სხეულის როგორი ცვლილებები გველის მომავალში?
მეცნიერები სულ უფრო ხშირად ამბობენ, რომ 21-ე საუკუნის ჩვევებს შეუძლიათ არა მხოლოდ ინდივიდის ჯანმრთელობის, არამედ მომავალი თაობების გარეგნობის შეცვლაც.
- უმოძრაო ცხოვრების წესი,
- ქრონიკული სტრესი,
- გადამუშავებული საკვები,
- გაჯეტების მუდმივი გამოყენება,
- ეს ყველაფერი იწვევს ეპიგენეტიკურ მექანიზმებს, რომლებიც გავლენას ახდენს გენების ფუნქციონირებაზე და შეიძლება გადაეცეს მომავალ თაობებს. რა ცვლილებები გველოდება მომდევნო ათწლეულებსა და საუკუნეებში? რომელი ორგანოები შეიძლება გაქრეს, ხოლო რომელი, პირიქით, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი დარჩეს.
თანამედროვე ეპიგენეტიკა აჩვენებს, რომ ცხოვრების წესს შეუძლია გენების „ჩართვა“ და „გამორთვა“. როგორც წესი, ეს ცვლილებები შემოიფარგლება ერთი ადამიანის სიცოცხლის ხანგრძლივობით. მაგალითად, მათში, ვინც რეგულარულად იწყებს ვარჯიშს, აქტიურდება გლუკოზის მეტაბოლიზმსა და ინსულინის მიმართ მგრძნობელობაზე პასუხისმგებელი გენები, რაც ამცირებს დიაბეტის რისკს. მაგრამ გარემო ფაქტორების ხანგრძლივი ზემოქმედებით - რამდენიმე თაობის განმავლობაში - ეპიგენეტიკური ცვლილებები შეიძლება გახდეს საფუძვლიანი და მემკვიდრეობითი.
ცხოვრების წესის სხეულზე გავლენის ერთ-ერთი ყველაზე ნათელი მაგალითია ფეხის ტრანსფორმაცია. ბოლო ათწლეულების განმავლობაში, მამაკაცებისა და ქალების ფეხის საშუალო ზომა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რაც ასახავს ადამიანის საერთო ზრდას. თუმცა, საქმე მხოლოდ ანთროპომეტრიას არ ეხება: უმოძრაო ცხოვრების წესი და ფეხსაცმლის მუდმივი ტარება ასუსტებს ტერფის კუნთებსა და იოგებს, რომლებიც ძვლებს ვეღარ იჭერს ხისტ კონფიგურაციაში. შედეგად, ტერფი „იშლება“ და ბრტყელი ხდება. ეს ცვლილებები შეიძლება გაძლიერდეს მომავალ თაობებში: სიარულის დროს დატვირთვის შემცირების გამო მოსალოდნელია ტერფის წინა ნაწილის გაფართოება და თითების თანდათანობითი დამოკლება.
ხერხემალზე დატვირთვაც იცვლება. მუდმივი ჯდომა იწვევს გამშლელი კუნთების ატროფიას და მომდევნო რამდენიმე თაობის განმავლობაში კაცობრიობას ნორმად შეიძლება განუვითარდეს მუდმივი მოხრილობა. წელის ჩაზნექილობა შეიძლება შემცირდეს და მენჯის სტრუქტურა შევიწროვდეს. ამან შეიძლება გავლენა მოახდინოს მშობიარობაზე, რაც გაზრდის გართულებების რისკს.
მომავალში ასევე შეიძლება შეიცვალოს რუდიმენტული ორგანოების შემადგენლობა. აპენდიქსი, გავრცელებული მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, არ გაქრება. მეცნიერებმა უკვე დაამტკიცეს, რომ ის სასარგებლო მიკროფლორის „თავშესაფარს“ წარმოადგენს და ხელს უწყობს მის აღდგენას ინფექციების შემდეგ. თუმცა, კუნთები, რომლებიც ჩვენს წინაპრებს ყურების ამოძრავების საშუალებას აძლევდა, სავარაუდოდ, გაქრება. ისინი დღეს უკვე არანაირ ფუნქციას არ ასრულებენ და მუტაცია, რომელიც მათ გამორთავს, ევოლუციურ დანაკარგებს არ გამოიწვევს.
რაც აუცილებლად დარჩება ჩვენთან არის თმა. მიუხედავად იმისა, რომ ტანსაცმელმა თერმორეგულაციის ფუნქცია აიღო, თმის ფოლიკულები კვლავაც კანის რეგენერაციისთვის აუცილებელი ღეროვანი უჯრედების წყაროა. ამიტომ, ევოლუცია არ დაუშვებს კაცობრიობის სრულ „გამელოტებას“: თმის აღმდგენი ფუნქცია ძალიან მნიშვნელოვანია.