2. ანთებითი პროცესი (ორგანიზმი ებრძვის ბაქტერიებს).

3. პროლიფერაცია (ახალი ქსოვილებისა და უჯრედების წარმოქმნა).

4. ეპითელიზაცია (კანის სტრუქტურის საბოლოო აღდგენა).

პირველადი დახმარება და მოვლა: როგორ დავიცვათ თავი გართულებებისგან?

თუ თქვენ ან თქვენს შვილს კანი დაგიზიანდათ, სწრაფი და სწორი რეაგირება შეამცირებს როგორც ინფექციის, ისე იმუნური სისტემის ზედმეტი სტიმულაციის (ანთების) რისკს:

1. სისხლდენის შეჩერება: დააწექით ჭრილობას სუფთა ქსოვილით ან მარლით და დაადეთ მსუბუქი გამოსაკრავი.

2. გაწმენდა: ინფექციის თავიდან ასაცილებლად, აუცილებლად ჩამობანეთ ჭრილობა გამდინარე წყლითა და უსპირტო ანტისეპტიკური საშუალებებით (სპირტი კანს უფრო მეტად აზიანებს და ანელებს შეხორცებას).

3. დაცვა: დაფარეთ ჭრილობა სტერილური ან წებოვანი სახვევით (პლასტირით), რათა დაიცვათ ბაქტერიებისა და ჭუჭყისგან.

4. ექიმთან ვიზიტი: აუცილებლად მიმართეთ ექიმს, თუ ჭრილობა ღრმაა, არ ჩერდება სისხლდენა, ან შეამჩნევთ ინფექციის ნიშნებს: ძლიერ სიწითლეს, ჩირქს, შეშუპებასა და ტემპერატურის მატებას.

გახსოვდეთ: კანის ჯანმრთელობაზე ზრუნვა მთლიანი ორგანიზმის, მათ შორის იმუნური სისტემის სიჯანსაღის საწინდარია.