სიახლეები

News

News

გენის არარსებობა ქსოვილთა რეგენერაციის უნარს დაგვიბრუნებს
მეცნიერებმა ძუძუმწოვრებს რეგენერაციის უნარის მარეგულირებელი გენი აღმოუჩინეს. მათი თქმით, მისი არარსებობის შემთხვევაში ცხოველებს ქსოვილთა რეგენერაციის უნარი დაუბრუნდებათ (დღემდე მიიჩნეოდა, რომ რეგენერაციის უნარი დიდი ხნის წინ, ევოლუციის პროცესში დაიკარგა და რომ ეს არაჩვეულებრივი თვისება მხოლოდ  ბრტყელმა ჭიებმა და სალამანდრას რამდენიმე სახეობამ შეინარჩუნეს). ვისტარის ინსტიტუტის მეცნიერთა ჯგუფმა თაგვებზე ექსპერიმენტი ჩაატარა და დარწმუნდა, რომ P21-გენამოცლილ მღრღნელებს დაკარგული და დაზიანებული ქსოვილების რეგენერაციის უნარი საგრძნობლად აუმაღლდათ.

ჩვეულებრივი ძუძუმწოვრებისგან განსხვავებით, რომელთაც ჭრილობის შეხორცებისას ნაწიბური უყალიბდებათ, ექსპერიმენტულ თაგვებს შეხორცების პროცესში ბლასტემის

ანუ სწრაფი უჯრედული ზრდისა და დიფერენცირების უნარის მქონე სტრუქტურის განვითარება დაეწყოთ. შედეგად დაკარგული და დაზიანებული ქსოვილები ჯანმრთელით შეიცვალა, თანაც ისე, რომ ნაჭრილობევზე ნაწიბური არ დარჩენილა. საინტერესოა, რომ აღმოჩენა, ამ სიტყვის სრული მნიშვნელობით, შემთხვევით მოხდა: პროფესორი ელენ ჰებერ-კაცი და მისი კოლეგები P21 გენის არმქონე თაგვებს სულ
სხვა მიზნით - აუტოიმუნური დაავადებების შესასწავლად - აკვირდებოდნენ. საცდელ ცხოველებს ყურში სპეციალური ნახვრეტი - ხშირად გამოყენებადი სამუდამო მარკერი - ჰქონდათ. გამოკვლევის დაწყებიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ მეცნიერებმა შეამჩნიეს, რომ თაგვებს ნახვრეტის კვალიც კი აღარ ეტყობოდათ. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ P21 გენის დაკარგვის შემთხვევაში უჯრედები ემბრიონული ღეროვანი უჯრედების მსგავსად იწყებენ მოქმედებას. ექსპერიმენტის ხელმძღვანელის, მოლეკულური და უჯრედული ონკოგენეზის სპეციალისტის, პროფესორ ელენ ჰებერ-კაცის თქმით, აღმოჩენა ჯერ შესწავლის პროცესშია, მაგრამ ახლო მომავალში შესაძლოა P21 გენის დროებითი გათიშვა ადამიანის ორგანიზმის რეგენერაციის დასაჩქარებლადაც გამოიყენონ. 

 

შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულთათვის საშიშია როგორც სიმსუქნე, ისე წონის დეფიციტი
დადგენილ იქნა, რომ სხეულის მასის როგორც მაღალი, ისე დაბალი ინდექსის ფონზე იმატებს შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულთა გულსისხლძარღვთამხრივი გართულებებით გამოწვეული სიკვდილიანობა. მიკოლა კალანგომ (ვ. პ. კომისარენკოს ენდოკრინოლოგიისა და მეტაბოლიზმის ინსტიტუტი, კიევი) თანაავტორებთან ერთად შეისწავლა უკრაინის მოსახლეობაში შაქრიანი დიაბეტის რეგისტრის მონაცემები: 30534 მამაკაცი და 58909 ქალი მასის ინდექსის გათვალისწინებით დაყვეს 5 კატეგორიად 23,0-ზე ნაკლები; 23,0-24,9; 25,0-29,9; 30,0-34,9; და 35-ზე მეტი. თითქმის სამწლიანი დაკვირვების განმავლობაში დაფიქსირდა სიკვდილის 7804 შემთხვევა, რომელთაგანაც 3320 გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მხრივ არსებული გართულებებით იყო გამოწვეული. სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ჭარბი და ნორმაზე ნაკლები მასის ინდექსის მქონე ჯგუფებში აღინუსხა.



