ლალი ჩხიკვაძე

გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობისთვის გადამწყვეტია არა მხოლოდ ქოლესტერინის ციფრები, არამედ მისი ტიპები და სისხლძარღვებში მიმდინარე პროცესები.

1. ქოლესტერინი: ორგანიზმის „სამშენებლო მასალა“

ქოლესტერინი არ არის მხოლოდ „მტერი“. ის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია:

• უჯრედული მემბრანებისთვის: აძლევს მათ სტრუქტურას და მდგრადობას.

• ჰორმონალური ბალანსისთვის: მონაწილეობს ესტროგენის, ტესტოსტერონისა და კორტიზოლის სინთეზში.

• საჭმლის მონელებისთვის: მისგან წარმოიქმნება ნაღვლის მჟავები, რომლებიც ცხიმების ათვისებას უწყობს ხელს.

• ვიტამინების მეტაბოლიზმისთვის: D ვიტამინის სინთეზი მზის სხივების ზემოქმედებით სწორედ ქოლესტერინის მეშვეობით ხდება.

2. სტაბილური vs არასტაბილური ფოლაქი: რა არის რეალური საფრთხე?

ათეროსკლეროზის დროს ყველა ფოლაქი ერთნაირი არ არის. მთავარი განსხვავება მათ სტრუქტურაშია:

• სტაბილური ფოლაქი: მას აქვს სქელი ფიბროზული გარსი (კაფსულა). ის ნელა იზრდება და იშვიათად სკდება. მისი მთავარი საფრთხე სისხლძარღვის სანათურის თანდათანობითი შევიწროებაა.

• არასტაბილური ფოლაქი: გამოირჩევა თხელი გარსითა და დიდი ლიპიდური (ცხიმოვანი) ბირთვით. ის ნებისმიერ დროს შეიძლება გასკდეს, რაც იწვევს თრომბის მყისიერ წარმოქმნას, მიოკარდიუმის ინფარქტს ან ინსულტს.

მნიშვნელოვანია: მხოლოდ ცხოვრების წესის შეცვლა არასტაბილურ ფოლაქს ვერ „გაამაგრებს“ - ამისთვის ხშირად საჭიროა სტატინებით თერაპია, რომელიც ფოლაქის სტაბილიზაციას უწყობს ხელს.

3. კვება და „ცუდი“ ქოლესტერინი

კვება გავლენას ახდენს ლიპიდურ პროფილზე, განსაკუთრებით ტრიგლიცერიდებზე.

• წითელი ხორცის საფრთხე: წითელი ხორცი (განსაკუთრებით გადამუშავებული - ძეხვი, სოსისი) მდიდარია ნაჯერი ცხიმებით, რაც ზრდის LDL-ის („ცუდი“ ქოლესტერინის) დონეს.

• რით ჩავანაცვლოთ? რაციონში ჩართეთ ომეგა-3-ით მდიდარი თევზი, ავოკადო და ზეითუნის ზეთი. ბოჭკოვანი საკვები (ბოსტნეული, შვრია) კი მოქმედებს როგორც „ღრუბელი“, რომელიც ნაწლავებიდან ზედმეტი ქოლესტერინის გამოდევნას უწყობს ხელს.

4. ვარჯიში: სისხლძარღვების „ვარჯიში“

ფიზიკური აქტივობა (ცურვა, სკანდინავიური სიარული, ველოსიპედი) საოცრებას ახდენს, თუმცა აქაც არსებობს ნიუანსები:

• რას ცვლის ვარჯიში? ის ზრდის HDL-ს („კარგი“ ქოლესტერინი) და წვავს ტრიგლიცერიდებს.

• რა არ იცვლება? ვარჯიში თითქმის ვერ ცვლის LDL-ის იმ ნაწილს, რომელიც გენეტიკურადაა დეტერმინირებული.

• სარგებელი: ფიზიკური დატვირთვა აუმჯობესებს სისხლძარღვების ელასტიურობას და ეხმარება ორგანიზმს გლუკოზის ათვისებაში, რაც იცავს სისხლძარღვებს დაზიანებისგან