რომელმა საკვებმა შეიძლება გამოიწვიოს თირკმელში კენჭების დაგროვება
თირკმლის კენჭების დაახლოებით 60-80% კალციუმის ოქსალატებია. ისინი მყარი და უხსნადია და რთულად იშლება. ისეთ საკვებში, როგორიცაა წიწიბურა, პომიდორი, შავი ჩაი, ჭარხალი და სხვა, ოქსალატის მაღალი დონეა, რაც ზრდის თირკმლის კენჭების განვითარების რისკს.
ოქსალატები ოქსალის მჟავას კალციუმის შემცველი მარილია. მათი 30% ორგანიზმში საკვების მეშვეობით ხვდება, ხოლო 70% ორგანიზმში C ვიტამინის მეტაბოლიზმის შედეგად წარმოიქმნება.
ოქსალატები მეტაბოლიზმის საბოლოო პროდუქტია. ეს ნიშნავს, რომ ისინი არ იშლება ან არ გადამუშავდება და შარდში გამოიყოფა. შარდში მოხვედრისას ისინი ურთიერთქმედებენ და უერთდებიან კალციუმს, წარმოქმნიან კომპლექსებს, რომლებიც იწყებენ კრისტალიზაციას და ქმნიან კენჭებს.
შარდში ოქსალატის მომატებული კონცენტრაცია, ანუ ჰიპეროქსალურია, კენჭების წარმოქმნის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია. ჰიპეროქსალურიას ორი მიზეზი აქვს: ალიმენტური (საკვებით ჭარბი მიღება) და ენტერალური (ოქსალატის ჭარბი შეწოვა ნაწლავებში), მთავარი შემზღუდველი ფაქტორი კი კალციუმია. კალციუმი უკავშირდება ოქსალატებს, ხელს უშლის მათ შეწოვას, რის შემდეგაც კალციუმ-ოქსალატის კომპლექსი გამოიყოფა განავალში. ამ მიზეზით, ოქსალურიის მქონე პირებისთვის რეკომენდებულია რძის პროდუქტების ადეკვატური მოხმარება, რომელიც კალციუმის ძირითადი წყაროა.
საშუალოსტატისტიკური ადამიანი დღეში საკვებთან ერთად 300-დან 1000 მგ-მდე ოქსალატს მოიხმარს. მკურნალობის მთავარი მიზანია ამ დონის შემცირება დღეში 50 მგ-მდე. ოქსალატების შემცველი საკვებია:
- კაკაო,
- შოკოლადი,
- შავი ჩაი,
- ბადრიჯანი,
- ჭარხალი,
- სტაფილო,
- ოხრახუში,
- მწვანე წიწაკა,
- ისპანახი,
- მჟაუნა,
- ნიახური,
- პომიდორი,
- ლეღვი,
- ჟოლო,
- კეშიუ,
- ნუში,
- ნიგოზი,
- თხილი,
- წიწიბურა.
ოქსალატური კენჭების შემთხვევაში, შარდში ოქსალატის დონე უნდა გაიზომოს. თუ მომატებულია, შეზღუდეთ ზემოაღნიშნული საკვების, C ვიტამინის, მარილის და ცხოველური ცილის მიღება და რაციონში გაზარდეთ რძის პროდუქტების და ბოჭკოების რაოდენობა.