კალციუმი ხელს უწყობს გახდომას
ეპიდემიოლოგიურმა გამოკვლევამ დაადასტურა, რომ კალციუმით მდიდარი დიეტა წონის კლებაში გვეხმარება. კერძოდ, კალციუმის მაღალი შემცველობა ამცირებს კალციტრიოლის გამომუშავებას, რაც ცხიმის უჯრედებს აიძულებს, ცხიმოვანი ქსოვილის წვის მექანიზმი ჩართონ. კალციუმის ნაკლებობა კი, პირიქით, ცხიმის დაგროვების პროცესს ასტიმულირებს. გარდა ამისა, კალციუმი ხელს უშლის კუნთოვანი მასის შემცირებას გახდომის დროს. კალციუმის აუცილებელი დღიური ოდენობა (საკვებიდან მიღებული კალციუმის გათვალისწინებით) 1500-დან 2500 მგ-მდე მერყეობს.



ყველაფერს თავისი დრო აქვს
ექსპერტთა აზრით, დღის განსაზღვრული რეჟიმის დაცვა  ორგანიზმს ნორმალური და "შინაგან  საათთან" შეთანხმებული ფუნქციობის საშუალებას მისცემს. ისინი დღის ასეთ განრიგს გვთავაზობენ:
6:00 - სექსი. ჩვეულებრივ, სქესობრივი ურთიერთობისთვის საღამოობით ან ღამით იცლიან, მაგრამ იდეალურია დილის 6 საათი, რადგან ამ დროს ორგანიზმში ჰორმონების მნიშვნელოვანი დაგროვება ხდება.
7:00 - საუზმე. ღამის ძილის შემდეგ  აუცილებელია კვება. ორგანიზმს ამ დროისთვის უკვე დახარჯული აქვს  ცხიმისა და გლუკოზის მთელი მარაგი, რის გამოც ტვინი ცუდად მუშაობს, ადამიანს კი სისუსტის შეგრძნება ეუფლება. ნოყიერი და სასარგებლო საუზმე ორგანიზმს  ყველა აუცილებელი ნივთიერებით უზრუნველყოფს, ადამიანიც მთელი დღე ხალისიანად და მხნედ იქნება. სპეციალისტები გვირჩევენ, დილის რაციონში აუცილებლად ჩავრთოთ ბურღულის ფაფა, რადგან ის სიმაძღრის შეგრძნებას დიდხანს შეგვინარჩუნებს.
7:15 - მულტივიტამინების მიღება. ზოგიერთი საკვები ნივთიერება, მათ შორის - ბ ჯგუფის ვიტამინები, ორგანიზმზე მასტიმულირებელ გავლენას ახდენს, ამიტომ მათი მიღება დილით ჯობს. მაგრამ არამც და არამც არ შეიძლება საკვები დანამატების მშიერ კუჭზე მიღება, თორემ ისინი თითქმის მთლიანად  გამოიდევნება ორგანიზმიდან შარდთან ერთად და სისუსტის შეგრძნებას გამოიწვევს. აქედან გამომდინარე, ნასაუზმევს კვებითი დანამატების მისაღებად საუკეთესო დროა.
7:30 - კბილების გახეხვა. ბრიტანეთის სტომატოლოგთა ასოციაციის წევრი, პროფესორი დემიენ ვოლმსლეი, გვირჩევს, კბილები ჭამიდან 30 წუთის განმავლობაში გავიხეხოთ, ვიდრე ჭამის შემდეგ პირის ღრუში დარჩენილი მჟავები კბილის მინანქარს საგრძნობ ზიანს მიაყენებდნენ.
8:30 - მზის აბაზანები. ბევრი სამსახურში ისეთ დროს მიდის, როცა მზეს ჯერ კიდევ არ მოუკრებია ძალა, თანაც მთელ დღეს ოფისში ატარებს, სადაც მეტწილად ხელოვნური განათებაა. მზის სხივები კი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია: ჯერ ერთი, ორგანიზმს "შინაგანი საათის" გადაწყობა-დარეგულირებაში ეხმარება, მეორეც, სიგნალს აძლევს იმ ჰორმონთა გამომუშავების შესაწყვეტად, რომლებიც ადამიანს ძილს ჰგვრის. გარდა ამისა, სინათლე ბუნებრივი ანტიდეპრესანტია. იგი ორგანიზმში დ ვიტამინის გამომუშავებას უწყობს ხელს, ხოლო კიბოსა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების განვითარებას აფერხებს. ასე რომ, დილის გასეირნება ძალიან სასარგებლოა, მაგრამ თუ ვერ მოახერხეთ, მზის აბაზანები ფანჯარასთან მიიღეთ - არც ეს იქნება ურიგო.
10:00 - იფიქრეთ რთულ ამოცანებზე. ტვინი  ყველაზე უკეთ დროის ამ მონაკვეთში მუშაობს - ადამიანი უკვე ნასაუზმევია, რის წყალობითაც ტვინში გლუკოზის მარაგი აღდგენილია.
