ცხიმიანი საკვების მავნე ზემოქმედებისგან ტვინის დაცვის მარტივი გზა გამოვლენილია
ამ დასკვნამდე მეცნიერები პრეკლინიკური კვლევის დროს მივიდნენ, რომელმაც აჩვენა, რომ დასავლურ დიეტაზე მყოფმა თაგვებმა მეხსიერება შეინარჩუნეს, როდესაც მათ დიეტას მცენარეული ნარევი შემატეს. კვლევა გამოქვეყნდა ჟურნალ „Nutritional Neuroscience“-ში.
მსოფლიოში სიმსუქნის ზრდას თან ახლავს ხანდაზმულებში კოგნიტური დაქვეითების მატება. სიმსუქნე დემენციის რისკ-ფაქტორად ითვლება და ამის ერთ-ერთი მიზეზია მაღალკალორიული, ნაჯერი ცხიმებით მდიდარი საკვების მაღალი მოხმარება. ასეთი რაციონი ზრდის ჟანგვით სტრესს - დისბალანსს თავისუფალ რადიკალებსა და ორგანიზმის ანტიოქსიდანტურ დაცვას შორის, რაც დროთა განმავლობაში აზიანებს ქსოვილებს, მათ შორის ნერვულ ქსოვილს.
ვეიმინ გუოს ხელმძღვანელობით მეცნიერთა გუნდმა გადაწყვიტა შეემოწმებინა, შეეძლო თუ არა მცენარეული საკვების კომბინაციას, ცალკეული ინგრედიენტების ნაცვლად, ამ ეფექტების შემსუბუქება.
ექსპერიმენტში გამოყენებული იყო მამრი C57BL/6 თაგვები. ცხოველები ხუთ ჯგუფად დაიყვნენ: ერთმა მიიღო სტანდარტული უცხიმო დიეტა, დანარჩენებმა კი - მაღალცხიმიანი „დასავლური“ დიეტა, რაც სიმსუქნეს იწვევს. რაციონს დაემატა გაყინული ხილისა და ბოსტნეულის ფხვნილი რაციონის წონის 0, 5, 10 ან 15%-ის ოდენობით. ნარევი მოიცავდა ვაშლს, ბანანს, კენკრას, ყურძენს, ციტრუსებს, ისპანახს, სტაფილოს, ბროკოლს და პომიდორს. მაქსიმალური დოზა დაახლოებით ადამიანებში დღეში ხილისა და ბოსტნეულის 8-9 პორციას უტოლდებოდა.
20 კვირის შემდეგ, მეცნიერებმა შეაფასეს ცხოველების მეხსიერება ახალი ობიექტების ამოცნობის ტესტის გამოყენებით - მღრღნელებში სწავლისა და მეხსიერების შესწავლის სტანდარტული მეთოდი. დაბალცხიმიან დიეტაზე მყოფმა თაგვებმა მარტივად განასხვავეს ახალი ობიექტები ნაცნობი ობიექტებისგან. დანამატების გარეშე მაღალცხიმიან დიეტაზე მყოფმა ცხოველებმა მეხსიერების დაქვეითება აჩვენეს. თუმცა, მცენარეული ნარევის მიმღებ თაგვებში მეხსიერების მაჩვენებლები გაუმჯობესდა დოზის გაზრდასთან ერთად. 15%-იანი დანამატის მიღებისას შედეგები თითქმის იდენტური იყო საკონტროლო ჯგუფის შედეგებისა. საინტერესოა, რომ 5%-იანი და 10%-იანი დანამატები სიმსუქნის განვითარებას ხელს არ უშლიდა, ხოლო 15%-იანი დანამატები წონაში ნაკლებ მატებას იწვევდა, ვიდრე თაგვებში, რომლებსაც მცენარეული ფხვნილი არ ჰქონდათ. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მეხსიერების შენარჩუნება მხოლოდ წონის კონტროლის ფუნქცია არ იყო.
ამ ეფექტის მექანიზმის გასაგებად, მკვლევარებმა ღვიძლში მალონდიალდეჰიდის, ოქსიდაციური სტრესის მარკერის, დონე გაზომეს. ცხიმიანი დიეტა მკვეთრად ზრდიდა მის დონეს, ხოლო ხილისა და ბოსტნეულის დანამატები ამცირებდა მას, რაც სისტემური ოქსიდაციური სტრესის შემცირებაზე მიუთითებს. ავტორები თვლიან, რომ ამან შესაძლოა ნერვული გზები და კოგნიტური ფუნქცია დაიცვას.
მომავალში მეცნიერები ტვინის კონკრეტული უბნების, მათ შორის ჰიპოკამპის, შესწავლას გეგმავენ. ამასთან ფიქრობენ ადამიანებზე კლინიკურ კვლევებშიც შეამოწმონ, ნარჩუნდება თუ არა დამცავი ეფექტი.