მეხსიერების დაქვეითების მიზეზები და ომეგა-3-ის გავლენა - მკურნალი.გე

ჟურნალში The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease (JPAD) გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავების დანამატების მიღება, შესაძლოა, ხანდაზმულებში კოგნიტური ფუნქციის უფრო სწრაფ დაქვეითებას უკავშირდებოდეს.

მეცნიერებმა 819 მონაწილის მონაცემები გააანალიზეს (მათგან 273 რეგულარულად იღებდა ომეგა-3-ის დანამატებს) და ისინი საკონტროლო ჯგუფს შეადარეს. ხუთი წლის განმავლობაში მკვლევარები მათ კოგნიტურ მაჩვენებლებსა და თავის ტვინის სკანირების შედეგებს აკვირდებოდნენ. რამდენიმე ძირითადი ტესტის მიხედვით, დანამატების მიმღებ პირებს მეხსიერებისა და აზროვნების უფრო სწრაფი დაქვეითება აღენიშნებოდათ.

აღსანიშნავია, რომ ეს სხვაობა გენეტიკური ფაქტორებით არ აიხსნება: ორივე ჯგუფში ერთნაირი რაოდენობით იყვნენ APOE ε4 გენის (ალცჰაიმერის დაავადების რისკ-ფაქტორი) მატარებლები. გარდა ამისა, მონაწილეებს არ აღენიშნებოდათ ამილოიდური ფოლაქების ან ტაუ-ცილების დაგროვების მატება, რაც ნეიროდეგენერაციის კლასიკურ ნიშნებს წარმოადგენს.

სამაგიეროდ, მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ ომეგა-3-ის მომხმარებლებში, თავის ტვინში გლუკოზის მეტაბოლიზმი იყო შემცირებული, რაც შესაძლოა ნეირონული კავშირების გაუარესებაზე მიუთითებდეს. ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ეს დაკვირვებითი ხასიათის კვლევაა, თუმცა მისი შედეგები ეჭვქვეშ აყენებს ფართოდ გავრცელებულ მოსაზრებას, თითქოს ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები ტვინის დასაცავად უპირობოდ სასარგებლოა.

რა უნდა ვიცოდეთ მეხსიერების დაქვეითების შესახებ?

მეხსიერების დაქვეითება საკმაოდ გავრცელებული პრობლემაა. ის შეიძლება გამოწვეული იყოს სტრესით, ძილის ნაკლებობით, ვიტამინების (B12, ფოლატი) დეფიციტით, ან სისხლძარღვოვანი და ნევროლოგიური დაავადებებით (მაგალითად, ალცჰაიმერი ან ტრავმა). სიმპტომები ხშირად მოიცავს გულმავიწყობას, ყურადღების გაფანტვას, კონცენტრაციის უნარის დაქვეითებასა და ახალი ინფორმაციის დამახსოვრების სირთულეს. ზუსტი დიაგნოზის დასასმელად აუცილებელია ნევროლოგის კონსულტაცია, თუმცა, პირველ რიგში, რეკომენდებულია ძილისა და კვების რეჟიმის მოწესრიგება.

მეხსიერების დაქვეითების ძირითადი გამომწვევი მიზეზები:

• ფსიქოლოგიური და ყოველდღიური ფაქტორები: ქრონიკული სტრესი, გადაღლა, უძილობა, ემოციური დაძაბულობა.

• ცხოვრების წესი: არაჯანსაღი კვება, ფიზიკური აქტივობის დეფიციტი, თამბაქოსა და ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება.

• სამედიცინო მდგომარეობები: სისხლძარღვოვანი დემენცია, ალცჰაიმერის ან პარკინსონის დაავადება, ინსულტის შემდგომი მდგომარეობა და თავის ტვინის ტრავმული დაზიანება.

• ფიზიოლოგიური ფაქტორები: B12 ვიტამინისა და ფოლატის დეფიციტი, ჰიპოთირეოზი, ძილის აპნოე.

• მედიკამენტები: სედატიური საშუალებების, ტრანკვილიზატორების ან ანტიდეპრესანტების ხანგრძლივი მოხმარება.

პრობლემის ადრეული ნიშნები:

1. ნივთების ხშირი დაკარგვა.

2. ყურადღების გაფანტვა და კონცენტრაციის უუნარობა.

3. საუბრისას ერთი და იმავე კითხვის მრავალჯერ გამეორება.

4. შესაბამისი სიტყვების პოვნის სირთულე, სახელებისა და სახეების დავიწყება.

5. სივრცესა ან დროში დეზორიენტაცია.

რეკომენდაციები მეხსიერების გასაუმჯობესებლად:

• ტვინის ვარჯიში: უცხო ენების შესწავლა, ლექსების დასწავლა, კროსვორდებისა და ლოგიკური ამოცანების ამოხსნა.

• ძილი: სრულფასოვანი ძილი (7-8 საათი), რაც აუცილებელია ინფორმაციის ტვინში გასამყარებლად.

• ფიზიკური აქტივობა: რეგულარული ვარჯიში და სუფთა ჰაერზე სეირნობა სისხლის მიმოქცევის გასაუმჯობესებლად.

• ჯანსაღი კვება: ვიტამინებითა და მინერალებით მდიდარი, დაბალანსებული რაციონი.

მნიშვნელოვანია: თუ შენიშნავთ მეხსიერების უეცარ დაქვეითებას ან ჩავარდნას (ამნეზიას), დაუყოვნებლივ მიმართეთ ნევროლოგს შესაბამისი სამედიცინო გამოკვლევების ჩასატარებლად.