არსებობს თუ არა ზაფხულის დეპრესია? მიზეზები და სიმპტომები - მკურნალი.გე

ბევრს უკვირს, როცა ზაფხულში ენერგიის მოზღვავების ნაცვლად თავს დეპრესიულად გრძნობს, რადგან გავრცელებული მოსაზრებით, მზიანი ამინდი განწყობას ავტომატურად უნდა აუმჯობესებდეს. თუმცა, რეალობა ყოველთვის ასეთი არ არის.

ზაფხულის დეპრესია სეზონური აფექტური აშლილობის (SAD) ერთ-ერთ ვარიანტად ითვლება, თუმცა ის გაცილებით იშვიათია, ვიდრე ზამთრის დეპრესია. უბრალო სევდისგან იგი იმით განსხვავდება, რომ სახეზეა არა მხოლოდ ცუდი განწყობა, არამედ იმ ინტერესების მუდმივი დაკარგვა, რაც ადამიანს ადრე სიამოვნებას ანიჭებდა. ადამიანი მუდმივად დაღლილია, ადვილად ღიზიანდება, უჭირს კონცენტრაცია, ერღვევა ძილი, ეკარგება მადა ან, პირიქით — ჭარბად იკვებება. ზოგჯერ ამ ყველაფერს შფოთვა და შინაგანი დაძაბულობის განცდაც ემატება.

გამომწვევი მიზეზები

ამ მდგომარეობას რამდენიმე მიზეზი აქვს:

• ფიზიოლოგიური ფაქტორები: სიცხე აუარესებს ძილის ხარისხს, დეჰიდრატაცია ამცირებს პროდუქტიულობას, ხოლო მაღალი ტემპერატურა თავისთავად სტრესულია ორგანიზმისთვის.

• ფსიქოლოგიური და სოციალური წნეხი: ზაფხულში საზოგადოება თითქოს „სავალდებულო ბედნიერების“ სტანდარტს გვკარნახობს: დასვენება, მოგზაურობა, მეგობრებთან შეხვედრები და ლამაზი ფოტოები სოციალურ ქსელებში. თუ რეალობა ამ მოლოდინებს არ ემთხვევა, ადამიანს მარტოობის, „არასრულფასოვნების“ ან ხელიდან გაშვებული შესაძლებლობების განცდა უჩნდება. ჩვენ ხშირად ვადარებთ ჩვენს რუტინულ ყოველდღიურობას სხვების სადღესასწაულო მომენტებს, რაც თითქმის ყოველთვის ჩვენს საზიანოდ მუშაობს და ემოციურ სტრესს ზრდის.

• ბიოლოგიური თავისებურებები: სეზონური აფექტური აშლილობა სხვადასხვანაირად ვლინდება. ზოგიერთი ზამთრის მოკლე დღეებზე რეაგირებს მწვავედ, ზოგს კი ზაფხულის სიცხესთან, დახუთულობასთან, ხანგრძლივ დღესა და რუტინის დარღვევასთან გამკლავება უჭირს. ეს ნერვული სისტემის, ბიოლოგიური საათისა და ნეირომედიატორების ცვლის ინდივიდუალური მახასიათებლებით არის განპირობებული.

ნიშნები და სიმპტომები

ზამთრის მოწყენილობისგან განსხვავებით, როდესაც ადამიანებს ბევრი სძინავთ და ჭარბად იკვებებიან, ზაფხულში სხეული სიცხესა და ხანგრძლივ დღეზე სხვაგვარად რეაგირებს. ზაფხულის დეპრესიის ძირითადი ფიზიკური და ემოციური გამოვლინებებია:

• უძილობა: სიცხისა და ზედმეტი სტიმულაციის გამო ჩაძინების გართულება.

• მადის დაქვეითება: მადის მკვეთრი შემცირება, რაც ხშირად წონის კლებას იწვევს.

• შფოთვა და გაღიზიანებადობა: მუდმივი წუხილი, მოუსვენრობა და მარტივად წყობიდან გამოსვლა.

• ენერგიის ნაკლებობა: ზოგადი ნერვული დაძაბულობის ფონზე გამოვლენილი მუდმივი დაღლილობა და ძილიანობა.

• სოციალური იზოლაცია: მეგობრებთან ურთიერთობაზე უარის თქმა და მარტოობის სურვილი.

• სიხარულის განცდის დაკარგვა: ჩვეული აქტივობები სიამოვნებას აღარ მოაქვს.

• კოგნიტური პრობლემები: კონცენტრაციის გართულება, მეხსიერების დაქვეითება და ყურადღების გაფანტვა.

რა უნდა გავაკეთოთ?

თუ საკუთარ თავს ან ახლობელს ზაფხულის დეპრესიის ნიშნებს შეამჩნევთ, ნუ დაელოდებით მდგომარეობის თავისთავად გაუმჯობესებას. სასარგებლოა:

• ძილის გრაფიკის მოწესრიგება და გადახურებისგან თავის არიდება;

• ზომიერი ფიზიკური აქტივობის შენარჩუნება და საკმარისი რაოდენობით წყლის მიღება;

• სოციალური მედიის გამოყენების დროის შეზღუდვა;

• სოციალური კავშირების შენარჩუნება (მნიშვნელოვანია, სრულად არ ჩაიკეტოთ საკუთარ თავში, თუნდაც მარტოობა გსურდეთ).

როდის მივმართოთ სპეციალისტს? თუ სიმპტომები რამდენიმე კვირის განმავლობაში გრძელდება, მწვავდება ან თან ახლავს ძლიერი შფოთვა, უიმედობის განცდა ან თვითდაზიანების ფიქრები, აუცილებლად უნდა მიმართოთ ექიმს. დეპრესია არის დაავადება, რომელიც სეზონის მიუხედავად, პროფესიონალურ დახმარებას საჭიროებს.