მეცნიერმა ალცჰაიმერის დაავადების ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორი გამოავლინა
ამის შესახებ განაცხადა ჰიუსტონის მეთოდისტური აკადემიური ინსტიტუტის (HMAI) ნეიროდეგენერაციული დაავადებების ექსპერტმა სტივენ ვონგმა, ახალი კვლევის მონაცემებზე კომენტარის გაკეთებისას. ექსპერტის სიტყვებს Daily Mail ციტირებს.
ვონგის თქმით, ჭარბ წონასა და ტვინის ფუნქციის გაუარესებას შორის კავშირი ადრეც არის დადასტურებული.
თუმცა, HMAI-ის ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ სიმსუქნეს, მოწევაზე, დიაბეტზე ან მაღალ არტერიულ წნევაზე მეტად შეუძლია კოგნიტური შესაძლებლობების შემცირება.
კვლევაში მეცნიერებმა შეადარეს ცხიმის შემცველი მოლეკულები (ლიპიდები), რომლებიც მიღებულია ნორმალური წონის მქონე ადამიანებისგან და სიმსუქნით დაავადებული ადამიანებისგან. აღმოჩნდა, რომ ჭარბი წონის მქონე ადამიანების ლიპიდების გარკვეული ტიპები ხელს უწყობს ამილოიდური ფოლაქების - ალცჰაიმერის დაავადებისთვის დამახასიათებელი ცილოვანი გროვების - დაჩქარებულ ფორმირებას. ამილოიდური ფოლაქები პირდაპირ არ იწვევს ნეირონების სიკვდილს, მაგრამ ისინი იწვევენ პროცესებს, რომლებიც ქსოვილების განადგურებას იწვევს.
„სიმსუქნე გავლენას ახდენს ცხიმის მოლეკულების ქიმიურ შემადგენლობაზე და ეს, თავის მხრივ, გავლენას ახდენს ტვინში ამილოიდური დეპოზიტების განვითარებაზე“, - აღნიშნა ვონგმა.
ექსპერტმა დასძინა, რომ სიმსუქნის გარდა, დემენციის სხვა მნიშვნელოვან რისკ-ფაქტორებს შორისაა მოწევა, ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენება, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები და დიაბეტი. თუმცა, ყველა ამ მდგომარეობიდან, ჭარბი წონა ყველაზე ძლიერაა დაკავშირებული ნეიროდეგენერაციისკენ მიმავალ ბიოლოგიურ პროცესებთან.
რა უნდა მიირთვათ ალცჰაიმერის დაავადების თავიდან ასაცილებლად
დემენციის პრევენციისთვის მნიშვნელოვანია მარილის მიღების შეზღუდვა.
თანამედროვე კვლევები აჩვენებს, რომ არცერთი ცნობილი დიეტა არ იძლევა ალცჰაიმერის დაავადების პრევენციის გარანტიას. თუმცა, კვების სწორი რაციონი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების პრევენციაში, რომლებიც დემენციის რისკ-ფაქტორებია.
ადეკვატური ძილი მნიშვნელოვანია დემენციის პრევენციისთვის. ღრმა ძილის დროს აქტიურდება გლიმფური სისტემა, რომელიც ტვინიდან გამოდევნის ტოქსიკურ მეტაბოლურ ნარჩენ პროდუქტებს, მათ შორის ბეტა-ამილოიდს, რომელიც ასოცირდება ალცჰაიმერის დაავადებასთან. ეს პროცესი შენელებულია ძილის ნაკლებობისას.
ძალიან მნიშვნელოვანია წყლისა და მარილის ბალანსის კონტროლი: მარილის მიღების შეზღუდვა დღეში 5 გრამამდე და მომზადებულ საკვებში მარილის დამატების თავიდან აცილება.
მნიშვნელოვანია რაციონში ანტიოქსიდანტებითა და უჯერი ცხიმებით მდიდარი საკვების ჩართვა. გარდა ამისა, არ დაგავიწყდეთ ტვინისთვის სასარგებლო სუპერსაკვები, როგორიცაა კენკრა (მოცვი, ჟოლო, მარწყვი, შტოში), ფოთლოვანი მწვანე ბოსტნეული (ისპანახი, კომბოსტო), თხილი და თესლი, ზეითუნის ზეთი, მწვანე და შავი ჩაი და მთლიანი მარცვლეული (ყავისფერი ბრინჯი, შვრია, წიწიბურა).
ალცჰაიმერის დაავადების პრევენციისთვის კვირაში 2-3-ჯერ მიირთვით თევზი, უპირატესობა მიანიჭეთ ქაშაყს, სკუმბრიას, შპროტს და მინტაის.
აღსანიშნავია, რომ სასარგებელოა არა მხოლოდ თევზის დელიკატესების ჯიშები, არამედ ომეგა-3-ის შემცველობა, რომელიც უხვად არის ადვილად ხელმისაწვდომ თევზშიც.