ლალი ჩხიკვაძე

სანამ მეცნიერები ლაბორატორიებში გულის უჯრედების გაახალგაზრდავების ინოვაციურ გზებს ეძებენ, ჩვენი ყოველდღიური ჩვევებით ხშირად თავადვე ვაჩქარებთ ამ სასიცოცხლო ორგანოს ცვეთას.

რა ეტაპზეა თანამედროვე მეცნიერება გულის დაბერების შესაჩერებლად და რა ყოველდღიურ შეცდომას ვუშვებთ ჩვენ?

მეცნიერული გარღვევა: ნაპოვნია გულის დაბერების შენელების გზა

იაპონელმა მეცნიერებმა, გაკუშუინის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესორის, შიგერუ იანაგის ხელმძღვანელობით, მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწიეს. მათ აღმოაჩინეს გზა, რომელიც არა მხოლოდ ანელებს გულის ფუნქციის ასაკობრივ დაქვეითებას, არამედ ნაწილობრივ აღადგენს კიდეც მას.

კვლევის მთავარი ობიექტი მიტორუბინი გახდა - ბერბერინისგან მიღებული ბუნებრივი ნივთიერება. ლაბორატორიულ თაგვებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ მიტორუბინი რადიკალურად აუმჯობესებს უჯრედის „ელექტროსადგურების“ - მიტოქონდრიების მუშაობას.

როგორ მუშაობს მიტორუბინი? „ასაკის მატებასთან ერთად ორგანიზმში მიტოქონდრიების რაოდენობა მცირდება, მათი ფუნქცია კი სუსტდება, რაც ენერგიის დეფიციტს იწვევს“, - განმარტავს პროფესორი იანაგი.

კვლევამ დაადასტურა, რომ მიტორუბინი ზრდის სპეციფიკური მოლეკულების - MITOL-ის ექსპრესიას. ეს მოლეკულები წარმოადგენენ ერთგვარ „მიტოქონდრიული ხარისხის კონტროლის სისტემას“, რომელთა დონეც დაბერებასთან ერთად იკლებს. მიტორუბინის ზემოქმედებით არა მხოლოდ ძლიერდება მიტოქონდრიების მიერ ენერგიის გამომუშავების უნარი, არამედ იზრდება მათი რაოდენობაც.

მართალია, ეს შედეგები ჯერჯერობით მხოლოდ ცხოველებზე ჩატარებულ მოდელებს ეფუძნება და ადამიანებზე კლინიკურ კვლევებს მოითხოვს, თუმცა მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ეს აღმოჩენა ახალი თერაპიული სტრატეგიების საფუძველი გახდება. მიტოქონდრიული დისფუნქცია მრავალი ასაკობრივი დაავადების მიზეზია და მისი მართვა უდიდესი წინგადადგმული ნაბიჯი იქნება ქრონიკული დაავადებების პრევენციაში.

რას ვაშავებთ ყოველდღიურად: დაგვიანებული ვახშმის ფარული რისკები

სანამ მედიცინა უჯრედულ დონეზე დაბერების შეჩერებას ცდილობს, ჩვენი ცხოვრების წესი პირდაპირ გავლენას ახდენს გულის ჯანმრთელობაზე. ერთ-ერთი ყველაზე დამაზიანებელი ჩვევა, რომელიც გულ-სისხლძარღვთა სისტემას საფრთხეს უქმნის, დაგვიანებული ვახშამია.

ღამით ორგანიზმის ბიორიტმი იცვლება და მეტაბოლიზმი ბუნებრივად ნელდება. გვიან საათებში, განსაკუთრებით კი მძიმე, ცხიმიანი ან მარილიანი კერძების მიღება, სხეულისთვის უდიდეს სტრესს წარმოადგენს.

რა ემართება ორგანიზმს დაგვიანებული ვახშმის დროს?

• არტერიული წნევის მატება: გვიან მიღებული მარილიანი და კალორიული საკვები იწვევს წნევის ციფრების მატებას ზუსტად იმ დროს, როცა გული და სისხლძარღვები უნდა ისვენებდეს.

• მეტაბოლური დარღვევები: შენელებული მონელების გამო, სისხლში გლუკოზისა და ცხიმის დონე ხანგრძლივად რჩება მაღალი. დროთა განმავლობაში ეს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მძლავრ რისკ-ფაქტორად იქცევა.

• დამატებითი დატვირთვა ორგანოებზე: საჭმლის მომნელებელი და კარდიოვასკულური სისტემები იძულებულნი არიან იმუშაონ საგანგებო რეჟიმში.

გვიან ჭამის რეგულარული ჩვევა პირდაპირ კავშირშია ჭარბი წონის განვითარებასთან, ლიპიდური ცვლის დარღვევებთან და, რაც ყველაზე საყურადღებოა, გულის იშემიური დაავადების მაღალ რისკთან.

გულის ჯანმრთელობისა და ახალგაზრდობის შენარჩუნება კომპლექსური მიდგომაა. მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერება დიდ იმედებს გვაძლევს მიტორუბინის მსგავსი აღმოჩენებით, მთავარი პასუხისმგებლობა მაინც ჩვენს ყოველდღიურ არჩევანზე - მათ შორის, კვების რეჟიმის მოწესრიგებაზე დგას.