მეცნიერებმა „უხილავი“ მტრის წინააღმდეგ ბრძოლის გზას მიაგნეს - რევოლუციური ნაბიჯი ეპშტეინ-ბარის ვირუსის დასამარცხებლად
თუმცა, მისი გააქტიურება მძიმე ონკოლოგიურ და ნეიროდეგენერაციულ დაავადებებს უკავშირდება. საუბარია ეპშტეინ-ბარის ვირუსზე (EBV), რომლის წინააღმდეგ ეფექტური თერაპიის შექმნაში ფრედ ჰაჩის კიბოს ცენტრის მეცნიერებმა გარდამტეხ წარმატებას მიაღწიეს.
კვლევა, რომელიც ავტორიტეტულ ჟურნალ Cell Reports Medicine (CRM)-ში გამოქვეყნდა, გვთავაზობს სრულიად ახალ მიდგომას: ვირუსის ბლოკირებას მანამ, სანამ ის უჯრედში შეღწევას მოასწრებს.
რა არის ეპშტეინ-ბარის ვირუსი და რატომ არის ის საშიში?
ეპშტეინ-ბარის ვირუსი (EBV) ჰერპესვირუსების ოჯახს მიეკუთვნება. მას ხშირად „კოცნის დაავადებას“ უწოდებენ, რადგან უპირატესად ნერწყვის საშუალებით გადადის. ადამიანების უმეტესობა ამ ვირუსით ბავშვობაში ან ახალგაზრდობაში ინფიცირდება.
მიუხედავად იმისა, რომ პირველადი ინფექცია ხშირად მსუბუქად ან საერთოდ უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, ვირუსი ორგანიზმს არასოდეს ტოვებს - ის სამუდამოდ რჩება B-ლიმფოციტებში (იმუნურ უჯრედებში). ბოლო დროინდელმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ EBV არის ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი მიზეზი ისეთი მძიმე მდგომარეობების, როგორიცაა:
-
გაფანტული სკლეროზი;
-
ჰოჯკინის ლიმფომა და სხვა სიმსივნეები;
-
ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი.
აქამდე ამ ვირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინა ან სპეციფიკური სამკურნალო პრეპარატი არ არსებობდა, რაც მას ერთ-ერთ ყველაზე რთულ გამოწვევად აქცევდა მედიცინაში.
„ჰუმანიზებული“ თაგვები და 100%-იანი შედეგი
ფრედ ჰაჩის ცენტრის გუნდმა გამოსავალი მონოკლონურ ანტისხეულებში იპოვა. მკვლევარებმა გამოიყენეს სპეციალური, გენმოდიფიცირებული თაგვები, რომელთა იმუნური სისტემა ადამიანის მსგავსად ფუნქციონირებს და შეუძლია ადამიანური ანტისხეულების გამომუშავება.
მეცნიერებმა ყურადღება გაამახვილა ორ საკვანძო ვირუსულ ცილაზე:
-
gp350: რომელიც ვირუსს ეხმარება „მოეჭიდოს“ უჯრედს.
-
gp42: რომელიც მოქმედებს როგორც „გასაღები“, რათა ვირუსმა შეაღწიოს უჯრედის შიგნით.
შედეგები შთამბეჭდავი აღმოჩნდა: gp42 ცილის საწინააღმდეგოდ შექმნილმა ანტისხეულმა სრულად დაბლოკა ინფექცია ცდებში. მან ვირუსს უჯრედის „კარი“ ჩაუკეტა, რამაც დაავადების განვითარება შეუძლებელი გახადა.
იმედი ტრანსპლანტაციის საჭიროების მქონე პაციენტებისთვის
ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით კრიტიკულია მათთვის, ვისაც ორგანოების ან ძვლის ტვინის გადანერგვა ესაჭიროება. ტრანსპლანტაციის შემდგომი იმუნოსუპრესიული თერაპია „ასუსტებს“ ორგანიზმის დაცვას, რაც „მძინარე“ ვირუსს გააქტიურების საშუალებას აძლევს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს პოსტტრანსპლანტაციური ლიმფოპროლიფერაციული დარღვევები (PTLD) - ლიმფომის აგრესიული ფორმები.
„ასეთი გართულებები ტრანსპლანტაციის შემდეგ სიკვდილიანობის ხშირი მიზეზია,“ - აღნიშნავს ვაშინგტონის უნივერსიტეტის წარმომადგენელი რეიჩელ ბენდერ იგნასიო. „ვირუსის რეპლიკაციის პრევენციამ შეიძლება რადიკალურად გააუმჯობესოს მკურნალობის შედეგები.“
რა იქნება შემდეგ?
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მომავალში ეს ანტისხეულები პაციენტებისთვის ინფუზიის (გადასხმის) გზით შეყვანილ იქნას, განსაკუთრებით მაღალი რისკის ჯგუფებში. ეს არა მხოლოდ დაიცავს ადამიანებს ინფიცირებისგან, არამედ აღკვეთს ვირუსის რეაქტივაციას უკვე დაინფიცირებულებში.
ამჟამად გუნდი მუშაობს უსაფრთხოების საბოლოო ტესტირებაზე, რათა უახლოეს მომავალში დაიწყოს კლინიკური კვლევები ადამიანებზე. ეს აღმოჩენა კიდევ ერთი ნაბიჯია სამყაროსკენ, სადაც ვირუსებით გამოწვეული კიბო და ნეიროდეგენერაციული დაავადებები აღარ იქნება განუკურნებელი.