ვიტამინი თუ საწამლავი? ფალსიფიცირებული დანამატების შავი ბაზარი
რა საფრთხეს შეიცავს ყალბი პრეპარატები?
ფალსიფიცირებული ვიტამინი არ არის მხოლოდ „უშედეგო“ აბი; ის შეიძლება პირდაპირ ტოქსიკური აღმოჩნდეს. ძირითადი რისკებია:
-
ტოქსიკური მინარევები: ხშირად ყალბ პრეპარატებში გვხვდება მძიმე ლითონები (ტყვია, ვერცხლისწყალი, დარიშხანი), რომლებიც ორგანიზმში გროვდება და აზიანებს ნერვულ სისტემას, თირკმელებსა და ღვიძლს.
-
არადეკლარირებული ნივთიერებები: მწარმოებლებმა შეიძლება დაამატონ იაფი ფარმაცევტული საშუალებები (მაგალითად, სტეროიდები ან ანტიბიოტიკები) სწრაფი „ეფექტის“ დასანახად, რაც იწვევს ალერგიულ რეაქციებსა და ჰორმონალურ დარღვევებს.
-
დოზირების დარღვევა: პრეპარატი შეიძლება შეიცავდეს იმაზე ბევრად მეტ ან ნაკლებ ნივთიერებას, ვიდრე ეტიკეტზეა მითითებული. ვიტამინების ჭარბი დოზირება (ჰიპერვიტამინოზი) ისეთივე საშიშია, როგორც დეფიციტი.
-
ბაქტერიული დაბინძურება: არასანიტარულ პირობებში დამზადებული აბები ხშირად შეიცავს ობს ან ბაქტერიებს.
როგორია ვითარება მსოფლიოში და საქართველოში?
მსოფლიო მასშტაბი
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, განვითარებად ქვეყნებში მედიკამენტების დაახლოებით 10-30% შეიძლება იყოს ყალბი. აშშ-სა და ევროპაში ეს პრობლემა ძირითადად ონლაინ გაყიდვებსა და ე.წ. „შავ ბაზარს“ უკავშირდება. ყალბი პროდუქციის უდიდესი ნაწილი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიიდან და ჩინეთიდან მოდის.
საქართველო
საქართველოში ფალსიფიცირებული მედიკამენტების საკითხი მუდმივი კონტროლის საგანია.
-
აფთიაქები: ოფიციალურ სააფთიაქო ქსელებში რისკი მინიმალურია, რადგან ისინი მკაცრად კონტროლდებიან სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ.
-
ონლაინ გამოწერა: ყველაზე დიდი საფრთხე საქართველოში მოდის არასანქცირებული ონლაინ მაღაზიებიდან ან სოციალური ქსელებით (Facebook, Instagram) შეძენილი პროდუქციიდან, რომლებსაც არ გააჩნიათ შესაბამისი სერტიფიკატები.
როგორ დავიზღვიოთ თავი?
უსაფრთხოების დასაცავად მიჰყევით ამ რეკომენდაციებს:
-
შეიძინეთ მხოლოდ ავტორიზებულ აფთიაქებში: მოერიდეთ საეჭვო ონლაინ პლატფორმებს, სადაც ფასი არარეალურად დაბალია.
-
შეამოწმეთ შეფუთვა: დააკვირდით ბეჭდვის ხარისხს, მართლწერის შეცდომებს, სერიულ ნომერსა და გამოშვების თარიღს. ორიგინალ პროდუქტს ყოველთვის აქვს მკაფიო მარკირება.
-
მოითხოვეთ სერტიფიკატი: თუ ეჭვი გეპარებათ, გაქვთ უფლება მოითხოვოთ ხარისხის დამადასტურებელი დოკუმენტი (მაგალითად, GMP სერტიფიკატი).
-
გამოიყენეთ სანდო ბრენდები: უპირატესობა მიანიჭეთ მწარმოებლებს, რომლებსაც აქვთ მესამე მხარის მიერ ჩატარებული ტესტირების ნიშნები (მაგალითად, USP, NSF ან ConsumerLab). ეს ნიშნები ადასტურებს, რომ შემადგენლობა ემთხვევა ეტიკეტს.
-
კონსულტაცია ექიმთან: ნუ მიიღებთ ვიტამინებს თვითნებურად. ექიმის მიერ გამოწერილი რეცეპტი და კონკრეტული ბრენდის რეკომენდაცია დამატებითი დაცვის გარანტიაა.
მნიშვნელოვანია: თუ პრეპარატის მიღების შემდეგ შენიშნეთ უჩვეულო სიმპტომები (გამონაყარი, გულისრევა, თავბრუსხვევა), დაუყოვნებლივ შეწყვიტეთ მისი მიღება და მიმართეთ ექიმს.