რა ფაქტორები აზიანებს ღვიძლს - მკურნალი.გე

ღამის ცვლაში მუშაობამ და არარეგულარულმა კვებამ შეიძლება ღვიძლის ფუნქცია დაარღვიოს მისი შინაგანი ბიოლოგიური რიტმების დარღვევის გზით. ამ დასკვნამდე მივიდნენ ავსტრალიის კუინზლენდის უნივერსიტეტის მეცნიერები. კვლევა გამოქვეყნდა ჟურნალ Nature Metabolism-ში.

როგორც მკვლევარებმა განმარტეს, ადამიანის სხეულს აქვს რამდენიმე ცირკადული „საათი“, რომელიც აკონტროლებს ძირითად ბიოლოგიურ პროცესებს, მათ შორის უმნიშვნელოვანესია ძილისა და სიფხიზლის პროცესების რეგულირება. ღვიძლს, ორგანიზმის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მეტაბოლურ ორგანოს, აქვს საკუთარი რიტმი და 24 საათის განმავლობაში ცილებს სისხლში გამოყოფს არა უწყვეტად, არამედ ტალღებად.

„ღვიძლი ორგანიზმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ორგანოა. ის აწარმოებს და ორგანიზმს აწვდის ჩვენს სისხლში ცირკულირებადი აუცილებელი ცილების უმეტესობას“. „ეს ცილები მონაწილეობენ მეტაბოლიზმის, ანთების და ენერგეტიკული ბალანსის რეგულირებაში, მაგრამ მათი წარმოება მთელი დღის განმავლობაში იცვლება“, - თქვა კვლევის ხელმძღვანელმა, დოქტორმა მელტემ ვეგერმა კუინზლენდის უნივერსიტეტის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტიდან.

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ ღვიძლის მიერ ცილის გამოყოფა მკაცრად სინქრონიზებულია ორგანიზმის ცირკადულ რიტმებთან და ამ პროცესზე ძლიერ გავლენას ახდენს კვების დრო. ჩვეულებრივი ყოველდღიური რუტინის დარღვევა - მაგალითად, ღამის ცვლებში მუშაობა ან არარეგულარული კვების რეჟიმის დროს - იწვევს ამ სისტემის დარღვევებს.

„ჩვენი მონაცემები ეჭვქვეშ აყენებს იმ აზრს, რომ ღვიძლი უწყვეტი ტემპით მუშაობს. ჩვენ ვაჩვენეთ, რომ ძილისა და კვების რეჟიმის დარღვევამ შეიძლება პირდაპირი გავლენა მოახდინოს მის ფუნქციაზე“, - ხაზგასმით აღნიშნა კვლევის წამყვანმა ავტორმა ვეგერმა.

ექსპერიმენტებში მკვლევარებმა ასევე აღმოაჩინეს, რომ რეგულარული კვება ხელს უწყობს ღვიძლის ნორმალური რიტმის შენარჩუნებას. მაგალითისთვის, მონაწილეებში, რომლებიც ყოველ საათში მცირე რაოდენობით საკვებ ნარევს იღებდნენ, ცილის გამოყოფის ცირკადული რიტმები პრაქტიკულად გაქრა.

კვლევის თანაავტორის, დოქტორ ბენჯამინ ვეგერის თქმით, დასკვნები შეიძლება დაეხმაროს ბიოლოგიური რიტმების დარღვევასა და ქრონიკული დაავადებების განვითარებას შორის კავშირის უკეთ გაგებაში.

„ჩვენ ჯერ ბოლომდე არ გვესმის, თუ როგორ იწვევს ღვიძლის „საათის“ დარღვევები დაავადებებს, მაგრამ ცხადია, რომ ასეთი დარღვევები დაკავშირებულია სიმსუქნისა და მეტაბოლური დარღვევების გაზრდილ რისკთან“, - აღნიშნა მან.

ავტორები თვლიან, რომ ღვიძლის ცირკადული რიტმების შემდგომმა შესწავლამ შეიძლება შეცვალოს ქრონიკული დაავადებების პრევენციის მიდგომები, ასევე ღამის ცვლაში მომუშავე პირების კვება და სამუშაოს ორგანიზება.