ლალი ჩხიკვაძე

ტემპერატურის მატებასთან ერთად, ორგანიზმი ააქტიურებს თერმორეგულაციის მექანიზმებს: კანში სისხლძარღვები ფართოვდება და ოფლიანობა ძლიერდება. სწორედ ასე ცდილობს ორგანიზმი ზედმეტი სითბოსგან გათავისუფლებას.

როგორ რეაგირებს გული და წნევა მაღალ ტემპერატურაზე?

თერმორეგულაციის პროცესები პირდაპირ გავლენას ახდენს სისხლის მიმოქცევასა და სითხის ბალანსზე.

• წნევის ვარდნა და პულსის აჩქარება: სიცხეში სისხლძარღვების გაფართოების (ვაზოდილატაციის) გამო, ადამიანების უმეტესობას არტერიული წნევის უმნიშვნელო ვარდნა აღენიშნება. ამის კომპენსირების მიზნით, გული უფრო ინტენსიურად იწყებს მუშაობას: პულსი ჩქარდება და იზრდება გადატუმბული სისხლის მოცულობა.

• სისხლის გასქელება: თუ ადამიანი ოფლით ბევრ სითხეს კარგავს და წყალს საკმარისად არ სვამს, სისხლი უფრო ბლანტი ხდება, რაც გულზე დატვირთვას კიდევ უფრო ზრდის.

ყურადღება: ჰიპერტენზიის, გულის კორონარული დაავადების, გულის უკმარისობის ან რიტმის დარღვევების მქონე ადამიანებისთვის სიცხემ შესაძლოა ჯანმრთელობის მკვეთრი გაუარესება გამოიწვიოს.

კვება ზაფხულში და მარილის ფარული საფრთხე

ზაფხულის სიცხეში განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოთ კვებას. სისხლძარღვების გადატვირთვის თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია მარილის მიღების შეზღუდვა და სითხის ბალანსის შენარჩუნება.

ნატრიუმი (მარილი) ხელს უწყობს ორგანიზმში სითხის შეკავებას, რაც ზრდის სისხლის მოცულობას და მაღლა სწევს არტერიულ წნევას. ცხელ ამინდში ეს გულსა და სისხლძარღვებს ორმაგად ტვირთავს.

• ჯანმო-ს რეკომენდაცია: ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია გვირჩევს, დღეში არაუმეტეს 5 გრამი მარილი მივიღოთ (დაახლოებით 1 ჩაის კოვზი), გადამუშავებულ საკვებში არსებული ფარული მარილის ჩათვლით.

• ზაფხულის დიეტა: რაციონი ძირითადად უნდა შედგებოდეს ბოსტნეულის, ხილის, მარცვლეულის, პარკოსნების, უცხიმო თევზის, ფრინველის ხორცისა და ფერმენტირებული რძის პროდუქტებისგან — ზედმეტი მარილის დამატების გარეშე.

წყალ-მარილოვანი ბალანსი და ელექტროლიტები

წყალ-მარილოვანი ბალანსი არის ორგანიზმში წყლისა და მინერალური მარილების (ელექტროლიტების) ზუსტი თანაფარდობა. ის ინარჩუნებს უჯრედების ნორმალურ ფუნქციონირებას, არტერიულ წნევასა და მეტაბოლიზმს.

ბალანსის ძირითადი ელემენტებია:

1. წყალი: სხეულის ყველა სითხის, სისხლისა და ლიმფის საფუძველი.

2. ნატრიუმი: ინარჩუნებს წყალს ქსოვილებში და არეგულირებს წყურვილს.

3. კალიუმი: აბალანსებს ნატრიუმს და პასუხისმგებელია ნერვებისა და კუნთების ფუნქციონირებაზე.

4. მაგნიუმი: ეხმარება უჯრედებს ენერგიის ათვისებაში და ხსნის კუნთების სპაზმს.

დარღვევის ნიშნები:

• წყლის დეფიციტი (დეჰიდრატაცია): ძლიერი წყურვილი, პირის ღრუსა და კანის სიმშრალე, მუქი ფერის შარდი, საერთო სისუსტე.

• მარილის სიჭარბე / სითხის შეკავება: სახისა და სხეულის შეშუპება, კუნთების კრუნჩხვები, თავის ტკივილი.

როგორ შევინარჩუნოთ ბალანსი სიცხეში?

• სვით წყალი წყურვილის მიხედვით: ნორმა დამოკიდებულია წონაზე, სიცხესა და ფიზიკურ აქტივობაზე (საშუალოდ, 1.5–2 ლიტრი სუფთა წყალი დღეში, რომელიც მცირე ულუფებით უნდა მიიღოთ).

• დაამატეთ ელექტროლიტები: აქტიური სპორტული დატვირთვის დროს ან ძლიერ ცხელ ამინდში სასარგებლოა მინერალური წყლის მიღება.

• მიირთვით ჯანსაღი საკვები: ახალი ბოსტნეული და ხილი (ბანანი, ციტრუსები, კიტრი) ბუნებრივად მდიდარია კალიუმითა და ნატრიუმით.

• აკონტროლეთ მარილი: შეშუპებისა და წნევის მატების თავიდან ასაცილებლად, მოერიდეთ მარილიან საკვებსა და ნახევარფაბრიკატებს.

შენიშვნა: ჰიპერტენზიის, გულის უკმარისობის ან თირკმლის დაავადების მქონე ადამიანებისთვის მარილისა და სითხის მიღების ნორმები ექიმმა ინდივიდუალურად უნდა განსაზღვროს.