ნევროლოგმა დაასახელა ტვინისთვის ყველაზე მავნე სასმელები
ხშირად, ადამიანები დიეტებს ფიზიკური ჯანმრთელობის გასაძლიერებლად, წონის დასარეგულირებლად, გულის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად და სისხლში შაქრის დონის გასაკონტროლებლად იცავენ. თუმცა, კვების რაციონი და საკვების შეზღუდვა მენტალურ ჯანმრთელობაზეც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.
ნევროლოგის, ჯოელ სალინასის თქმით, ტვინი ენერგოინტენსიური ორგანოა და ნორმალური ფუნქციონირებისთვის მუდმივი საკვები ნივთიერებების მიწოდება სჭირდება. შესაბამისად, ის, რასაც ადამიანები მიირთმევენ და სვამენ, პირდაპირ აისახება მის მდგომარეობაზე.
ზოგიერთი სასმელი შეიცავს ტვინის ჯანმრთელობისთვის აუცილებელ საკვებ ნივთიერებებს, ხოლო სხვები შეიძლება ხელს უწყობდეს „ანთებას, ოქსიდაციურ სტრესსა და დროთა განმავლობაში ტვინის სტრუქტურული ცვლილებების განვითარებას “.
დოქტორ სალინასმა და სხვა ნევროლოგებმა Parade-თან ინტერვიუში ტვინისთვის ყველაზე მავნე სამი სასმელი დაასახელეს და ჯანსაღი ალტერნატივებიც შემოგვთავაზეს.
1. დიეტური გაზიანი სასმელები
მიუხედავად იმისა, რომ დიეტური გაზიანი სასმელები „უფრო სასარგებლოდ“ მიიჩნევა, ვიდრე ჩვეულებრივი შაქრიანი გაზიანი სასმელები, კვლევები აჩვენებს, რომ ეს შეიძლება ტვინისთვის საუკეთესო არჩევანი არ იყოს.
ხელოვნური დამატკბობლებით გაჯერებული სასმელები ასოცირდება ინსულტისა და დემენციის განვითარების გაზრდილ რისკთან. მეცნიერები ბოლომდე ვერ ხსნიან, თუ რატომ ხდება ასე, თუმცა ვარაუდობენ, რომ შაქრის შემცვლელებით გაჯერებული გაზიანი სასმელები ცვლიან ნაწლავის ბაქტერიებს, რაცტვინის ჯანმრთელობაზე ან ინსულინის რეაქციაზე გავლენას ახდენს, რაც, თავის მხრივ, შეიძლება კოგნიტურ ფუნქციებს აზიანებდეს.
ასევე, ხელოვნური დამატკბობლები ტვინში გარკვეული ქიმიური ნივთიერებების დონეს ზრდიან, რაც ნეირომედიატორების – დოფამინის, ნორადრენალინისა და სეროტონინის – გამომუშავებას ზღუდავს. ეს ნივთიერებები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ნეიროფიზიოლოგიური აქტივობის რეგულირებაში.
გარდა ამისა, ხელოვნური დამატკბობლები ორგანიზმისთვის ქიმიურ სტრესორებადაც იქცევიან – სისხლში კორტიზოლის (სტრესის ჰორმონი) დონეს ზრდიანდა თავისუფალი რადიკალების ჭარბ წარმოებას იწვევენ.
2. ხილის წვენი
ეს სასმელები განსაკუთრებით სახიფათო ხდება, თუ ისინი დამატებით დიდი რაოდენობით შაქარს შეიცავს.
2023 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ ხანდაზმულებში, რომლებიც ბევრ შაქარს იღებდნენ, დემენციის განვითარების რისკი ორჯერ მაღალი იყო იმ თანატოლებთან შედარებით, ვინც ნაკლებ შაქარს მოიხმარდა.
დოქტორ სალინასი აღნიშნავს, რომ კვლევებმა ხილის წვენებში შემავალი ფრუქტოზისა და საქაროზის და დემენციის გაზრდილი რისკის კავშირიც დაადგინეს.
ეს მიანიშნებს იმაზე, რომ ჭარბი შაქრის მიღება ტვინის დაბერებასა და ნეიროდეგენერაციულ დაავადებებს ხელს უწყობს. ამის მიზეზი, შესაძლოა, ანთებითი პროცესები, ინსულინის მიმართ მგრძნობელობის შემცირება და ოქსიდაციური სტრესი იყოს.
შაქრის დონის მკვეთრი ცვლილებები იწვევს დაღლილობას, კონცენტრაციის გაუარესებასა და ცნობიერების დაბინდვას.
3. ღვინო
ალკოჰოლის, განსაკუთრებით წითელი ღვინის, ზომიერად მიღება ისტორიულად ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოდ ითვლებოდა. თუმცა, ზოგიერთიმ ეცნიერი აღნიშნავს, რომ, მიუხედავად ზოგიერთი კვლევის, რომელიც ზომიერი რაოდენობით ღვინის სარგებელს აჩვენებს, მისი მიღება მაინც არ არის რეკომენდებული.
ბოლო წლებში ალკოჰოლის გავლენის შესახებ სულ უფრო მეტი კვლევა ჩნდება, რომლებიც გვაფრთხილებენ მის უარყოფით გავლენაზე ჯანმრთელობაზე, მათ შორის კოგნიტურ ფუნქციებზე.
2022 წელს ჩატარებულმა კვლევამ, რომელშიც 36,000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, აჩვენა, რომ დღეში 1-2 ულუფა ალკოჰოლმაც კი შესაძლოა ტვინის მოცულობის შემცირება გამოიწვიოს, განსაკუთრებით იმ ზონებში, რომლებიც კოგნიტურ უნარებზე ახდენენ გავლენას.
ეს სტრუქტურული ცვლილებები მიუთითებს იმაზე, რომ ალკოჰოლი, თუნდაც მცირე რაოდენობით, შესაძლოა არც ისე უვნებელი იყოს, როგორც ადრემიიჩნეოდა.
გარდა ამისა, ღვინის მიღება იწვევს ნეირომედიატორების დისბალანსს, რაც აზროვნების პროცესის შეფერხებას, ძილის დარღვევას, და კოორდინაციის მოშლას იწვევს. ასევე, შეიძლება გამოიწვიოს განწყობის ცვალებადობა და გააძლიეროს დეპრესია, შფოთვა და გაღიზიანება.
რა დავლიოთ ტვინის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად?
თუ ჩვეულებრივი წყლის დალევა არ გსურთ, არსებობს უფრო ჯანსაღი ალტერნატივები.
ნევროლოგები გვირჩევენ:
- მინერალური გაზიანი წყალი;
- ბოსტნეულის წვენები;
- წყალი ბუნებრივი არომატიზატორებით (ხილი, ბოსტნეული, მწვანილი);
- მწვანე ჩაი.
ამასთან, ნევროლოგების თქმით, სწორად შერჩეული კვება არანაკლებ მნიშვნელოვანია. ისინი რეკომენდაციას უწევენ ხმელთაშუა ზღვის დიეტას, რომელიც ფოკუსირებულია სრულფასოვან საკვებზე, სასარგებლო ცხიმებზე და ანტიოქსიდანტებზე, რაც ანთებით პროცესებს ამცირებს და ტვინის ფუნქციონირებას აუმჯობესებს.