რა ნიშნები ვლინდება წლებით ადრე - ფსიქოზის პირველი სიმპტომების გამოვლენამდე
(როგორიცაა ჰალუცინაციები ან ბოდვები) გამოვლენამდე დიდი ხნით ადრე ჩნდება.
ეს არის მასშტაბური საერთაშორისო კვლევის ავტორების დასკვნა. ნაშრომი გამოქვეყნდა ჟურნალ Schizophrenia Bulletin (SB)-ში.
ამჟამად, ფსიქოზის მაღალი კლინიკური რისკის მქონე ადამიანები, როგორც წესი, იდენტიფიცირდებიან შესუსტებული ფსიქოზური სიმპტომებით - ეჭვით, უჩვეულო აღქმით და ბუნდოვანი სმენითი შეგრძნებებით. თუმცა, ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ ამ სიმპტომების გამოვლენის დროისთვის, ბევრი ახალგაზრდა უკვე წლების განმავლობაში განიცდის სირთულეებს ყოველდღიურ ცხოვრებაში, განსაკუთრებით სოციალურ ურთიერთობებსა და აკადემიურ ცხოვრებაში.
კვლევას ხელმძღვანელობდა მიჩიგანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენელი ჰენრი კოუენი. კვლევაში მონაწილეობდა 13 ქვეყნის 43 კვლევითი ცენტრი. კვლევის ანალიზში შედიოდა 12-დან 30 წლამდე ასაკის 1056 მოზარდისა და ახალგაზრდა ზრდასრული ადამიანის მონაცემები, რომლებსაც დადასტურდათ ფსიქოზის განვითარების მაღალი რისკი. მკვლევარებმა შეაფასეს ე.წ. პრემორბიდული ადაპტაცია - სოციალური ქცევა, თანატოლებთან ურთიერთობა და სკოლაში მოსწრება ბავშვობასა და მოზარდობაში, ანუ პირველი ფსიქოზური სიმპტომების გამოვლენამდე. ასევე გაანალიზდა ნეგატიური სიმპტომები (მოტივაციის დაკარგვა, სოციალური ურთიერთობებისადმი ინტერესის შემცირება), კოგნიტური შესაძლებლობები და დეპრესიისა და შფოთვის დონეები.
შედეგებმა აჩვენა, რომ გამოხატული ნეგატიური სიმპტომები მჭიდრო კავშირში იყო უფრო ადრეულ და უფრო მდგრად სოციალურ სირთულეებთან. განსაკუთრებით ძლიერი იყო კავშირი მოტივაციის დაკარგვასთან და სხვებთან ურთიერთობისადმი ინტერესთან.
თავის მხრივ, აკადემიური პრობლემები დაკავშირებული იყო არა მხოლოდ ნეგატიურ სიმპტომებთან, არამედ კოგნიტურ დარღვევებთანაც - ვერბალური სწავლის დაბალ ქულებსა და IQ-სთან.
ამავდროულად, შესუსტებული ფსიქოზური სიმპტომები თითქმის არ ავლენდა კორელაციას სოციალური ან აკადემიური ადაპტაციის წინა დონეებთან. ეს მიუთითებს, რომ ფსიქოზისა და ფუნქციური დარღვევების „დადებითი“ სიმპტომები შეიძლება განვითარდეს სხვადასხვა ტრაექტორიით. მნიშვნელოვანია, რომ გამოვლენილი ნიმუშები შენარჩუნდა დეპრესიისა და შფოთვის გათვალისწინებითაც, რომლებიც ასევე გავრცელებული იყო მონაწილეებში. ეს ნიშნავს, რომ სოციალური და აკადემიური ფუნქციონირების დაქვეითება არ შეიძლება აიხსნას მხოლოდ თანმხლები განწყობის დარღვევებით.
მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონიდან მონაცემების ანალიზმა ჩრდილოეთ ამერიკის გარეთ მსგავსი შედეგები გამოავლინა, რაც გამოვლენილი ნიმუშის გლობალურ ხასიათზე მიუთითებს. ავტორების აზრით, სოციალური ადაპტაციის თანდათანობითი გაუარესება შეიძლება ფსიქოზის რისკის ადრეული „საფრთხის სიგნალი“ იყოს და ადრეული გამოვლენისა და პრევენციის დროს უნდა იქნას გათვალისწინებული.