დიაბეტის დროს სისხლში შაქრის კონტროლის გაუმჯობესების მოულოდნელი ფაქტორი გამოვლინდა
სამუშაო საათებში ბუნებრივი დღის სინათლის ზემოქმედება ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ადამიანებში სისხლში შაქრის კონტროლს აუმჯობესებს. სწორედ ასეთ დასკვნამდე მივიდნენ სამეცნიერო ჟურნალ Cell Metabolism-ში (CM) გამოქვეყნებული ახალი კვლევის ავტორები.
ექსპერიმენტში მონაწილეობა ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის მქონე 13-მა ადამიანმა მიიღო. ოთხნახევარი დღის განმავლობაში ისინი ორ განსხვავებულ გარემოში იმყოფებოდნენ: ერთ შემთხვევაში — ფანჯრებიან, ბუნებრივი სინათლით განათებულ ოთახში, ხოლო მეორე შემთხვევაში — სტანდარტული, მუდმივი ხელოვნური განათების პირობებში, რომელიც ტიპურ საოფისე გარემოს წააგავდა. აღსანიშნავია, რომ კვლევის პროცესში მკაცრად კონტროლდებოდა მონაწილეთა დიეტა, ძილის რეჟიმი, ფიზიკური აქტივობა და მედიკამენტების მიღების გრაფიკი.
შედეგებმა აჩვენა, რომ დღის სინათლეზე ყოფნისას მონაწილეთა სისხლში გლუკოზის მაჩვენებელი ნორმის ფარგლებში გაცილებით დიდი ხნის განმავლობაში ნარჩუნდებოდა. გარდა ამისა, მათი ორგანიზმი ენერგიის წყაროდ არა მხოლოდ ნახშირწყლებს, არამედ ცხიმსაც უფრო აქტიურად იყენებდა, რაც გაცილებით მოქნილ და ჯანსაღ მეტაბოლიზმზე მიუთითებს.
მეცნიერებმა ასევე აღმოაჩინეს, რომ ბუნებრივი სინათლე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა საღამოს საათებში მელატონინის დონესა და კუნთების ე.წ. „შინაგანი საათის“ (ცირკადული რიტმების) ფუნქციონირებაზე. კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ დღის სინათლეზე წვდომა შესაძლოა მეტაბოლური ჯანმრთელობის მხარდასაჭერად მარტივ და ეფექტურ დამატებით ფაქტორად იქცეს. თუმცა, მათივე თქმით, ამ მიგნებების საბოლოოდ დასადასტურებლად უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევების ჩატარებაა საჭირო.
რა უნდა ვიცოდეთ ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის შესახებ?
ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტი ქრონიკული მეტაბოლური დაავადებაა. ამ დროს ორგანიზმის უჯრედები ინსულინზე სათანადოდ ვეღარ რეაგირებენ (ვითარდება ინსულინრეზისტენტობა), რაც სისხლში გლუკოზის (შაქრის) დონის ქრონიკულ მატებას იწვევს. დაავადების განვითარების ძირითადი მიზეზებია: ჭარბი წონა, გენეტიკური წინასწარგანწყობა (ოჯახური ანამნეზი) და ცხოვრების პასიური, უმოძრაო წესი.
მკურნალობის პროცესი კომპლექსურია და მოიცავს დიეტას, ფიზიკურ აქტივობას, წონის კონტროლსა და სისხლში შაქრის დონის მარეგულირებელი მედიკამენტების (მაგალითად, მეტფორმინის) მიღებას.
ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტის ძირითადი მახასიათებლები:
-
სიმპტომები: მუდმივი წყურვილის შეგრძნება, ხშირი შარდვა, მადის გაძლიერება, ქრონიკული დაღლილობა, ჭრილობების შეხორცების პროცესის შენელება, ასევე ჩხვლეტისა თუ დაბუჟების შეგრძნება კიდურებში (ხელებსა და ფეხებში).
-
დიაგნოსტიკა: დიაგნოზი ისმება უზმოზე სისხლში გლუკოზისა და გლიკირებული ჰემოგლობინის (HbA1c) ტესტების საფუძველზე.
-
რისკები: ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტი სიცოცხლის ხანგრძლივობას საშუალოდ 10 წლით ამცირებს. ამასთან, ის მნიშვნელოვნად ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისა და თირკმლის უკმარისობის განვითარების რისკს.
პრევენცია და მკურნალობა:
- დიეტა: აუცილებელია რაციონში გადამუშავებული საკვების, ტკბილეულისა და ნაჯერი ცხიმების შეზღუდვა.
- ფიზიკური აქტივობა: რეკომენდებულია მინიმალური დატვირთვა — დღეში 30-წუთიანი ფეხით სეირნობა.
- წონის კორექცია: სხეულის მასის 7–10%-ით შემცირებას დაავადების გართულების რისკების საგრძნობლად დაწევა შეუძლია.
ტრადიციულად, ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტი 45 წელს გადაცილებულ ადამიანებში უფრო ხშირად ვლინდება, თუმცა, სიმსუქნის ეპიდემიის ფონზე, ეს დიაგნოზი სულ უფრო ხშირად უდგინდებათ ბავშვებსა და მოზარდებსაც.