როგორ უნდა დალიოთ ყავა, თუ მაღალი არტერიული წნევა გაქვთ
ყავა კაცობრიობის განუყოფელი ნაწილია 600 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში და დღეს საშუალოდ ადამიანი წელიწადში თითქმის ორ კილოგრამ ყავის მარცვლებს სვამს. თუმცა, სასმელის გავლენა გულსა და სისხლძარღვებზე კვლავ საკამათოა, განსაკუთრებით მაღალი არტერიული წნევის მქონე ადამიანებისთვის. მეცნიერები განმარტავენ, რომ ერთი ფინჯანი ყავის შემდეგ არტერიული წნევის ხანმოკლე მატება არ ნიშნავს, რომ სრულად უნდა შეიკავოთ მისგან თავი - როგორც The Conversation იტყობინება.
არტერიული წნევა არის ძალა, რომლითაც სისხლი აწვება სისხლძარღვების კედლებს. 120/80 მმ.ვწყ.სვ.-ზე ნაკლები დონე ნორმად ითვლება. 140/90 და მეტი მაჩვენებელი ჰიპერტენზიაზე მიუთითებს. საფრთხე იმაში მდგომარეობს, რომ ჰიპერტენზია ხშირად უსიმპტომოა, რაც ზრდის მიოკარდიუმის ინფარქტისა და ინსულტის რისკს. ექიმების თქმით, ზრდასრული ადამიანების დაახლოებით 31%-ს აქვს ჰიპერტენზია და მათგან თითქმის ნახევარი მას ცუდად აკონტროლებს. კოფეინი ასტიმულირებს ნერვულ სისტემას და თირკმელზედა ჯირკვლებს, რაც იწვევს ადრენალინის გამოყოფას. ამან შეიძლება გაზარდოს გულისცემა და შეავიწროოს სისხლძარღვები, რაც დროებით ზრდის არტერიულ წნევას. სისხლში კოფეინის პიკური კონცენტრაცია მიიღწევა მოხმარებიდან 30-120 წუთის შემდეგ, ხოლო მისი ნახევარგამოყოფის პერიოდი მერყეობს 3-დან 6 საათამდე, ასაკის, გენეტიკისა და ყავის სმის ჩვევების მიხედვით.
„საშუალოდ, ყავის დალევის შემდეგ, სისტოლური არტერიული წნევა შეიძლება გაიზარდოს 3-15 მმ.ვწყ.სვ.-ით, ხოლო დიასტოლური არტერიული წნევა 4-13-ით“, - აღნიშნავენ კლინიკური კვლევების მიმოხილვის ავტორები. უფრო მეტიც, უკვე არსებული ჰიპერტენზიის მქონე ადამიანებში ეს ეფექტი შეიძლება უფრო მნიშვნელოვანი იყოს.
თუმცა, ყავა მხოლოდ კოფეინი არ არის. ის შეიცავს ასობით ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებას. მაგალითად, მელანოიდინები მონაწილეობენ წყლის ბალანსის რეგულირებაში და ფერმენტებზე, რომლებიც გავლენას ახდენენ არტერიულ წნევაზე, ხოლო ქვინინის მჟავა აუმჯობესებს სისხლძარღვთა კედლის მდგომარეობას, რაც ეხმარება მას წნევის რყევების უკეთ ატანაში. 13 კვლევის ფართომასშტაბიანმა ანალიზმა, რომელშიც 315 000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, აჩვენა, რომ ყავის მოხმარება არ არის დაკავშირებული ჰიპერტენზიის გაზრდილ რისკთან.
„მაშინაც კი, როდესაც გავითვალისწინეთ სქესის, მოხმარებული ყავის რაოდენობა, კოფეინის შემცველობა და დაკვირვების ხანგრძლივობა, ჰიპერტენზიასთან კავშირი არ აღმოჩნდა“, - ხაზს უსვამენ მკვლევარები.
გამონაკლისს წარმოადგენენ ძალიან მაღალი არტერიული წნევის მქონე ადამიანები. იაპონიაში თითქმის 19 წლიანი კვლევის თანახმად, პაციენტებს, რომელთა არტერიული წნევა 160/100 მმ.ვწყ.სვ. ან მეტი იყო, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით სიკვდილის ორჯერ მაღალი რისკი ჰქონდათ მათ შორის, ვინც დღეში ორ ან მეტ ჭიქა ყავას სვამდა.
ექიმების დასკვნა მარტივია: ყავაზე სრულად უარის თქმა საჭირო არ არის.
„მთავარი ზომიერება და თქვენი არტერიული წნევის ცოდნაა“, - აღნიშნავენ ექსპერტები. ადამიანების უმეტესობას უსაფრთხოდ შეუძლია დღეში ოთხ ფინჯანამდე ყავის დალევა. მათ, ვისაც 160/100 მმ.ვწყ.სვ.-ზე მეტი არტერიული წნევის მაჩვენებელი აქვს, თავი უნდა შეიზღუდოს ერთი ჭიქით და კვების რაციონი ექიმთან განიხილოს.