დასახელდა გულის გაჩერების კიდევ ერთი აშკარა რისკ-ფაქტორი
ჰაერის დაბინძურების მაღალმა დონემ შესაძლოა გაზარდოს გულის უეცარი გაჩერების რისკი. ამ დასკვნამდე მივიდნენ მილანის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის მკვლევარები. შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალში Global Challenges (GC).
მეცნიერებმა გააანალიზეს ლომბარდიაში 2016 წლიდან 2019 წლამდე საავადმყოფოს გარეთ რეგისტრირებული გულის გაჩერების 37,613 შემთხვევა. თითოეული ეპიზოდისთვის მათ განსაზღვრეს დამაბინძურებლების ყოველდღიური კონცენტრაცია ევროპული კოპერნიკის პროგრამის თანამგზავრული მონაცემების გამოყენებით.
კვლევაში გათვალისწინებული იყო PM2.5 და PM10-ის დონეები - ჰაერში არსებული ყველაზე პატარა ნაწილაკები, რომელთა დიამეტრი 2.5 და 10 მიკრომეტრზე ნაკლებია. მათ შეუძლიათ ღრმად შეაღწიონ სასუნთქ გზებში და გამოიწვიონ ანთებითი რეაქციები. ასევე კონტროლდებოდა აზოტის დიოქსიდის, ოზონის და ნახშირბადის მონოქსიდის კონცენტრაციები. სივრცულ-დროითი სტატისტიკური მოდელები საშუალებას აძლევდა დაედგინათ, თუ როგორ იყო დაბინძურების დონის ცვლილებები დაკავშირებული გულის გაჩერების ალბათობასთან მომდევნო დღეებში. გულის გაჩერებასთან ყველაზე მნიშვნელოვანი კავშირი დაფიქსირდა აზოტის დიოქსიდთან. მისი კონცენტრაციის 10 მიკროგრამით ზრდა კუბურ მეტრზე დაკავშირებული იყო გულის უეცარი გაჩერების რისკის 7%-ით ზრდასთან მომდევნო 96 საათის განმავლობაში. ნაწილაკებმაც აჩვენეს ეფექტი: PM2.5-ის შემთხვევაში რისკი გაიზარდა 3%-ით, ხოლო PM10-ის შემთხვევაში - 2.5%-ით.
ავტორები იუწყებიან, რომ ეფექტი უფრო გამოხატულია ურბანულ რაიონებში, მაგრამ იდენტიფიცირებული ურთიერთობები ასევე ნარჩუნდება დიდი დასახლებული ცენტრების გარეთ. რისკი ძირითადად იზრდება თბილ თვეებში, რაც შეიძლება მიუთითებდეს მაღალ ტემპერატურასა და დამაბინძურებლებს შორის ურთიერთქმედებაზე.
მნიშვნელოვანი კორელაციები დაფიქსირდა დაბინძურების დონეებშიც კი, რომლებიც ფორმალურად სტანდარტების ფარგლებშია, რაც ეჭვქვეშ აყენებს უსაფრთხო ზემოქმედების ზღვარის არსებობას.