მამაკაცის ნაყოფიერება: სეზონური გავლენა და მიკროპლასტმასით გამოწვეული რისკები
ორ ახალ კვლევაში მეცნიერებმა გამოავლინეს როგორც ბუნებრივი, სეზონური ცვლილებები სპერმის მოძრაობაში, ისე გარემო დაბინძურების - მიკროპლასტმასის - პოტენციურად საშიში გავლენა მომავალი თაობების ჯანმრთელობაზე.
სპერმის მოძრაობა და სეზონურობა
ჟურნალ Reproductive Biology and Endocrinology-ში (RBE) გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, რომელიც 15 000-ზე მეტი მამაკაცის მონაცემებს აანალიზებდა, სპერმის მოძრაობა წელიწადის დროების მიხედვით მერყეობს.
-
სეზონური პიკი: პროგრესულად მოძრავი სპერმის კონცენტრაცია პიკს ზაფხულში (ივნისი-ივლისი) აღწევს, ხოლო ყველაზე დაბალ მაჩვენებელს ზამთარში (დეკემბერი-იანვარი) აფიქსირებს.
-
მნიშვნელოვანი დეტალი: ეს ტენდენცია უცვლელია როგორც ცივი, ასევე სუბტროპიკული კლიმატის პირობებში. აღსანიშნავია, რომ სპერმის საერთო რაოდენობა და ეაკულატის მოცულობა სეზონურად არ იცვლება, რაც იმას ნიშნავს, რომ იცვლება მხოლოდ სპერმატოზოიდების აქტივობის დინამიკა.
-
პრაქტიკული რჩევა: რეპროდუქციული პროცედურების დაგეგმვისას ექიმებმა და პაციენტებმა უნდა გაითვალისწინონ სპერმის პარამეტრების სეზონური რყევის შესაძლებლობა.
მიკროპლასტმასის გავლენა მომავალ თაობებზე
კალიფორნიის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჟურნალ Journal of the Endocrine Society-ში (JES) წარმოადგინეს კვლევა, რომელიც მიკროპლასტმასის მავნე ზემოქმედებას ეხება.
-
რისკი შთამომავლობისთვის: ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ მიკროპლასტმასთან კონტაქტი მამაკაცებში ზრდის მათი მომავალი თაობის (განსაკუთრებით მდედრობითი სქესის შთამომავლების) მეტაბოლური დარღვევების, მათ შორის დიაბეტისა და ღვიძლის ფუნქციური ცვლილებების რისკს.
-
დაბინძურების მექანიზმი: აღმოჩნდა, რომ პრობლემა არ უკავშირდება დნმ-ის მუტაციას. დაბინძურება ცვლის სპერმაში არსებულ მცირე არაკოდირებულ რნმ-ებს, რომლებიც ემბრიონის განვითარების ადრეულ ეტაპებზე გენების აქტიურობას არეგულირებენ. ფაქტობრივად, მიკროპლასტმასი „გადატვირთავს“ გენეტიკური ინფორმაციის პარამეტრებს.
-
თაობათაშორისი საფრთხე: მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა ცხოველებზე ჩატარდა, ავტორები მიიჩნევენ, რომ ეს საკითხი ყურადღების მიღმაა დატოვებული. პლასტმასის დაბინძურება შეიძლება გახდეს თაობათაშორისი პრობლემა, რაც მოითხოვს გარემოსდაცვითი პოლიტიკისა და რისკების შეფასების გადახედვას.
დასკვნა: მამაკაცის ნაყოფიერება არ არის სტატიკური მაჩვენებელი. ის დამოკიდებულია როგორც ბუნებრივ, სეზონურ რითმებზე, ისე ჩვენს გარემო პირობებზე. მიკროპლასტმასის ზემოქმედებაზე დაკვირვება კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ჩვენი ყოველდღიური ჩვევები და გარემო, რომელშიც ვცხოვრობთ, პირდაპირ აისახება მომავალი თაობების ბიოლოგიურ ჯანმრთელობაზე.