რა აჩქარებს დაბერებას და რა აღმოჩნდა ახალგაზრდობის წყარო
Frontiers: ორი „მუდმივი ქიმიკატი“ აჩქარებს შუახნის მამაკაცებში დაბერებას.
შანხაის ჯიაოტონგის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ „მუდმივი ქიმიკატების“ ჯგუფის ორმა წარმომადგენელმა - პერფტორონონანოინის მჟავამ (PFNA) და პერფტოროქტანსულფონამიდმა (PFOSA) - შესაძლოა დააჩქაროს ბიოლოგიური დაბერება შუახნის მამაკაცებში. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალ Frontiers in Aging-ში.
PFAS (პერ- და პოლიფტორალკილური ნივთიერებები) ცნობილია, როგორც „მუდმივი ქიმიკატები“. ეს სინთეზური ნაერთები ფართოდ გამოიყენება არაწებოვან საფარებში, წყალგაუმტარ ქსოვილებში, შესაფუთ მასალებსა და ცეცხლგამძლე ქაფში. მათი სტაბილური ქიმიური ბმების გამო, ისინი პრაქტიკულად არ იშლება გარემოში და გროვდება წყალში, ნიადაგსა და ადამიანის ორგანიზმში. ამ ნივთიერებების შემადგენელი ზოგიერთი კომპონენტის ზემოქმედება ადრე დაკავშირებული იყო კიბოს, სიმსუქნის, უნაყოფობის და ჰორმონალური დისბალანსის გაზრდილ რისკთან. მკვლევარებმა გააანალიზეს 326 ადამიანის მონაცემები, რომლებიც მონაწილეობდნენ აშშ-ის ჯანმრთელობისა და კვების ეროვნულ კვლევაში 1999–2000 წლებში. მათ გაზომეს 11 PFAS-ის კონცენტრაცია მონაწილეთა სისხლის ნიმუშებში და შეაფასეს დნმ-ის მეთილაცია - ეპიგენეტიკური ცვლილებები, რომლებიც გავლენას ახდენენ გენების აქტივობაზე.
12 „ეპიგენეტიკური საათის“ მოდელის გამოყენებით, მკვლევარებმა გამოთვალეს მონაწილეთა ბიოლოგიური ასაკი და შეადარეს ის მათ ქრონოლოგიურ ასაკს.
PFNA და PFOSA აღმოჩენილი იქნა გამოკვლეულთა 95%-ის სისხლში. ამ ნივთიერებების მაღალი დონე სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად კორელირებული იყო 50-დან 64 წლამდე ასაკის მამაკაცებში დაჩქარებულ ეპიგენეტიკურ დაბერებასთან. ქალებში ასეთი კავშირი არ დაფიქსირებულა.
ავტორები ვარაუდობენ, რომ შუახნის ასაკის პერიოდი შეიძლება განსაკუთრებით დაუცველი იყოს მამაკაცებისთვის, როდესაც სხეული უფრო მკაცრად რეაგირებს გარე სტრესორებზე. გარდა ამისა, ცხოვრების წესმა და სხვა ფაქტორებმა, როგორიცაა მოწევამ, რაც პოტენციურად ზრდის ქიმიური დამაბინძურებლების ზემოქმედებას, შეიძლება გავლენა იქონიოს დაბერების ინდიკატორებზე.
ყავას ეწოდა ახალგაზრდობის წყარო
პორტუგალიის ნევროლოგიისა და უჯრედული ბიოლოგიის ცენტრის მეცნიერებმა ყავას ახალგაზრდობის წყარო უწოდეს.
კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალში - Aging Research Reviews.
მეცნიერებმა შეისწავლეს კოფეინსა და ყავაში შემავალი სხვა აქტიური ნივთიერებების გავლენა დაბერებასთან დაკავშირებულ ბიოლოგიურ პროცესებზე.
ყავის ძირითად კომპონენტებს, კოფეინსა და ქლოროგენის მჟავებს, ანტიოქსიდანტური და ანთების საწინააღმდეგო თვისებები აქვთ. ეს მათ საშუალებას აძლევს არა მხოლოდ გაააქტიურონ ორგანიზმი, არამედ დადებითად იმოქმედონ მის ფუნქციონირებაზე.
გაანალიზდა 50-ზე მეტი ეპიდემიოლოგიური კვლევის მონაცემები, რომლებიც მოიცავს დაახლოებით სამ მილიონ ადამიანს. ყავის მოხმარების ნიმუშები გამოიკვლიეს სხვადასხვა რეგიონსა და ეთნიკურ ჯგუფში. მეცნიერებმა სასმელის მოხმარების დონე შეადარეს სიკვდილის მაჩვენებელს, ჯანსაღი სიცოცხლის ხანგრძლივობასა და ასაკთან დაკავშირებული დაავადებების სიხშირეს.
- შედეგებმა აჩვენა, რომ ყავის ზომიერი მოხმარება უკავშირდება ყველა მიზეზით სიკვდილიანობის 17 პროცენტით შემცირებას. ასევე ასოცირდებოდა ასაკთან დაკავშირებული დაავადებების შემცირებასა და ჯანსაღი სიცოცხლის ხანგრძლივობის 1,8 წლით ზრდასთან. გარდა ამისა, მოხუცებს შორის აღინიშნა კოგნიტური ფუნქციისა და ფიზიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება.
უფრო მეტიც, ყავა დადებითად მოქმედებს გულ-სისხლძარღვთა, ონკოლოგიურ და რესპირატორულ დაავადებებზე. ეს ადასტურებს ჰიპოთეზას მისი როგორც ნორმალიზატორის, სხეულის ფიზიოლოგიური სისტემების სტაბილიზაციის შესახებ. ეს მიდგომა ხელახლა განიხილავს ყავის მარტივი სტიმულატორის ტრადიციულ აღქმას.
კვლევა გამოყოფს ყავის ზომიერი მოხმარების მნიშვნელობას ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად. მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ შედეგებს ძლიერი სტატისტიკური საფუძველი აქვს, მაგრამ არ გამორიცხავენ სოციალური ან სამედიცინო ფაქტორების შესაძლო გავლენას. ეს ხსნის ახალ ჰორიზონტს ყავის როგორც ჯანმრთელობის ოპტიმიზაციის საშუალების შესასწავლად.