11:00 - შედით საპირფარეშოში. ამ დროს თირკმელები ყველაზე აქტიურად მუშაობენ, ამიტომ  აუცილებლად უნდა მოშარდოთ. შარდის წარმოქმნის პროცესი დამოკიდებულია იმაზე, რას სვამთ; ვინაიდან ადამიანების უმრავლესობა დილას ყავით იწყებს, შარდის ბუშტი 3-4 საათში ივსება, შეკავება კი საშარდე გზების ინფექციების განვითარებას და კენჭების ჩამოყალიბებას უწყობს ხელს.
13:00 - ისადილეთ. ამ დროისთვის საჭმლის მომნელებელი სისტემა ყველაზე ეფექტურად მუშაობს. ძალიან კარგი იქნება მსუბუქი სადილი ცილებისა და ნახშირწყლების სწორი ბალანსით, რომლის წყალობითაც ადამიანი აქტიურობას ვახშმამდე შეინარჩუნებს. იდეალური ვარიანტია ცეხვილი პურის სენდვიჩი, თინუსი, მსუბუქი სალათი და ხილი.
13:30 - გაგზავნეთ მნიშვნელოვანი წერილები. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ადამიანთა მესამედზე მეტს ე. წ. იმეილ-სტრესი აქვს - ელექტრონულ ფოსტასთან მუშაობა სტრესს ჰგვრის. ბევრს ამის გამო წნევაც კი უწევს. თუ წერილებს ნასადილევს გაგზავნით, სტრესის ხარისხი გაცილებით დაბალი იქნება.
15:00 - გაისეირნეთ. სადილის გადამუშავების პროცესში შესაძლოა ძილი მოგერიოთ.  ეს იმიტომ, რომ ორგანიზმი სისხლის უდიდეს ნაწილს კუჭისკენ გადაისვრის. მაგრამ ამ დროს ძილი არ არის რეკომენდებული - შესაძლოა, ღამით უძილობას გამოჰკრათ ხელი. გამოსაფხიზლებლად საკმარისია, 15-20 წუთი ისეირნოთ. თუ მზე ანათებს, ულტრაიისფერი სხივების აუცილებელ ულუფასაც მიიღებთ.
16:00 - ებრძოლეთ ტკივილს. დღის მეორე ნახევარში მას ყველაზე უკეთ გაუმკლავებით. ამ დროს აქტიურობის პიკს აღწევს ენდორფინი, რაც ტკივილის შეგრძნებას ამცირებს.
17:30 - ივარჯიშეთ. ამ დროს სხეულის ტემპერატურა ყველაზე მაღალია, რაც კუნთებს მაქსიმალურ ძალას, მოქნილობას და გამძლეობას სძენს. ზრდასრულმა ადამიანმა კვირაში 5 დღე 30-30 წუთი ზომიერ  ვარჯიშს უნდა დაუთმოს, ან კვირაში 3 დღე 20-20 წუთი - ინტენსიურ ვარჯიშს. ზომიერი ფიზიკური დატვირთვაა, მაგალითად, სწრაფი სიარული, ინტენსიური კი სირბილი, ველოსიპედით რბოლა.
18:20 - გამოიცვალეთ ფეხსაცმელები. დღის განმავლობაში ფეხები შესაძლოა შეგიშუპდეთ. ეს ქსოვილებში სითხის დაგროვების ბრალია - დედამიწის მიზიდულობის ძალის გავლენით სითხე ფეხებისკენ მიედინება.
19:00 - დალიეთ ერთი ჭიქა წითელი ღვინო. ამ პერიოდში ღვიძლი ყველაზე უკეთ ანეიტრალებს ალკოჰოლის ტოქსიკურ მოქმედებას, ამიტომ ამ დროს მიღებული ერთი ჭიქა წითელი ღვინო ჯანმრთელობას მხოლოდ სარგებლობას მოუტანს.
19:30 - ივახშმეთ. სპეციალისტები დიდხანს არ აქცევდნენ ყურადღებას საკვების მიღების დროს და მხოლოდ ჯანსაღი პროდუქტების მიღებას გვირჩევდნენ, მაგრამ გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ არასათანადო დროს კვებამ შესაძლოა წონის მატება გამოიწვიოს. ახლა სპეციალისტები გვირჩევენ, დაწოლამდე 3-4 საათით ადრე ვივახშმოთ, ამასთანავე, რაც შეიძლება ნაკლები შაქარი მივიღოთ - სისხლში შაქრის შემცველობის დარღვევამ შესაძლოა უძილობა გამოიწვიოს.
21:30 - მოემზადეთ დასაძინებლად. ძილის წინ შესრულებული ყოველგვარი ქმედება ძილის პროცესზე ახდენს გავლენას, ამიტომ ეცადეთ, დაწოლამდე ერთი საათით ადრე მშვიდ გარემოში მოდუნდეთ. ადამიანს საშუალოდ 7-8 საათი უნდა ეძინოს. უნდა დავწვეთ და ავდგეთ ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს. ამ განრიგის მისაჩვევად 3-4 კვირა დაგჭირდებათ. მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ დღის ასეთი განრიგის დაცვა ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციობის საწინდარია.