მეცნიერები განმარტავენ, თუ რატომ არის წონის დაკლება ასეთი რთული
დიდი ხანია ითვლება, რომ წონის დაკლება ნებისყოფის საკითხია: უბრალოდ ნაკლები ჭამეთ და მეტი იმოძრავეთ. თუმცა, მეცნიერთა საერთაშორისო ჯგუფმა აღმოაჩინა, რომ საქმე გაცილებით რთულადაა - ადამიანის ტვინი აქტიურად ეწინააღმდეგება წონის დაკლებას, აღიქვამს მას გადარჩენის საფრთხედ. კვლევა გამოქვეყნდა ჟურნალ Cell-ში.
ჩვენს წინაპრებშიც კი ცხიმი სასიცოცხლო ენერგიის რეზერვი იყო: მისმა ძალიან მცირე რაოდენობამ შეიძლება შიმშილით სიკვდილი გამოიწვიოს, ხოლო ძალიან ბევრი ამცირებს მობილობას და გარე საფრთხეების წინააღმდეგობის უნარს. ევოლუციის ასობით ათასი წლის განმავლობაში, ადამიანის სხეულმა შეიმუშავა ძლიერი ბიოლოგიური მექანიზმები, რომლებიც იცავს ამ დაგროვილ რეზერვებს. მაგრამ სამყაროში, სადაც საკვები ნებისმიერ დროს არის ხელმისაწვდომი და მოძრაობა ერთერთი ოპცია გახდა, იგივე სისტემები ხელს უშლის წონის დაკლებას.
როდესაც ადამიანი იწყებს წონის დაკლებას, სხეული რეაგირებს მასზე, როგორც საფრთხეზე: შიმშილის გრძნობა ძლიერდება, მადის ჰორმონების გამომუშავება იზრდება და მეტაბოლიზმი ნელდება. ეს არის სხეულის მცდელობა, დაზოგოს ენერგია - ქცევა, რომელიც ოდესღაც გვეხმარებოდა გადარჩენაში, მაგრამ ახლა ხელს უშლის ჩვენს წონაში დაკლებას.
ტვინი იმახსოვრებს უფრო მაღალ წონას და ცდილობს მის შენარჩუნებას, მაშინაც კი, თუ წონაში დავიკელით. ეს ხსნის, თუ რატომ უჭირს ბევრ ადამიანს დიეტის შემდეგ წონის შენარჩუნება - სხეული უბრალოდ უბრუნებს მას მასის წინა დონეს, თვლის, რა რომ ის უსაფრთხოა.
- „წონის მატება ააქტიურებს ტვინის სისტემებს, რომლებიც ამ დონეს ნორმალურად აღიქვამენ. წონის დაკლების შემდეგ, სხეული მთელი ძალით ცდილობს დაუბრუნდეს მას - ეს არ არის ნებისყოფის სისუსტე, არამედ ბიოლოგიური პროცესია, რომელიც მილიონობით წლის ევოლუციის განმავლობაში დაიხვეწა“, - აღნიშნეს კვლევის ავტორებმა.
წონის დაკლების თანამედროვე პრეპარატები მოქმედებენ ნაწლავში გამომუშავებული ჰორმონების მსგავსად, რომლებიც ტვინს დანაყრების სიგნალს აძლევს. ისინი ხელს უწყობენ წონის ბუნებრივი დაცვის მექანიზმების გვერდის ავლას, მაგრამ მათი ეფექტი უნივერსალური არ არის: ზოგიერთ პაციენტს აქვს გვერდითი მოვლენები ან ვერ აღწევს სასურველ შედეგს. თერაპიის შეწყვეტის შემდეგ, წონა ხშირად ბრუნდება.
„თუ გიჭირთ წონის დაკლება და მისი შენარჩუნება, იცოდეთ, რომ თქვენ მარტო არ ხართ - და ეს თქვენი ბრალი არ არის. თქვენი ტვინი უბრალოდ აკეთებს იმას, რასაც ყოველთვის აკეთებდა - გიცავთ“, - დაასკვნეს მკვლევარებმა.
მეცნიერები თვლიან, რომ ნეირომეცნიერებისა და მეტაბოლიზმის შემდგომი მიღწევები ხელს შეუწყობს ისეთი მეთოდების შემუშავებას, რომლებიც ტვინის სიგნალების „გადაპროგრამებას“ და წონის სტაბილიზაციას შეძლებენ წონის დაკლების მიღწევის შემდეგაც კი.